Noiz sortua: 2019-06-22 00:30:00

DARWIN ETA GU

Ilehoriak

Jose Mari Pastor -

2019ko ekainak 22

Emakumeek reggaeton eta trap bideoklipetan duten presentziari buruzko ikerketa lana egin du Julio Martinez Molina kazetari kubatarrak. 2015 eta 2018 bitartean ekoitzitako lanen lagin aleatorioa aztertu du. Guztira, 550 bideo izan dira, Dominikar Errepublika, Kuba, Puerto Rico, Panama, Kolonbia eta AEBetakoak. Emaitzak: 550 bideo horietatik 417 artista beltz edo mulatoen lanei zegozkien. Hala ere, irudietan agertzen ziren neska dantzarien %82 zuriak ziren, eta horietako %79, ilehoriak. Soilik %14 ziren beltzak. Gainerakoak, asiarrak.

Arrazakeria salatu du kazetariak, neska beltzen aurkako diskriminazioa. Hala ere, ez du kritikatu bideoek duten eragina, ikusleen artean irudi bat nagusitzeko: emakume ilehori gaztea, kontsumorako objektu pasiboa. Eta otzana. Hori ere ustez feminitateari dagokion ezaugarria baita. Esanekoa izatea. Eta ilehoria bazara, bideoetako nesken modukoa, ergela.

Emakume ilehorien inguruko mito faltsu hori 1775eko antzezlan frantses batean oinarritua dago, antza. Les curiosités de la foire lanak (Azokako bitxikeriak) Rosalie Duthéren bizitza azaltzen du. Duthék denbora luzea behar du beti edozer erantzuteko, eta guztiz ergel agertzen da. Estereotipo horrek bizirik iraun du gaur arte. Egunotan telebistan ikusten ari gara, banketxe batek bere maileguen berri emateko zabaldu duen iragarkian. Bi ahizpa ilehori, bata besteari esaten, ironiaz: «Bai, eta ilehori guztiak ergelak gara, ezta?». Alegia: «Ilehoria naiz, baina ez naiz ergela».

Emakume beltzen kritikarik ez da aditu reggaeton bideoetan ez agertzeagatik. Bazterkeriagatik. Eguneroko kontua da diskriminazioa. Etengabe errepikatzen da hedabideetan. Azkena asteazkenean jakin dugu. NY1 telebistako bost emakumek salaketa jarri dute enpresaren kontra, genero eta adin diskriminazioa jasan dutela argudiatuta.

NY1 kable bidezko telebista kanala da, 24 orduz New Yorkeko albisteak hedatzen dituen lehen hedabidea. Emakumeek jakinarazi dutenez, gero eta gutxiago ageri dira pantailan, haien soldatak gizonezkoenak baino txikiagoak dira eta lanorduak murriztu dizkiete. Gainera, promozio eta publizitate kanpainetatik kanpo uzten ari dira. Haietako batek, Roma Torrek, honelaxe deskribatu du arazoa: «Gizonezkoak grabitate zentzu batekin daude telebistan; emakumezkoak, iraungitze datarekin». NY1-eko profesionalen %50etik gora emakumeak dira; horien erdiak baino gehiago, 40 urtez gorakoak.

Gaztetasunari lotua da emakumearen irudia, eta horrek ematen duen edertasunari. 50 urteko gizonezko bat aurkezle ikusi eta, tira, normaltzat jotzen dugu. Adin horretako emakume gutxiago agertzen zaizkigu, baina.

Gizonezkoen eragina eta itzala, gizonezkoen boterea sendotzeko. Emakumeek ba al dute botererik? Chimamanda Ngozi Adichie idazle nigeriarraren iritziz, bai. Botere horri «behekoaren boterea» deitzen diote bere sorterrian. Horren arabera, emakumeek sexualitatea erabiltzen dute gizonengandik gauzak lortzeko. Botere hori mugatuta dago, baina bada, izan: Alacanteko lagun batek —ilehoria da, horretaz ari garela— eskote handia janzten du gizonezko ugari egongo diren komunitate batzarretara joateko. «Honela joan, lau hitz esan, eta tontotu egiten ditut». Dena den, botere mota hori ez da gure gizarte egiturak iraultzeraino heltzen. Egitura horietan eta esfera publikoan gizonak du agintea. Adichiek zenbait adibide ematen ditu: etxea saldu duen neskarena, gizonen aurrean aberats ez agertu eta ezkondu ahal izateko. Edo enpresa bileretara joaten den andrazko ezkongabearena. Eraztuna janzten du, errespetuz har dezaten. Ezkondua dago, errealizatua; zentzuduna da emakumea.

«Ilehoria naiz, baina ez naiz ergela» esaldia entzun dudan bakoitzean emakume baten ahotik izan da. Gizonezko ilehoriek ez dute halako estereotipoen zama gainean. Gizon argiak, ez hain argiak eta ergelak daude —emakumeak bezala—. Ez dio ardura ilearen koloreak. Gizonak dira. Grabitatzen dute, dugu. Iraungitze datarik gabe.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Ekainaren 1ean eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan ez da inor hil COVID-19 gaitzaren eraginez. Bost positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta 11 gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.309 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.066 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Bizkaiko pentsionistak protestan, pasa den astean. ©Luis Jauregialtzo, FOKU

Koronabirusak zahar etxeetan izandako eragina ikertzeko eskatu du Bizkaiko Pentsionisten Mugimenduak

Berria

Protesta egin dute gaur Bizkaiko pentsiodunek Bilboko udaletxearen aitzinean, eta argi utzi dute ez dutela murrizketarik onartuko osasun publikoan eta pentsioetan. Pentsiodunek zahar etxeen inguruko informazioa eskatu diete Eusko Jaurlaritzari eta Bizkaiko Aldundiari, baina ez dute erantzunik jaso. 

Gasteizko Txagorritxu ospitaleko Mikrobiologiako langileak, proba serologikoak aztertzen. ©Gorka Rubio / Foku

Hegoaldean ez da gaixorik hil azken 24 orduetan

Andoni Imaz

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ez dute PCR bidezko positiborik atzeman, hiru hilabetean lehen aldiz. Azken orduetan, koronabirusaz kutsatutako hamar lagun ospitaleratu dituzte; hiru, ZIUn.

Zahar etxeetan gertatutakoa argitzeko eskatu dute pentsiodunek gaurko mobilizazioetan. ©Aritz Loiola / FOKU

Leiho berriak mugikortasunari (eguneko laburpena)

Pello Urzelai

Euskal Herrian ez da izan hildakorik azken orduetan. PCR proba bidezko positibo berriak gutxi izan dira: bost, denak Nafarroan.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna