Albistea entzun

Kalean ibili ezinik

Ikusmen urritua dutenentzat zaildu egin da kalean bakarrik ibiltzea: tabernetako terrazak-eta ugaritu egin dira, besteak beste, eta udalen aldetik orain ez dute borondaterik igartzen halakoak kentzeko.
Josean Txintxurreta Begiris elkarteko kidea, terraza bateko mahaiez beteriko kale batean, Donostian.
Josean Txintxurreta Begiris elkarteko kidea, terraza bateko mahaiez beteriko kale batean, Donostian. GORKA RUBIO / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Iraia Vieira Gil -

2022ko irailak 30 - Donostia

Eguneko menua: 15 euro». Kale erdian jarrita dagoen arbeleko jakien izenek gosea eragiten dute irakurtze soilarekin: arroza, entsalada, bakailaoa, kroketak... Jendea erakartzea lortzen dute. Eguerdiko ordu bata da Donostian, eta lehenengo bezeroak jatetxean sartzen hasiak dira. Etxetik kanpo bazkaltzeko gonbidapena izan daitekeen hori, ordea, kalean lasai eta bakarrik ibiltzeko oztopoa besterik ez da hainbatentzat.

Begiris elkarteko kidea da Josean Txintxurreta, eta urteak daramatza itsuen eta ikusmen desgaitasunak dituztenen eskubideen alde lanean. Azkenaldian, baina, bidean aurkitzen dituzten trabak ugaritu egin dira, eta, ondorioz, borroka are zailagoa dute aurrean. «Kaleen erabilera publikoa pribatizatzen ari dira. Espaloiak merkataritza gunetako, hiriko dendetako eta ostatuetako trasteekin josita daude, eta horrek asko zailtzen du gure ibiltzeko gaitasuna eta segurtasuna».

Txintxurreta bera itsua da, eta makila batekin atera behar du halabeharrez kalera. Taberna batzuetan sartu ahal izateko, berriz, horrekin ez da nahikoa. «Sarreran dauden perretxiko moduko mahaiak ezin ditut makilarekin ukitu, eta ez dakit non dauden». Hor daudela konturatzen denerako, berandu da: «Sorbaldarekin eman, min hartu edota gainean dagoena lurrera botatzen dut». Tabakoaren kontsumoa murrizteko asmoz egindako legea duela hamasei urte ezarri zuten Hego Euskal Herrian; azaldu du orduan hasi zirela tabernak mahai horiek jartzen, eta ez daki orain kentzerik dagoen. «Donostiako Udalak esan digu ez dagoela horren inguruko araudirik».

Elkartu Federazioko irisgarritasun teknikari Norma Andradek kezka du arropa dendetako esekilekuekin hori bera gertatuko den. «Hasieran, arropa kalera ateratzeko proposamena egun bakar baterako ideia izaten zen. Orain, egunero eta leku guztietan daude kanpoan zintzilikaturiko arropak». Andradek salatu duenez, gainera, zailtasun horiek ez dira kolektibo bakar bati eragiten dioten kontuak, eta adibide anitz eman ditu: «Gurpil aulkietan doazenek, zaharrek, umeen aulkia daramaten gurasoek... Denek izan ditzakete antzeko mugikortasun arazoak».

Arazo orokortua

Oztopo horien arazoa ez dute Donostian bakarrik. «Hiriburu guztietan gertatzen dira horrelakoak. Bilbon, Iruñean eta beste hainbatetan oztopo antzekoak topatu ditugu», adierazi du Andradek. Gasteizen, esaterako, espaloietan autoei bidea galarazteko jartzen diren hainbat oztopo zutoin gaizki jarrita egoten direla salatzen ari dira ikusmen urritasuna duten pertsonak. «Gure elkarteko kide guztiek hegalekin emandako kolpeak izan dituzte, edo, bestela, tabernetako terrazekin emandakoak», azaldu du Idania Jimenez Begisare elkarteko kideak.

Jimenezek gaueko itsutasuna du. Eritasun horrek argi gutxi dagoen lekuetan ondo ikustea galarazten dio, eta horrek are gehiago zailtzen dio mugikortasuna. «Gasteizen ez dago argiztapen onik, eta gaueko itsutasuna dugun pertsona askok etxean geratu behar dugu negua heltzen denean». Askok egun osoa etxean ematen ez badute ere, gehienak 18:00 aldera bueltatzen dira etxera, eguzkia desagertu bezain laster. «Horrek izugarrizko arazoak sortzen dizkigu geure buruarekin: depresioa, autonomia falta, autoestimurik eza... Pentsatzen dugun baino larriagoa da irisgarritasunik ez izatea». Txintxurreta ere hala sentitzen da askotan, eta agintariei ahots goran galdera egin nahi izan die horregatik: «Zer lortu nahi dute? Gu etxean geratzea? Hori dirudi, behintzat».

Erantzunik ez

Udaletara jotzea erabaki dute elkarteek, bakoitzak bere eragin eremuan. Gipuzkoako Begiris elkartea, adibidez, Elkartu Federazioarekin eta federazioan bertan sartuta dauden beste elkarte batzuekin batera ari da lanean. Duela bost hilabete, apirilaren 5ean zehazki, egoera salatzeko azkenengo idazkia bidali zuten Donostiako Udalera, baina erantzunaren zain daude oraindik. «Pandemia aurretik ere kexatu ginen, eta itxaroteko eskatu ziguten, ekonomia gaizki zihoala argudiatuta. Bi urte igaro dira. Noiz arte itxaron beharko dugu?».

Jimenezek azaldu duenez, Arabako Begisare elkarteko kideentzat egoera antzekoa da. «Irisgarritasunaren eta mugikortasunaren inguruan hitz egiteko batzarra eskatu genion ekainean udalari. Ez dugu erantzunik jaso». Ez da udalarekin biltzeko egiten duten lehen eskea; duela urtebete, baimendutako ibilgailuen pasaguneak konpontzeko bilera izan zuten. «Anbulantziak askotan soinurik gabe pasatzen direlako, adibidez». Orduan ere ez zieten irtenbiderik eman.

Haien eskubideak defendatzeko, egun Euskal Herrian indarrean dauden mugikortasun araudietan oinarritu dira elkarte guztiak. «Ez gara ezer asmatzen ari», azaldu du Andradek. «Legearen arabera, eraikinetako fatxadetatik bi metrotara ezin da ezer jarri». Zergatik ez dute betetzen, ordea? Txintxurretaren ustez, bazterkeria dago horren atzean: «Norbait kontuan hartua izan dadin, sektore boteretsuren baten parte izan behar du». Horrek ez ditu kikiltzen; lanean jarraitu nahi dute: «Udalari idaztea izan da aurreneko pausoa, eta komunikabideekin hitz egitea bigarrena. Erantzunik jasotzen ez badugu, ikusiko dugu zein izango den hurrengoa».

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

ERAGILE, EGILE ETA ORDEZKARI

Julen Aperrribai

Duela 25 urte sortu zuten Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseilua, euskararen normalizazio prozesua bizkortzeko eta euskalgintzako erakundeak bateratzeko. Hizkuntza politiketara begirako akordio sozial zabalak, plangintzak eta proposamen zehatzak eragiteko gaitasuna izan du hasieratik. Adostasunok galgatu egin dira sarritan pauso berean: maila sozialetik maila politikora eramateko unean.
 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Adostasun politikoek edukia behar dute; ez gaude argazkien garaian»

Maite Asensio Lozano

Lema uztera doala, azken urteetan egindako aurrerapausoak gogoratu ditu, baina aitortu du arazo batzuk «kronifikatzen» ari direla. Hartara, hizkuntza politika «sendoak» eskatu ditu.
Atzo Euskalgintzaren Kontseiluak antolatutako agerraldia; Iratxe Retolazak eta Leire Vargasek irakurri zuten adierazpena. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

«Euskarak izan behar du hezkuntza sistemako hizkuntza normalizatua»

Imanol Magro Eizmendi Arantxa Iraola

Euskalgintzako hainbat pertsona ezagun batu ditu Euskalgintzaren Kontseiluak; adierazi dute euskara eta euskal kultura behar dituela ardatz Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako ontzen ari diren Hezkuntza Legeak

Osakidetzako krisia areagotu du beste arduradun baten dimisioak

Ion Orzaiz

Kargua utzi du Adolfo Begiristainek, Donostia ospitaleko kirurgia zerbitzuko zuzendariordeak

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.