Albistea entzun

Laborariak kezkatu ditu prezioen goititzeak

Hazkuntzarako kanpoan erosi bazka, ongailu eta erregaien prezioak goratu izanak kinka gaiztoan ezarri ditu laborari franko. Iholdiko Landaia etxaldean ere bai, nahiz autonomia bilatzeak arriskua arintzen dion. Erresilientzia planeko dirua banatzeko Frantziak finkatu arauak, gainera, bazter utzi ditu ehunka etxalde.
Kaiet Barberarena, Iholdiko Landaia etxaldean, Kintoa arrazako bere zerrien parkean, joan den ostiralean.
Kaiet Barberarena, Iholdiko Landaia etxaldean, Kintoa arrazako bere zerrien parkean, joan den ostiralean. I.E. Tamaina handiagoan ikusi

Iñaki Etxeleku - Ipar Euskal Herriko Hitza

2022ko ekainak 25 - Iholdi

Ukrainako gerlaren testuinguruan oinarrizko lehengaien prezioak goititu izanak azkarki jotzen ditu laborariak. Etxaldetik kanpo erosi bazkak, erregaia, ongailuak... denak emendatu dira, eta laborantza ekoizpenen prezioak, berriz, guti baizik ez dira emendatu. Iholdi Landaia etxaldean, nahiz autonomia ona izan, sentitu dituzte ondorioak, eta etortzekoak direnak. Horri gehitu zaio Frantziako Gobernuak hazkuntzarako erresilientzia planeko Europako diru laguntzentzat jarri baldintza: laguntzak eskuratuko dituzte gobernuak hautatu kontu egiaztatzeko egituretan dabiltzan etxaldeek. Ipar Euskal Herrian etxalde franko bazter utziak lirateke, Afog elkartearekin edo EHLG Euskal Herriko Laborantza Ganberarekin ari direlako.

Kaiet Barberarena Daniel aitarekin plantatua da Iholdi Landaian. Ardiak, zerriak eta behiak hazten dituzte. Ardientzat eta behientzat eginahala etxean ekoitzi bazkekin ari dira, baina besterik da zerrientzat. Urde hazkuntzarako kanpoan erosi zaldalea 150 euroz emendatuko zaie.

Kinto zerria hazten duten ekoizleek elkarte bat muntatua dute, eta horri esker entseatuko dira prezio emendatzeari buru egiten, Kaiet Barberarenak esplikatu duenez: «Badu urte pare bat egin genuela elkartasun kutxa bat. Zaldalea elkarrekin erostean, parte bat joaten da kutxa horretara. Aurten kutxa horretatik hartu dugu ekoizleen laguntzeko». Kinto haragiaren prezioa ere iganen dute zaldale gastuen goititzeari buru egiteko.

Etxekoa hobetsi

Beste batzuen aldean ez dute alimaleko etxaldea Landaiakoek, eta oreka bilatzen dute kanpoko lehengaien meneko ez izateko. «Ardi eta behietan aski autonomoak gara», erran du Barberarenak. Etxeko pentzeak erabiltzen dituzte kabalen alhatzeko, belarren eta soroen egiteko. Bihiarentzat, artoa eta tritikalea ere etxaldeko lurretan ekoizten dituzte. «Ez gara produktibistak; orduan, ez dugu zaldalerik erosten esne gehiago egiteko. Dena etxekoarekin egiten dugu ardientzat». Antxuentzat salbu. Luzerna ere kanpoan erosten dute: hogei tona. Behiak pentzetan alharazten dituzte, baina saldoa gutitu dute.

Urde hazkuntzan dute gehien sentitzen prezioen emendatzea, behartuak baitira arto, ogi, turto nahasketa kanpoan erostera. Taldean erosten diete lekuko bazka banatzaileei, erosketa deialdien karietara. Kinto zerri motaren sor-markan direnez, erosi zituak nagusiki tokikoa behar du: Ipar Euskal Herria, eta Biarno eta Landak (Okzitania)—. Aitzineko erosketa kontratuaren bidez, lehengo prezioa bermatua dute 2023ko uztaila arte. «Hortik landa izanen da oraingo prezioetan; emendatze handia izanen da».

Gizentzeko zerrietan, zerrika 112 euroko gastu emendatzea aitzinikusi dute. «Jakinez orain arte, zerria gizendurik, ehun euro irabazten genituela zerrika. Hor, negatiboan sartuko gara, segidan». Hortik zerrikia karioago saltzea eta elkartasun kutxa.

Prezioen goititzea ikusirik, laborari batzuk berriz hasi dira etxeko zuhain edo bihia ekoizten. Bizkitartean, horretarako ongailua erosten dutenez, hor ere prezio emendatzea pairatu behar dute.

Landaian ez dute ongailu anitzik erabiltzen alorretan. Den guti horretan sentituko dute, «hirukoiztu baitira ongailu batzuk». Horri gehi traktoreetako erregaiaren prezio goititzea. Zailtasun handiagoak dituzketen beste etxalde batzuk ditu gogoan Barberarenak: «Guk ukanen ditugu kalteak, baina mendian direnek izugarriko kalteak izanen dituzte, dena erosten baitute». Mendialdeko patarretan nekez ekoitz baitezakete zaldale handirik.

Barberarenak kalkulatu du zenbateko gastu handitzea izanen duten Landaian. «Kargu zuzenak %30-40 emendatuko dira. Landaian 24.000 euro kargu zuzen ditugu, eta 7.000 euro gehiago izanen dira guti gorabehera; bereziki, zerealetan». Horri gehitu zaio udaberri honetako idortea. Laborari gehienek belarrak aski goiz hasi zituzten, bizpahiru motzaldiren egiteko menturan soroetan. «Jada, belar guti egin genuen, ongailu arras guti erabili dugulako, baina hor soroarentzat aski arranguratuak gara», aitortu du. Jakin gabe erein artoak nola jinen diren.

Konpentsaziotik kanpo?

Orain, erresilientzia planerako Frantziako Gobernuak jarri arauengatik, laguntzetarik kanpo utziak dira Landaian. «Gu Afogen gara, zeren eta horretan ere autonomian izateko hautua egin dugu: gure kontuak guhaurek kudeatzea». Alta, Afog ezagutua da, eta ehunka etxalde kide ditu kontularitzan. «Kontuak Afogekin egiteak usaian, zergentzat, MSArentzat balio du; orduan, zerendako holako diru laguntzarentzat ez du balio?».

Landaiaren gisako etxaldearentzat mila euroko laguntza litzateke. ELB laborari sindikatuak eta EHLGk bide bat jorratuko dute bazter utziak diren etxaldeek ere eskura dezaten. Kaiet Barberarenarentzat ere ongi etorria litzateke: «Hartuko dugu; beti den hori da. Ez da aterabide iraunkorra, baina aurten lagunduko gaitu».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Oiartzunen atzo izandako lan heriotza salatzeko elkarretaratzea, Larranben industriagunean. ©LAB

Basomutil bat hil da Zeanurin

Julen Otaegi Leonet - Jokin Sagarzazu

Administrazioari galdegin diote erantzukizuna hartzeko lan istripuen inguruan. Aurten 51 langile hil dira lanean ari zirela, sindikatuen arabera.

Merkantzietarako ontzi bat, Rhin ibaian, Alemanian. ©RONALD WITTEK / Efe

Euroguneak hazkundean jarraitzen du, baina erritmo apalean

Jokin Sagarzazu

Bigarren hiruhilekoan %0,6 handitu da BPGa. Alemaniak sortzen du kezkarik handiena, bere ekonomia ez baita hazi.

Altzairutegiak ere larri dabiltza ekoizpenari eusteko. Irudian, labe garai bat Duisburgen, Alemanian. ©FRIEDEMANN VOGEL /  EFE

Energia garestiak ekoizpena geldiaraziko du Europako bi galdategitan

Irune Lasa

Herbehereetako zink fundizio batek iragarri du irailean itzaliko dituela labeak. Eslovakiako Slovalco aluminio galdategiak gaur esan du produkzioa etengo duela. Energiaren erabileran oso intentsiboak diren lantegiak larri dabiltza Europan.

Arrantzale batzuk Getariako portuan, hegaluzea deskargatzen. ©GORKA RUBIO / FOKU

«Normaltasunera» itzuli da hegaluzearen arrantza sasoia

Jokin Sagarzazu

Aurtengo kuotaren %53 arrantzatu dute; iaz, abuztu hasieran amaitu zuten osorik. Garestiago saltzen ari dira Bizkaiko eta Gipuzkoako lonjetan, eta baliteke kanpainak irail amaierara arte irautea

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...