Noiz sortua: 2020-05-26 00:30:00

ARKUPEAN

Alderdi 'arraro' eta xelebre samar hura

Iñaki Galdos Irazabal -

2020ko maiatzak 26

Ezin ezkutatu, Roldan Jimeno liburu hau prestatzen ari zela iazko abuztuan jakin genuenetik, urduritasun pittin batekin izan gaituela zain, azkenean iritsi den arte. Gozatu ederra hartu dugu Erein argitaletxearen eskutik irakasle nafarrak ESEI alderdiaren bost urteko (1976-1981) historiari buruz atondutako liburua irakurtzen.

Argi dezadan izenburura eraman ditudan hitzak ez direla nik sortuak, ez nuke horrelako atrebentziarik izango. Sinets beza irakurleak autodefinizioa dela, 1978ko ekainaren 23ko barne dokumentu batean alderdiak (txostengileak bederen) bere buruari egiten diona, ESEI borroka sozialistaren eta ezker abertzalearen baitan nola kokatzen zen azaltzeko ahaleginean: «Un grupo raro, casi pintoresco», zioen testu hark, gaztelaniaz. Entzunak genituen ESEIri buruzko beste hainbat bitxikeria, tartean karrerarik ez zutelako ez zirela afiliatu brometan esaten zutenenak, baina ez genuen pentsatuko barne dokumentu batean horrelakorik irakurriko genuenik.

Dokumentuak. Horiek dira Roldan Jimenoren lan honen fruitu nagusia. Alderdien historiak azaltzerakoan bide ezberdinak jorratu izan dira. Garaiko protagonisten testigantzak batuz kronika osa daiteke adibidez, horiei hitza eman eta atzera begirako gogoeta korala —eta sentimentala— osatuz. Baina liburu honetan beste bat izan da egindako hautua, eta alderdiaren ibilbide laburraren produkzio aberatsa ezagutzeko beta eman zaigu, asko argitaratu gabeak zeudenak. ESEIren oinarri doktrinal, ideologiko eta estrategikoak ezagutzeko baliagarri ez ezik, trantsizio garaia ezagutzeko izugarri tresna aberatsak ere badira gainera. Dokumentu gehienen sortzaileak nortzuk izan ziren ikusita (G. Monreal, J.M. Castells...) ez da inor harrituko horien balioa aldarrikatzen badugu, eta gaur egunerako ere irakurgai ederrak direla baieztatzen badugu.

Saiakera baten historia da ESEIrena. Analisi marxista batetik abiatuta alderdi sozialista eta abertzale gisa tokia hartu nahi zuen alderdi batena. Bere sozialismoa, ezker demokratikoa deitzen ziona, sozialdemokraziaren eta marxismo-leninismoaren tarte estuan kokatu nahi zuen, eta bere abertzaletasuna jelkideena gaurkotuz osatu. ETA bien borroken aurka zegoen, eta hori izan zen hain zuzen ere oztopo nagusienetakoa ernaltzen ari ziren koalizio eta fronteen baitan bere burua ez kokatzeko. Liburuko pasarte interesgarrienetakoak elkarrizketa eta negoziazio haien berri ematen dituzten barne dokumentuak dira. Katalunian Pallach eta gainerako sozialisten artean gertatzen ari zena ere oso gertutik jarraitzen ari ziren, agian hangoak hemen balioko zuelakoan. EAJ eta PSErekin 1977ko Frente Autonomikoan eta Euskadiko Ezkerrarekin 1979 hauteskundeetan izan ziren azkenean ESEI gauzatu zuten harreman elektoralak, nahiz eta udal hauteskundeetan besterik ere izan zen. Eusko Legebiltzarreko 1980ko hauteskundeetarako bakarrik aurkeztu zen, eta porrot handia jaso zuen, alderdia desagerpenaren atarian kokatzeko.

Porrotak porrot, alderdiaren garaipen postumoa aldarrikatzen du Iñigo Lamarcak liburuaren hitzaurrean. Eta ez du arrazoi faltarik, Roldan Jimenok ia zazpiehun orrialdetan zehar jasotakoa irakurtzen badugu. Are gehiago, esango genuke gaur egun indartsu dauden zenbait politikari eta alderdi gertuago daudela hainbat gaitan ESEIk zioenetik, eurek orduan esaten zutenetik baino. Jende askoren bigarren aukera omen zen ESEI, jende askok arrazoia bai baina botoa ematen ez ziona.

Benetako altxorra da pandemiaren erdian kaleratu den liburu hau. Baina aldi berean iruditzen zaigu, olatua aprobetxatuz lan berri bati ekin beharko lioketela orduko alderdikideek, Lamarcaren hitzaurrearen hariari tiraka. Gorago aipatu ditugun kronika eta testigantzek izugarri ondo osatuko lukete dokumentazio lan eder hau beste liburu batekin. Baita orduko agintarien, hautagaien, eta zinegotzien errepasoak eta horietariko askoren geroko ibilbideenak ere. Ziur gaude Roldan Jimenoren liburuaren aurkezpenen kariaz askori sortuko zaiola hori egiteko gogoa. Duela berrogeita piku urte hain testu ederrak sortu zituztenentzat ez da lan astuna izango.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. ©Andoni Lubaki / Foku

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 31.166 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.150 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Udaletako eta Eusko Jaurlaritzako ordezkariak, Zumarragan bilduta. ©/ Ordiziako Udala

Ordiziako fokuan 35 pertsona kutsatu dira oraingoz, eta alkateak «autokonfinatzeko» eskatu du

Irati Urdalleta Lete - Jon Ordoñez Garmendia

Beste hemeretzi positibo daudela jakinarazi du Osasun Sailak, eta dagoeneko mila PCR baino gehiagoren emaitzak jaso dituzte. Murgak baztertu egin du konfinamendua ezartzea, baita joan-etorriak mugatzea ere, eta gogorarazi du distantzia mantendu ezin denean maskara erabili beharra dagoela. Itxi zituzten Haka, Miami eta Kebab tabernetako zerbitzariek negatibo eman dute. Biharko azoka bertan behera utzi du Udalak, eta kiroldegia, jolas parkeak eta liburutegia itxi ditu.

Jair Bolsonaro. ©Joedson Alves / EFE

Bolsonarok positibo eman du COVID-19an

Oihane Puertas Ramirez

«Bikain» dagoela adierazi du Brasilgo presidenteak. Hura izan da COVID-19aren eragina ukatu izan duten agintarietako bat, eta horrek ekarri du Brasil herrialde kutsatuenetako bat izatea.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna