Albistea entzun

BEGIZ

Ulibarrena

Ismael Manterola -

2020ko apirilak 28

Sartagudako Memoriaren parkean izan nintzen azken udan, eta, Joxe Ulibarrenaren Gurutzada Santuak fusilaturik izeneko eskulturaren aurrean nintzela, eskultorea eta bere museo etnografikoa ezagutu behar nituela erabaki nuen. Banekien pattal xamar zebilela, eta premia horrek asmoa azkar bete beharko nuela pentsarazi zidan. Ez dut nire asmoa lortu. Aurreko astean joan zitzaigun egile nafarra, eta horrek bete gabeko beste ilusio bat utziko dit.

Ezagunak egiten zaizkigu Euskal Eskolen Mugimenduan ibilitako Gipuzkoako eta Bizkaiko artistak. Gaur eta Emen taldean bildutako Oteiza, Txillida, Basterretxea, Mendiburu, Zumeta, Sistiaga eta Ibarrola gutxi gorabehera aipatu ditzakegun euskal artisten zerrendan daude. Ez da gauza bera gertatzen Arabako Orain taldeko kideekin, eta, zer esanik ez, osatu gabe geratu zen Nafarroako Denok taldearekin.

Isabel Bakedanorekin batera, Ulibarrena Iruñeko artisten artean zebilen Oteizak Euskal Eskola taldeak antolatzeko deialdia egin zuenean. Popearekin gorabeherak izan arren, Oteizaren hainbat ideia bereganatu zituen Ulibarrenak, betiere era heterodoxo samarrean. Ulibarrenaren artea bitxia zen, bere izaera bezala. Hala ere, asmoetan ez zegoen Oteizarengandik hain urruti.

1995. urtean Koldo Mitxelena Kulturuneak antolatu zuen 1960ko euskal artearen eta artisten erakusketan ikusi nituen Ulibarrenaren lehendabiziko eskulturak: euskal gizonen buruak ziren. Serie harrigarri hartan, zaila egin zitzaidan jakitea zein zen eskultore hark adierazi nahi zuena. Figurazio sintetizatuaren bidez eta material ezohiko baten bidez (eskaiola), XX. mende hasierako euskal eskultoreekin harremanetan jartzen gintuen. Tipoen gaineko ikerketak genealogia batean sartzeko gaitasuna ematen zigun, betiere 1960ko hamarkadako testuinguruan: gizontasunak zuen nagusitasuna, eta euskaltasunaren iraupena aldarrikatzeak frankismoarentzat zuen probokazioa. Baina hain leun, hain lasai, hain fin eta hain umil ikusten genituen aurpegi haiek ez zuten adierazten garai hartan izan zezaketen indarra. 30 urte pasatu ondoren, asmo batzuen fosilak ematen zuten, nahiz eta artelan askok izan ohi duten berrikusteko edo erakartzeko ahalmena izan. Ezin genuen denboratik kanpo ziruditen zahar itxurako pertsonaia haiengandik ihes egin. Iraganarekin harremana sortzeko indarra zutela esango nuke.

Oteizak berak sarritan aipatzen zuen Neolitoko euskal gizaki haiekin begi harremana sortzeko gaitasuna zutela iruditu zitzaidan. Azkenean, Oteizaren gizaki hari aurpegia jarri niola pentsatu nuen. Horrela gogoratuko dut Ulibarrena, eskultura serie horretan irudikatutako aurpegiekin, bera baitzen Neolitotik gaur egunera lotura sortu nahi izan zuen euskal gizona.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Jone Laspiur, atzo, emakumezko aktore berririk onenaren saria telematikoki jasotzen. ©Miguel A. Cordoba / EFE

Euskal filmek zortzi sari jaso dituzte Goya sarietan

Paulo Ostolaza

Bost garaikur eskuratu ditu Akelarre pelikulak, eta hiru Ane-k. Emakumezko aktore protagonistarik onenaren saria Patricia Lopez Arnaiz gasteiztarrari eman diote, eta emakumezko aktore berririk onenarena Jone Laspiur donostiarrari.

1 ©ALEMANIAKO ARTXIBO FEDERALAK / EZEZAGUNA

Goeringen artekaria gure artean

Amagoia Gurrutxaga Uranga

Bigarren Mundu Gerra garai oparoa izan zen naziek espoliatutako artelanen negozioan sartzeko prest zeudenentzat. Horietako bat izan zen Alois Miedl enpresaria. Artelan ugari pasarazi zituen Euskal Herritik barrena, Espainiako eta Portugalgo merkatuetara bidean. Hainbat euskal herritar izan zituen laguntzaile horretan.

Sarah Mary Chadwick abeslari eta pianista. ©BERRIA

Minari amaiera emateko biluztea

Mikel Lizarralde

Bi heriotza, harreman baten haustura eta suizidio saiakera bat. Mina eta samina dario Sarah Mary Chadwick musikariak azken bi urteetan ondu duen trilogiari. 'Me and Ennui Are Friends, Baby' du azken alea.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna