Albistea entzun

Musikaren bidez osasuna hobetzen

Antzerkia, dantza eta musika uztartuz, 'Do re ni' deituriko metodoak adinekoen egoera mentalean eta kognitiboan duen eragina ikertu du Xabier Lizaso piano jotzaileak. Funtzionatu egiten duela egiaztatu dute.
Xabier Lizaso Loidi piano jotzailea eta <em>Do re ni</em> metodoaren arduraduna.
Xabier Lizaso Loidi piano jotzailea eta Do re ni metodoaren arduraduna. JON URBE / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Oihane Puertas Ramirez -

2022ko urtarrilak 7 - Orio

Musika ez da kultura bakarrik, botika ere bada, eta edozer izan daiteke. Nola bideratzen duzun da kontua». Xabier Lizaso Loidi piano jotzaileak «frogatutzat» du musika, era egokian erabilita, «botika ere» izan daitekeela. Izan ere, Do re ni izeneko metodoak zahartze «osasungarri eta aktiboa» izateko balio duen ikertu du; bera da metodoaren arduraduna eta ikertzaile nagusia. Hori jakiteko, diziplina anitzeko neuroestimulazioa erabili dute, musika, dantza eta antzerkia uztartuz. Osasun mentalean eta kognitiboan duen eragina neurtu dute.

2019an hasi ziren ikerketa diseinatzen. Izan ere, Gipuzkoako Foru Aldundiak froga zientifikoak behar zituen metodoa eraginkorra zela ziurtatzeko, eta gaur egun erabiltzen dena baino «hobea eta merkeagoa» dela egiaztatzeko.

Horretarako, sei hilabeteko estimulazioa egin nahi zuen; guztira, 60 saio. Hiru neurologori aholkua eskatu, eta hirurek esan zioten ez zuela datu kognitiborik lortuko; estimulazioa egongo zela, baina ez zuela topatuko: «Garunean 80.000 milioi neurona daude; kristoren labirintoa da. Une oro daude konexioak».

Lizasori esan ziotenez, lau edo bost urteko estimulazioa beharko zuen, ez sei hilabetekoa bakarrik, eta gutxienez dementzia bat zuten 70 urtetik gorako pertsonak ikertu beharko zituen: «Itxuraz, garun gaixoetan askoz errazagoa da zerbait topatzea, garun sanoetan baino».

Jasotako erantzunekin «lur jota» gelditu zen Lizaso. Sei hilabeteko estimulazioa egin nahi zuen, baina pandemiara eta lortutako finantzaketa «txikira» moldatu behar izan zuen. «Esan ziguten sei hilabetean ez genuela lortuko, eta azkenean bost aste izan ditugu; 25 saio guztira», azaldu du Lizasok. Gaineratu duenez, emaitza «ikaragarriak» lortu dituzte.

Do re ni metodoan musika, dantza eta antzerkia uztartu dituzte, bi orduko saioetan; izan ere, musikak garuneko «ia zati guztiak» batera jartzen ditu lanean.

60 urtetik gorako 106 boluntario inguruk hartu dute parte ikerketan. Horiek bi taldetan banatu zituzten, eta bakarrak parte hartu du esperientzian. Bost astez 44 bat pertsonak musikal bat sortu dute «hutsetik». Denbora «gutxi» zegoenez, estimulazio «ikaragarria» behar zuten. Musikalak «indar handiko» gaia izan behar zuela erabaki zuen, emozioekin lotutako zerbait. Horrela, antzezlanak «egiatik eta fikziotik» dauka, eta boluntarioak «emozionalki hurbildu» dira gaira, haien inguruan «antzeko istorioak» bizi izan dituztelako.

Boluntarioen osasun mentala eta kognitiboa ikertzeko, esperientzia hasi aurretik eta bukatu ondoren, hiru test egin dizkiete: bi osasun mentala neurtzeko eta bat osasun kognitiborako. Lizasok ez zuen daturik espero osasun kognitiboan, eragindako estimulazioa topatzea «loteria tokatzea baino zailagoa» zelako. Hala ere, datu «garrantzitsuak» lortu ditu: parte hartu dutenen %26tan topatu dituzte onurak osasun kognitiboan; 44tik 12 pertsonatan, hain zuzen ere. Osasun mentalari dagokionez, berriz, onurak atzeman dituzte pertsona guztietan.

Lizasoren arabera, lortutako emaitzek ekonomikoki «bultzada ikaragarria» ekar dezakete; metodologia aplikatuta, osasun sistema publikoak «askoz ere gastu eta gaixo gutxiago» izango bailituzke.

Emaitzei babesa

Abenduaren 18an aurkeztu zituzten ikerketaren emaitzak, eta ekitaldian, Lizasorekin batera, parte hartu zuten, besteak beste, Jose Manuel Lepez Bragado Osakidetzako psikiatrak eta ikertzaile laguntzaileak, Jose Felix Marti Masso neurologoak, Javier Yanguas gerontologoak, eta Miriam Albusac Jorge Grandako Unibertsitateko neurozientzian adituak.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Estitxu Villamor Lomas eta Ortzi Akizu-Gardoki ikerlariak, Errekaleorren. ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

Bestelako eredu baterako akuilu

Edurne Begiristain

Gasteizko Errekaleor auzoarentzat «mugarria» izan zen duela bost urte Iberdrolak argindar sarerako lotura moztu izana. Ordutik, auzo okupatua burujabea da energia elektrikoari dagokionez, eta bizimodu autogestionatuari esker, aztarna energetikoa murriztea lortu du.
Itsaso Bengoetxea, Ana I. Rodriguez, Amaia Bacigalupe, Aintzane Orkaizagirre eta Maribel Romo, hitzaldiak hasi aurretik. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

Zaintzaren bidetik osasunera

Arantxa Iraola

Pazienteen erabakimena sustatzea, zaintzaren alde ezkutuak aintzatestea, genero ikuspegia txertatzea, heriotzan laguntzea: osasun arta dira horiek ere
Donostialdeko ESIko zerbitzuburuek egindako agerraldia, atzo, Donostian. ©JON URBE / FOKU

«Harreman asimetrikoak» hausteko eskatu diote Jaurlaritzari

Edurne Begiristain Iosu Alberdi

Donostialdeko ESIko zerbitzuburuek kontsultarako mahai bat proposatu diote Gasteizi, bitartekari lana egiteko

Jonan Fernandez, atzo, gazteen emantzipaziorako estrategia aurkezten. ©IREKIA

Emantzipatzeko laguntzak jasoko dituzte 25 eta 29 urte artekoek

Edurne Begiristain

Jaurlaritzak gazteen emantzipazioa sustatzeko estrategia ondu du. 2030erako 29 urtera jaitsi nahi du gurasoen etxea uzteko adina

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.