ARKUPEAN

Asaba berrien bila

Mikel Elorza -

2020ko urtarrilak 29

Asko dira etxean ditudan liburuak izenburuan historia hitza daukatenak. Hangoa eta hemengoa, hango eta hemengo jendearena —gizonezkoena gehienetan, gizonezkoek kontatuta; gizonezko zuriena gehienetan, gizon zuriek kontatuta; eta emakume edo gizon beltzena denean, gutxiagotan, hori ere gehienetan gizonezko zuriek kontatuta—. Jende edo herriena ez ezik, jarduerena, objektuena, krimenena, ideiena, hainbat arte moldeena... Gustukoa dut historiaz irakurtzea, iragana ezagutzea. Gogokoa dut eta garrantzitsua iruditzen zait, non eta nola gauden konturatzeko baliagarria zait. Eta ez dut bat egiten historia ez errepikatzeko kontu horrekin; bere historia ezagutzen ez duen herria hura errepikatzera kondenatua dagoela dioen mantra hori okurrentzia baino gehiago denik ez nuke esango, areago, gero eta konbentzituago nago alderantziz dela, bere historian hainbeste arakatzen duena dela hura errepikatzen duena, eta errepikatzen, eta errepikatzen, eta ez duela eboluzionatzen. Atzerantz murgil egiteko modu asko baitaude.

Iraganera begira jartzekoa den telebista-programa bat estreinatu berri dute ETBn, baina ez da hain zuzen horren harira artikulua egitearena. Irudipena dut saio horrek nondik joko duen ez dela izango nik hemen salatu nahi dudanetik. Hala espero.

Kezkagarria iruditzen zaidana da atzera begiratze konpultsibo hori, detektibe-saioetako forentseen modura jartzen gaituena dagoeneko asmaezina bihurtu den gure iraganean aztarrika, mugarrien bila. Turismoa gure jardun eta antolakuntzaren gunean jarria dugu, eta hor historia makulu ezin prestuagoa bilakatu da. Lehen epika eta tragediaren olatuetan nabigatzen ginen, eta orain hura ahaztu gabe txikiagora ere jotzen dugu, bazterretan borda zahar baten bila, gazta egiteko manera bakan baten xerka, gutun galduren bat, ofizio antigoalekoa, pertsonaia historiko noski humanistak itzaletik atereak... eta horiek jartzen ibilbide, gida, oroitarri eta publizitateetan. Eta bakanka, asaba arrengan oinarritzen diren arbola genealogikoak egiten.

Gure ondarea da, eta zaindu behar dugu, eta ezagutarazi eta... baina hainbeste ere ez. Izan ere, ene uste harroan, momiaz betetzen ari gara gure paisajea. Hautsa kendu eta makillatu ditugu, baina momiak dira, eta haiekin batera gu geu ari gara momifikatzen. Aurrera begira jartzen ere probatu beharko genuke, ez baitu larregi inporta behar XVI. mendean errege-erreginarik izan ote genuen, ameriketan eta filipinetan euskal abizenak lokalizatzeko radarrak huts egiten duen, edo erromatarren garaiko txanpon gutxi aurkitzen ote dugun. Pentsa, ostraken afera banderizoen moduan jokatu eta auzitara eraman duen herria da gurea. 500 urte barru gu ere ostraka huts izango ote garen kezkatu behar dugu, eta batez ere horra iristeko 30 urte barru zertaz jardungo dugun, nolako hiri eta herriak izango ditugun, zein koloretako biztanlez osatuta, zein gailutan heziko garen, zer margotuko dugun, nolako bertsoak kantatuko —eremu horretan jakin izan dute atzera baino aurreranzko begirada edukitzen, iruditzen zait— eta abar. Iragana aurreikusteari utzi eta etorkizuneko historia egiten hasi.

Baina aurrekoa ahaztuta? Ez, noski. Historia berridatzi beharra dagoela uste dut, ezpata eta isipuak ezabatuz, betaurreko morez begiratuz, gizon handiak bilatzeari utzi eta jende txiki abizen gabeekin akordatuz... Letra (eta gertakari) larriz idatzi ohi direnak bakean utzi, eta aurrera begira jarri, atzeranzko begiradan normalean baliatzen ez den tresna ezinbestekoa erabiliz: memoria. Historia gutxiago, memoria gehixeago, eta eguna biziz geroa eraiki, tortikoli arbasotar larri batek jota ez bukatzeko.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Kezka adierazi dute lehen arretako hainbat langilek. Argazkian, Bilboko Areilza anbulatorioa. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Osasun sistemak eztanda egingo du»

Maialen Arteaga

Lehen arretako zentroen estutasunak azaleratu ditu COVID-19ak, eta aspaldiko aldarriak hauspotu ditu. Pandemiaren «bigarren olatua» iritsi dela aitortu du Eusko Jaurlaritzak, baina osasun etxeetan langileen erdiekin eta «lan gainkargarekin» dabiltzala salatu dute.

San Mames zelaia hutsik, Athleticen eta Leganesen arteko partidan, uztailaren 16an. ©Marisol Ramirez / Foku

Athleticeko sei jokalarik positibo eman dute

Berria

PCR probak egin dizkiete futbol jokalariei eta klubetako langileei. Alaveseko hiru jokalariri ere detektatu diete COVID-19 gaitza.

PCR probak egin dizkiete Donostiako Ramuntxo Berri tabernan izandakoei. ©Gorka Rubio / FOKU

Beste 505 positibo izan dira Hego Euskal Herrian

Berria

COVID-19a zuten zazpi pertsona hil dira azken astean Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.

Maddalen Iriarte prentsaurreko batean, artxiboko irduian. ©Juan Carlos Ruiz/FOKU

EH Bilduk Eusko Jaurlaritzari eskatu dio lehen arretako zentroen egoerari konponbide bat emateko

Olatz Esteban Ezkati

Eragile politiko, sindikal, ekonomiko eta sozialen arteko elkarlanaren beharra nabarmendu du indar subiranistak.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna