DARWIN ETA GU

Hiltzeko hizkuntza

Jose Mari Pastor -

2020ko irailak 19

Euskaldunok beti kexaka. Haien jarrera setatiagatik Radar COVID, birusaren arrastoari segitzeko aplikazioa, berandu helduko da gure telefonoetara. Zergatik, eta hari buruzko xehetasunak oraindik euskaratu ez dituztelako. Zertarako nahi dituzte euskaraz, gazteleraz badakite?

Horixe pentsa lezakete batek baino gehiagok egunkari unionista batek argitaratu duen berria irakurri ondoren. Albistearen arabera, oraindik aste bat edo bi beharko ditugu aplikazioa izateko, itzulpenik ez dagoelako. Kazetariak bazuen titulua beste era batera jartzea. Izan ere, Osasun Sailak azaldu duenez, atzerapena «xehetasun teknikoek eta euskarazko itzulpenak» eragin dute. Soilik itzulpenaren kontua aipatu du.

Badirudi euskaldunen apetak noiz aseko zain egon behar dutela erdaldunek. Errealitatea desberdina da, ordea. Hemen euskaldunoi dagokigu itxarotea —kasu hau dugu salbuespen bakanetako bat—. Madrilek «Espainiako beste hizkuntzetan» —hala dio konstituzioak— prestatu balu aplikazioa, ez zen halakorik gertatuko. Baina Espainia ez da Suitza konfederala. Ondorioz, aplikazioa berandu etorriko da. Eta baten bat gaixotuz gero, birusaren arrastoa detektatzeko modurik izan ez duela esan dezake. Eta protesta egin. Errua atzerapenari bota, nolabait esateko.

Euskaldunok protestaka hasiko bagina geure hizkuntza baztertzen duten bakoitzean, etengabeko greba mugagabean egongo litzateke Euskal Herria. Geldirik, euskaldun bakoitza jaio eta hil artean. Duela bi aste Loiura heldutako hegazkinean ingelesez eta espainieraz eman zizkieten jarraibideak bidaiariei. Aire-konpainia horrek katalana erabiltzen du Bartzelonara doanean. Hemen euskararik ez. Izorra hadi, euskaldun txotxolo hori! Abisuak soilik ingelesez eta euskaraz eman balitu, salaketa Arartekoaren bulegoan egongo zen honezkero. Hedabide guztietan. Iraina! Laidoa!

Eraikinaren barruan ez geratzeko esan zidaten ertzainek hegazkinetik jaitsi ondoren. Erdaraz. Ez, ez tematu haiekin, euskaraz dakiten edo ez. Berandu da eta batek daki nola amaituko den kontua. Baliteke autobusa galtzea. Edo auskalo... Zenbat ertzain euskaldun daude Euskal Herriko aireportu internazionalenean? Ertzain horietako batek euskaraz egin balio herritar erdaldun bati, nola erreakzionatuko zuen pertsona horrek? Zer gertatu da euskaldun bat euskal aginte autonomikoaren ordezkari armadunen aurrean euskaraz egiteko eskubidea aldarrikatzeko uzkur edo beldur izateraino iristeko?

Birusa eta hizkuntza-normaltasuna. Kanpaina eta abisu batzuk elebidunak; asko eta asko, erdara hutsez. Eta kexatu egingo dira aplikazio hori beranduago ailegatuko delako itzulpenagatik. Burutik ez zaie pasatu ere egiten haiek inoiz ez dutela itzulpenik behar. Hango eta hemengo kanpainek erdara dutela jatorria. Eta gero itzulpena datorrela. Baldin eta itzulpenik bada.

Diskriminazioa, nahi gabea izan edo ez, behetik gorakoa da. Supermerkatuan zenbat lagunentzako lekua dagoen soilik erdaraz agertzen duen monitoretik lehendakaritzaraino. Abuztuan Iñigo Urkullu ikusi genuen neurri zorrotzagoak ezartzeko posibilitatearen berri ematen, Facebook-en. Erdara hutsez. Eta gu itzulpenaren zain geratu ginen. Zergatik, baina? Lehendakari euskaldun batek jatorrizko mezua euskaraz idaztea izango litzateke logikoena. Itzulpena erdarazkoa izatea. Baina Euskal Herria ez da Logikaren Herria. Eta diskriminazio linguistikoa eguneroko kontua da.

Diskriminazioa edonon dugu. Zahar-etxeetara ere iritsi da, Pau Vidal idazle eta filologo katalanak zorrotz salatu duenez. Etxekoen konpainia barik zendu diren lagun horietatik zenbati errespetatu zaie beren hizkuntzaz hiltzeko eskubidea? Ezer gutxi mintzatu da horretaz. Zahar-etxeetako langileei ez zaie hizkuntza-eskakizunik exijitu behar. Seguru? Nik dakidala, exijitu egiten zaie, ederki exijitu ere. Ondorioz, euskaraz bizitzeko eskubide teoriko zapaldua hutsaren hurrengoa dugu hiltzeko garaian. Euskarak nekez ematen du bizitzeko. Hiltzeko, are gutxiago.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Albiste gehiago

Agus Hernan Foro Sozial Iraunkorreko ordezkaria, atzo, Granadako Alboloteko espetxe aurrean. ©FORO SOZIALA

EPPK prest dago espetxe politikaren «diseinuan konpromisoak emateko»

Jon O. Urain

Agus Hernan Foro Sozial Iraunkorreko ordezkariak bilera egin du Granadako espetxean Jon Olarra eta Ainhoa Mujika EPPK-ko zuzendaritzako kideekin. Presoen egoera salatu du kolektiboak

Joan den larunbatean Donostian egindako manifestazioa. ©Juan Carlos Ruiz / Foku

Iñaki Bilbao presoak gose greba utzi du

Gotzon Hermosilla

AEMk azaldu duenez, janaria hartzen hasi da, baina gertukoei adierazi die borroka ez dela «amaitu».

Teresa Toda eta Aitzol Asla Behatokiko kideak, atzo, Bilbon. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Bakartzea: kartzela barneko kartzela

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Bakartze moduluetan dauden euskal presoen egoera aztertu du Foro Sozialak bigarren txosten monografikoan. Urrian hogei euskal preso zeuden horietan. Espetxe legedian aurrera egiteko trabak salatu dituzte.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna