Albistea entzun

IRLEN SAREA

Turko mekanikoa

Gorka Julio -

2023ko urtarrilak 21

1769a: xake mahai funtzioa betetzen duen kutxa bat eta tunika eta turbante batez jantzitako maniki-automata batek xakera jolasten du giza arerio batekin. Kutxa irekitzean, ustez funtzionarazten duten mekanismoak ikus daitezke. Baina dena ilusio optiko bat da: barnean pertsona txiki bat dago ezkutuan xake piezak mugiarazten eta bere arerioa urduri jartzeko manikia mugitzen.

2023: ChatGPT publikatu da eta orain arte adimen artifiziala urrun ikusten zutenak ere konturatu dira horrek eragina izango duela gure bizitzetan. Kualifikazio gutxiko lanak baino, ikerketa, hezkuntza, artea... Esparru guztiak kolpatu ditu asmakizunak, zalantza, urduritasun eta beldur artean. Aldiz, adimen artifizial hori funtzionarazteko datuak etiketatzen Kenyako langileak esplotatzen dituzte 1-2 dolar arteko soldatak ordainduz. Times aldizkariak argitaratu duenez, OpenAIrentzat lan egiten du Sama enpresak. Egoitza San Frantziskon (AEB) du eta Kenyan, Ugandan eta Indian langileak erabiltzen ditu Silicon Valleyko —Google, Meta eta Microsoft— bezeroentzako datuak etiketatzeko. Ustez, OpenAIk dozenaka mila testu zati bidali zizkion enpresa horri, adimen artifizialak beharrezko duen etiketatzea egiteko. Testu horien zati handi batek sareko zokorik ilunenetatik ateratakoa zela zirudien: haurren sexu abusuak, zoofilia, hilketak, suizidioa, tortura, autolesioak... Inork egin nahi ez dituen lan horiek, tresna hauek dituzten arazo etikoak saihesteko balioko dute.

Amazonek ere antzeko zerbitzua du, Mechanical Turk izenekoa hain zuzen ere. Horren bidez, giza langileak kontrata ditzakete datuak etiketatzeko, transkripzio lanak egiteko eta beste hainbat lan txiki egiteko. Sama eta OpenAIren kasuan bezala, Mechanical Turk ere kritikatu dute, langileen lan baldintza kaskarrak eta soldata eskasak direla eta.

Garrantzitsua da azpimarratzea zerbitzu horiek asko erabiltzen direla adimen artifizialaren industrian, baina askotan ez da kontuan hartzen haien atzean dagoen giza lana. Algoritmoen atzean pertsonak daude beti: dela horiek programatzen, fintzen edo erabiltzen. Turko mekaniko berriak esplotazioaren truko mekaniko zaharra darabil, alegia. Xake partida gal dezagun urduritu nahi gaitu, baina kutxa irekitzean trukoa agerian gelditzen da beste behin ere.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©AITOR KARASATORRE / FOKU

«'Bollera' izaera bat da, bizitzeko modu bat»

Iker Tubia

Haur literaturaren alde egin du Jakak, adin horretan «dena jaten» dutelako «gose handiz». Letretan dagoen sexu disidentziaz mintzatu da, eta euskarak LGTBI mugimenduan behar duen presentziaz.
 ©BERRIA

Tiktok: algoritmoaren kolore grisak

Naroa Torralba Rodriguez

Hamar gaztetik lauk nahiago dute bilaketak Tiktok aplikazioan egin Google erako bilatzaileetan baino. Aldatu egin da paradigma. Informazioa eta aisialdia bateratzeak eragina dauka norberaren eta munduaren ikuskeran.

Bego Viñuela kaligrafoa, <em>kaligrafia</em> hitza lumaz idazten, Bilboko bere estudioan. ©OSKAR MATXIN EDESA / FOKU
 ©ANDONI CANELLADA / @FOKU

Zarauzko Arraio irrati librea gaztetxe berritik ari da emititzen

Urtzi Urkizu

Irratiak baimena eskatu du legezko frekuentzia lortzeko. Aurreko gaztetxean baino baldintza hobeagoetan ari dira irratsaioak egiten

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...