Albistea entzun

KRITIKA. Musika

Parteen batuketa baino gehiago

Marta Garcia -

2021eko maiatzak 5

Euskadiko Orkestra

Zuzendaria: Hans Graf. Biolina: Birgit Kolar. Egitaraua: Bela Bartoken Biolinerako 1. kontzertua eta Felix Mendelssohnen 1. sinfonia. Lekua: Donostiako Kursaaleko auditoriuma. Eguna: Maiatzak 3.

Izenean aditzera ematen denez, bi konposizio gazteen inguruan eraiki du oraingoan Euskadiko Orkestrak bere programa, Hans Graf zuzendaria eta Birgit Kolar biolin jotzailea lagun dituela. Ongi ezagutzen dute biek orkestra: lehena 1990eko hamarkadan zuzendari titular izan zen, eta ohiko kolaboratzailea izan da; bigarrena, kontzertino lanetan aritu delako maiz EOrekin batera.

30 urte bete gabe zituela Bela Bartoken grina ikertzailea azaleratzen hasi zela esan daiteke; izan ere, 1906an argitaratu zuen Zoltan Kodalyrekin batera Hungariako lehen abesti herrikoien sorta, gerora alegiazko folklorea garatzera eraman zuena. Biolinerako 1. kontzertua gisa ezagutzen den pieza, haatik, Stefi Geyer izeneko biolin jotzaileari eskaini zion, maitasun eskaintza barne; ez zuen baiezko erantzunik jaso ez musikari, ez sentimenduei dagokienez. Bi mugimenduetan izaera arras desberdinak aurkezten ditu Bartokek, Kolarrek maisuki garatu eta kokatu zituenak. Andante sostenuto-aren lirikotasunean leun eta umiltasunez; Allegro giocoso-an fin, orkestraren soinu trinkoaz eta zertzelada biziez lagunduta.

Bestetik, ezaguna da Felix Mendelssohn talentu goiztiarra izan zela: nerabezaroan hainbat opera eta harientzako hamabi sinfonia idatzita zituen jada, eta 15 urterekin ekin zion bere 1. sinfonia —hau da, orkestra osorako idatzitako lehena— idazteari, 1824. urtean. Genero horretako opera prima bada ere, ezagutza eta kemena darizkio. Euskadiko Orkestrak kontzertu osoan aurkeztu zuen zintzotasun eta konplizitateak goia jo zuten hemen, Grafen zentzu onaren emaitza. Gehiegikeriarik gabe, bakoitza bere tokian eta denak bat, multzoa bere parteen batuketa baino askoz gehiago izan daitekeelako frogak nonahi: biolen kolorea Allegro di molto-an, haizeen oreka Andante-an, biolinen nortasuna eta klarinetearen goxotasuna Allegro con fuoco-an. Elkarlanak eta ulermenak orkestra sendoa eta zehatza izan zuten emaitza, sentimentalismo hutsetik aldenduz zirrara kontzientea eragiten duen horietakoa. Urte —denboraldi— askotarako!

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Kontzertu bat, Sanagustin kulturgunean. ©Alberto Beloki

Hamarkada bat beste bide batetik

Miren Garate - Gipuzkoako Hitza

Hamar urte bete dituzte Azpeitiko (Gipuzkoa) Sanagustin kulturguneak eta hura kudeatzen duen Kulturaz kooperatibak. Eredu propio bat garatu du kooperatibak euskarazko kultur sorkuntza sustatzeko.

 ©GORKA RUBIO / FOKU

«Sortzeko orduan ez diot mugarik jartzen neure buruari»

Mikel Lizarralde

Idoia Asurmendik sare sozialen bitartez eta beste zenbait musikariren bertsioak eginez ezagutarazi zuen bere burua. Orain, lehenengo diskoa argitaratu du: 'Ilun eta abar'.
 ©IñIGO URIZ / @FOKU

Harrespila, gutizia husteko

Ane Eslava

L'Alakran antzerki konpainiak 'Harrespila' ikuskizun performatiboa eskainiko du gaur eta bihar Altzuzako Oteiza museoan. Cromlech bat osatuko dute parte hartzaileekin batera
 ©MARIAJE FUENTE

Zero gradua

Berria

Juan Kruz Igerabide idazlearen (Aduna, Gipuzkoa, 1956) 'Doneaneko alaba' eleberrian, 1936ko gerrako gertakari latz batek txirikordatzen ditu unibertsitateko literatura irakasle eszeptiko bat den narratzailearen eta Doneaneko alaba gazte poetaren bizialdiak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.