Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

SERIEA. EUSKARALDIAREN OSTEKOA (VIII)

Euskaraldiaspora

JAIZKI FONTANEDA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Gemma Sanginés Saiz - Psikologoa

2019ko urtarrilak 4

Joan den abenduaren 1ean ospatu ziren Valentzian Euskaraldia eta Euskararen Nazioarteko Eguna, asteburuarekin bat eginda. 150 bat lagunek gozatu genuen jai eta aldarrikapen eguna, gauza bat komunean genuela: hizkuntza eta hura maitatzeko nahia.

Lur hauetan bizi naizen urteotan jende asko ezagutu dut gure hizkuntzarekin maitemindurik dagoena, gai dena eskola ordu edo lanordu luzeen ondoren ahalegina eta orduak emateko, helburu espiritual edo diruzkoengatik, arrazoi zehatz edo abstraktuengatik, baina ideia argi eta komun batekin: Euskal Herrira iristean berehala jartzea praktikan beste itsaso batek bustitako lur batean ikasitakoa.

Batzuetan, ordea, kontua ez da hain erraza. Hizkuntza erromaniko batetik hain urrunekoa den hizkuntza bat ikastearen zailtasun objektiboari erantsi behar zaio helburu den lurraldean hizkuntzari eusten dioten hiztunak aurkitzea.

Izan ere, badirudi ez dutela zerikusirik, baina bat dira hizkuntza eta hiztunak. Horregatik, Euskaraldiak eta Diasporak zentzu berezia dute oraingoan. Eta aldarri hori egin nahi dut gaur.

2016an ariketa bat egin genuen euskara ikasleekin: gutun bat idaztea jatetxe bati, eskolan itzulitako menua eskaintzeko. Ausazko kasu bat izan zen; alegia, jatetxe hori bat zen, karta euskaraz ez duten milaka jatetxeetatik bat. Valentziako Euskal Etxetik, lehen mailako gure ikasgelatik, hiztegi ariketa sinple bat egin genuen, baina aldarrikapen bat ere bai. Euskara aurkitu nahi genuen kalean, dendetan, jendearen mihietan. Zer zentzu du, bestela, ehunka eta milaka kilometrora egiten ari garen ahaleginak? Badakigu euskara erabil dezakegula Euskal Etxeak Valentzian antolatzen dituen jaietan eta jardunaldietan. Eta ulertzen dugu testuinguru bati dagokion keinua dela, testuinguru jakin eta mugatu bati: ghetto geografiko eta tenporal bat. Baina onartzen dugu hori naturala dela, Valentzia (edo Buenos Aires, edo Sydney edo Berlin) ez delako euskararen lurraldea. Ordea, pentsatzen dugunean Euskal Herria bisitatzea, uste dugu euskara presente egongo dela goazen lekuetan. Ghettoa desagertu egiten da gure eskema mentaletan.

Zoritxarrez, ezusteko egoera aurkitzen dugu hizkuntzari dagokionez. Gaizki ulertutako edukazio oneko eskema mentala. «Gaztelaniaz egingo dizut errazago egiteko». Eskema horrek gure burua inbaditzen duenean, beharbada pentsatzen dugu erraztasuna gainbaloratua dagoela. Agian, esan egin beharko dugu jendea ez dela Euskal Herrira joaten gauzak erraztu diezazkioten (hizkuntzari buruz hitz eginda), inor Kilimanjarora joaten ez den bezala ibilbide zelai bat egitera. Euskal Herrira bidaiatzen duen jendeak esperientzia zehatz bat aurkitu nahi du. Ez diogu uko egin behar garen bezalakoak izateari. Eta, askotan, hasi beharko genuke pentsatzen milaka bisitari etortzen direla, hain justu ere, maite dutelako herri honen idiosinkrasia, eta euskaraz hitz egiten entzutea bidaia horren parte dela. Esperientzia horren zati da euskaraz zerbait edo asko ulertzen dutela sentitzea ere. Eurek ulertzen ez duten hizkuntza batean hitz egiten delako haserretzen diren bidaiariak beharbada ez dira bidaiari desiragarriak.

Seguruenik ez dut gezurrik esango esaten badut Euskaraldia izan dela hizkuntza gutxiagotuak dituzten kulturen historia modernoan adostasun handienez egin den ekimen komunitarioena. Eta ez dut dudarik eragin positiboa izango duela hiztunengan. Badakit helburua dela hizkuntza portaera asertiboak lortzea (euskaraz bizitzea, eroso sentituz), minorizatuta bizi izan diren eta bizi diren hiztunek bizitza kalitate hobea izan dezaten. Ezin dut esan gabe utzi ekimen honen guztiaren arrakasta, hein handian, Administrazioaren hizkuntza politikek emango dioten laguntzaren araberakoa izango dela. Helmuga, beraz, Euskal Herria eta hiztunak dira. Baina, urrunetik, ñabardura bat egin nahi dut, jokabide asertibo hori kanpoan bizi den jendeari ere zabaltzeko, euskal iheslariei (baita iheslari emozionalei ere), kanpoan lan egiten dutenei, munduko beste leku batean jaio zirenei eta hiztun berriei —gero eta gehiago dira euskaldun gisa eraikitzen ari direnak—. Ainhoa Agirreazaldegik Pirritx, Porrotx eta Marimototxen Egiozu Euskaraz kantuan dioen bezala: «Euskaraz mantso ari den norbait aurrez aurre badaukazu, hitz egiozu euskaraz mantso, opari bat egiozu!».

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Alemaniako Grevenbroich hiriko parke eolikoa, eta, atzean, ikatzezko zentrala, duela gutxiko irudi batean. ©SASCHA STEINBACH / EFE

PLANETAREN MUGEKIN TALKAN

Iñaki Petxarroman

50 urte dira Hazkundearen Mugak txostena kaleratu zutela. Ekonomia ulertzeko beste modu bat ezarri zuen, eta zientzian oinarritutako sistema batekin erakutsi zuen hazkunde etengabeak etorkizunean eragin zitzakeen arazoak. Gaur egun, begi bistan daude arazo horietako batzuk, hala nola klima krisia eta bioaniztasunaren galera.
 ©BERRIA

«Gure aztarna ekologikoak egungoaren hamarren bat izan behar du»

Iñaki Petxarroman

Kontsumoa eta ekoizpena apaltzea eta espiraleko ekonomia martxan jartzea beste biderik ez du ikusten Antonio Valerok.
Jainkosaz aldatzeko prest al gaude?
Juan Mari Aburto lore eskaintza egiten, atzo, Bilbon. ©BILBOKO UDALA

Frankismoak espetxeratutako andreak omendu dituzte Bilbon

Iosu Alberdi

Bilboko Udalak eta Gogora institutuak plaka bat jarri dute Orue Txaleta zegoen lekuan. Eraikin hura espetxe izan zen 1937tik 1942ra bitarte

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...