Albistea entzun

Koronabirusa. Irati Agirreazkuenaga eta Eduardo Apodaka. EHUko irakasleak eta ikerlariak

«Pandemia hau estres proba bat izan da euskararentzat»

COVID-19aren izurriak modua egin du erakundeen hizkuntz erabilerak eta komunikazio publikoko praktikak «birpentsatzeko», txosten batean jaso dutenez. Oro har, euskara «galtzaile» irten dela ondorioztatu dute.
ARITZ LOIOLA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Edurne Begiristain -

2021eko uztailak 13

COVID-19aren pandemiak komunikazio publikoan jarduten duten Euskal Herriko erakundeen komunikazioan izan duen eragina aztertu du EHUk eta Soziolinguistika Klusterrak osatutako ikerketa talde batek. Irati Agirreazkuenaga eta Eduardo Apodaka dira COVID-19aren eragina erakundeen komunikazio publikoan ikerketako buruak, eta ondorio argia atera dute: izurria «proba» bat izan da erakundeen komunikazio praktikentzat eta hizkuntzak kudeatzeko moldeentzat.

Praktika Komunitatearen parte diren hemezortzi erakunderen bizipenak aztertu dituzue...

EDUARDO APODAKA: Praktika Komunitatea sortu genuen duela lau bat urte, komunikazioaren, eta, batez ere, hizkuntzen erabilerari buruz jarduteko. Pandemia iritsi eta hilabete batzuetara oso argi ikusi genuen talde horretako kideekin hitz egin behar genuela, pandemiatik eta itxialditik ateratako irakasgaiez hausnartu behar genuelako.

Besteak beste, izurriak komunikazio arduretan jarduten dutenengan utzitako arrasto emozionala aztertu duzue. Zer ondorio nagusi atera dituzue?

IRATI AGIRREAZKUENAGA: Komunikazioan jarduten duten taldeek lan zama handia izan dute, batez ere barne komunikazioari dagokionez. Euskarazko komunikazioari dagokionez, azpimarragarria da inprobisatu egin duten erakundeen kasuan euskara galtzaile irten dela. Gainera, barne komunikazioa oso indartua ez duten erakundeek ikusi dute beren sarea ahulduta zegoela, eta, ondorioz, beren lanari ez zaiola balioa eman. Etsipen puntu bat atzeman dugu kasu horietan. Beste erakunde batzuek, ordea, asko landu dute barne komunikazioa eta elkar zaintza.

Erakundeen lan antolamenduan ere eragina izan du pandemiak, berrantolatu egin behar izan dutelako. Zer gabezia azaleratu dira?

APODAKA: Lan gehienetan, egoera emozionala eta lan giroa landu egiten da harreman informaletan, hau da, lanetik kanpoko harremanetan, baina hori dena desagertu egin da pandemiarekin, eta leku askotan ez da berreskuratu. Hutsune hori betetzea egokitu zaie komunikazio arduradunei, eta horrek karga handiagoa eta estres handiagoa ekarri die. Komunikazio informalean galdu dugun lotura pertsonal eta afektibo hori berreskuratzeko ongi prestatu behar dela ondorioztatu dugu. Erakunde batzuk egoera berrira egokitu, eta berrantolatu egin dira, baina beste batzuk lehengoari eusten saiatu dira, eta zama hori nabaritu dute. Komunikazioan eta euskararen erabileran, gakoa beti izan da egoeraren arabera berrantolatzea.

Osasun krisiarekin batera, komunikazioa ere sartu da krisian?

AGIRREAZKUENAGA: Egoera honek erdigunean jarri ditu lehendik bigarren mailakoak ziren dinamikak, eta komunikazio esparru berriak agertu dira. Erakunde batzuk ongi egokitu dira komunikazio esparru horietara, baina beste batzuk ez. Hizkuntzak komunikazio esparru horietan duen tokia birpentsatzeko balio izan du, besteak beste.

Izurriak proban jarri ditu erakundeen alde asko; horietako bat hizkuntzekiko ikuskera izan da.

AGIRREAZKUENAGA: Hizkuntzaren erabilerari hobeto heldu diote aurrez protokolizatuta edo irizpideak zehaztuta zituzten erakundeek. Egoera berriei egokitzeko erresistentzia gehiago erakutsi dutenen kasuan, berriz, euskara galtzaile izan da.

APODAKA: Bi mundu daudela esan daiteke. Batetik, aurrez euskararen erabilera ongi pentsatuta, landuta eta gogoeta kolektibo bat eginda izan dutenek euskararen erabilerari eutsi diote, eta euskarazko zerbitzua eskaini dute. Kontrara, hori dena ongi adostuta eta landuta egon ez den erakundeetan, eta langileek barneratuta izan ez duten kasuetan, euskara galtzaile izan da; hizkuntzaren kalterako izan da. Pandemia hau estres proba bat izan da euskararen erabilerarentzat. Gure gogoeta honen ondorioetan argi ikusi da hori: boluntarismoa tartean sartu denean, inprobisazioa edo egoeraren araberako erantzunak eman direnean inolako adostasunik gabe, euskara galtzaile atera da.

AGIRREAZKUENAGA: Sarritan, euskara bigarren mailan geratu da, eta haren erabileran atzerapausoak eman dira.

Txostenean diozue erakundeek funtzio sozial bat bete dutela pandemian, beren erreferentzialtasuna handituz eta hedabideekiko harremana estutuz.

APODAKA: Pandemian garbi ikusi da barne zein kanpo komunikazioa ekosistema bat dela, eta harreman publikoen gabeziaren ondotik telekomunikazioen eta sareen hazkunde bat egon dela, batez ere barne komunikazioan. Gainera, erakunde publikoek, neurri batean, komunikabideen beharra izan dute. Erakunde asko ohartu dira lehen garrantzitsuak ziren bitartekariak orain are eta garrantzitsuagoak direla. Erakunde publikoen kasuan, gainera, birdefinitu egin behar izan dituzte beren publikoak.

Osasun krisi hau mugarri bat izan da komunikazio arloan?

AGIRREAZKUENAGA: Bai. Hizkuntzarekiko test bat izan da.

APODAKA: Estres proba bat izan da. Argi dago dispositiboen eta plataformen erabileraren gorakada gurekin geratuko dela. Lan harremanetan ikusi da presentzialtasuna zein garrantzitsua den, eta balio berezi bat emango diogu. Baina sakontasun gehiagorekin aztertu behar da hizkuntzen erregistroetan, diskurtso moduetan edota solaskidetzak lortzeko moduetan zer aldaketa egon diren, esparru horietan denetan okerrak oso nabariak izan direlako.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Maria Jauregi ETAk hildako Juan Mari Jauregiren alaba eta Irati Goikoetxea idazlea ©Andoni Canellada, FOKU

Oihanaren minak hezurmamitzen

Jon O. Urain

Indarkeriaren arrastoa, hark eragindako oinazea, bere larruan nozitu du Maria Jauregik. Errealitate hori ezagun du Irati Goikoetxeak ere, eta literaturaren bidez plazaratu ditu ETAren biktima baten saminak eta prozesuak. Garai eta giro bertsuan haziak eta heziak, biak mintzo dira biolentziaz, sufrimenduaz, biktimen rolaz, memoriaz eta hura belaunaldi berriei transmititzeko beharraz.

Anbulantzia bat, Iruñeko ospitale baten aurrean. ©IÑIGO URIZ / FOKU

83 lagun daude Hegoaldeko ZIUetan

Juanma Gallego

Herenegun, Osakidetzak eta Osasunbideak 1.623 positibo atzeman zituzten. Kopurua zertxobait txikitu da bezperakoaren aldean
Emakume bat elkarretaratze batean, Bilbon. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Erreakzio patriarkala»

Naroa Torralba Rodriguez

Nabarmen ugaritu dira eraso matxistak aurten. Konfinamendua amaitu osteko egoera emakumeen kalterako izan da, adituen esanetan, eta mugimendu feminista indartsuaren lana goratu dute.

Aginagalde jaurtiketa bat egiten, gaur, atzean Gurbindo duela. ©Wu Hong / EFE

Aginagaldek eta Gurbindok asteazkenean jokatuko dituzte final laurdenak

Paulo Ostolaza

Suedia, Danimarka edo Egipto izan daiteke aurkaria. Gaur Argentinari irabazi diote (36-27) ligaxkako azken jardunaldian. Gipuzkoarrak lau gol sartu ditu, eta nafarrak bat.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna