Albistea entzun

Klima larrialdia

Argi gorria piztu du Lurrak

IPCCk ohartarazi du hainbat mendez nabarituko direla klima larrialdiaren ondorioak. Neurri gehiago hartu ezean, tenperatura 1,5 gradu igoko da 2040rako, eta 2,7, berriz, mende bukaerarako.

Txalupa bat abandonatuta Sanaan, Yemenen. Adituek ohartarazi dute muturreko fenomenoak ugaritu egingo direla datozen urteetan.
Txalupa bat abandonatuta Sanaan, Yemenen. Adituek ohartarazi dute muturreko fenomenoak ugaritu egingo direla datozen urteetan. YAHYA ARHAB / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Arantxa Elizegi Egilegor -

2021eko abuztuak 10

IPCC Klima Aldaketari Buruzko Gobernu Arteko Taldearen azken txostenak alerta maila gorena piztu zuen atzo. Hor biltzen diren datuek ikuspegi iluna marraztu dute mende amaierarako, eta gizakia egiten dute gertatzen ari denaren %90en erantzule. Hala, iragartzen dute orain arte eragin diren aldaketen ondorioak datozen mende eta milurtekoetan nabarituko direla: itsasoen azidotasun maila handituz joango da, eta mendietako glaziarrek izotza galduko dute aurrerantzean ere. «Ondorioak okerragotuz joango dira tenperatura berotu ahala, eta zenbait galera ezin izango dira leheneratu», adierazi zuen Ed Hawkingsek, Readingeko Unibertsitateko (Ingalaterra) irakasle eta dokumentuaren egileetako batek.

Herrialdeek beren konpromisoak bete eta mende amaierarako karbono neutraltasuna lortuko balute ere, itsasoaren mailak 28 eta 55 zentimetro egingo luke gora; aldiz, Parisko Akordioak jaso bezala, tenperatura industria aurrekoekin alderatuta 1,5 gradu igotzen bada, itsasoak bi-hiru metro egingo du gora datozen 2.000 urteetan, eta hogei metroraino, berriz, tenperaturak bost gradu egiten badu gora. Egungo neurriekin, 2,7 graduko berotzea aurreikusten dute adituek 2100erako.

Atzera begiratuz gero, tenperaturak goranzko joera nabarmena izan du azken 2.000 urteetan; egungo klima duela 6.500 urtekoarekin parekatzen dute adituek, azken 100.000 urteko garairik beroena jotzen denarekin. Hala, industria aurreko garaiarekin alderatuta, egungo tenperatura 1,1 epelagoa da, eta igoera horretatik 1,07 gradu gizakiaren esku hartzeari egozten dizkiote. Gizakia jotzen dute prezipitazioetan izandako aldaketen eta itsasoaren gazitasuna handitu izanaren erantzule ere.

Berotegi efektua eragiten duten gasen kontzentrazioa ere igoera nabarmen igo dela ohartarazi dute adituek txostenean. 1750etik, %47 hazi dira karbono dioxido isuriak, eta %156 metanoarenak; azken horrek CO2ak baino berotze handiagoa eragiten du, nahiz eta hamar urteko bizia bakarrik duen.

«Kirolez ariko bagina, esan ahalko genuke atmosferak dopina hartu duela; horrek esan nahi du lehen baino maizago ikusiko ditugula muturreko fenomenoak»,azaldu zuen dokumentuaren aurkezpenean Petteri Taalasek, Munduko Meteorologia Erakundeko presidenteak. Datu esanguratsu bat ere nabarmendu zuen Taalasek: 1970etik, lurrazaleko tenperatura azken bi milurtekoetako 50 urteko beste edozein tartetan baino azkarrago igo da, eta berotzearen ondorioak «munduko txoko guztietan» nabari dira dagoeneko: «Gizakiak zuzeneko eragina du bai Greziako eta Ipar Amerika mendebaldeko suteetan, baita duela gutxi Txinan eta Alemanian ikusitako uholdeetan ere».

«Gaurko txostenak argi gorria piztu beharko luke. Indarrak elkarrekin banatzen baditugu saihestu ahal izango dugu klima hondamendia, baina, dokumentuak argi uzten duenez, ez dago denbora galtzeko tarterik, ez aitzakiarik. Dei egiten diet gobernuburu eta interesdun guztiei COP26a arrakastatsua izan dadin»,nabarmendu zuen NBE Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusi Antonio Guterresek.

Berehalako neurriak

Badira sei urte munduko goi agintari gehienek Parisko Akordioa sinatu zutela. Bertan adostu zuten zenbait neurri hartzea mende amaierarako tenperatura bi gradu baino gehiago igo ez zedin, eta ahalegin berezia egitea igoera ez zedin izan 1,5 gradu baino handiagoa. Azken txostenaren arabera, ordea, aurreikusitako bi testuinguruetatik bakar bat ere ez da beteko, baldin eta berehalako neurriak hartu eta karbono dioxido isuriak kolpetik murrizten ez badira. Zientzialariek uste dute egungo joerak mantentzen badira 1,5 graduko igoera 2040rako helduko dela beranduenez ere. Hori bera ohartarazi zuen IPCCk 2018ko txostenean, eta berretsi egin du gaurkoan. Gradu eta erdiko berotzeak ondorio larriak eragingo lituzke, eta, besteak beste, muturreko fenomenoak ugarituko, hala nola bero boladak, bat-bateko eurite handiak eta lehorteak.

Hala ere, adituek ez dute itxaropena galdu, eta nabarmendu dute klima larrialdiak okerrera egitea eragotz daitekeela, herrialdeek mende erdirako karbono neutraltasuna lortzen badute eta aurrez, 2030erako, isuriak nabarmen murrizten badituzte. Karbono neutraltasunera heltzeko estatuek ahalik eta gehiena murriztu beharko lituzkete isuriak, teknologia garbia deritzona erabiliz. Neurri horiek hartzeak, tenperaturaren gorakada moteldu, eta denborarekin irauli egingo luke; hala ere, beste zenbait joera gelditzeko, itsasoaren maila igotzea kasurako, mendeak edo agian milurtekoak beharko dira. Testuinguruaren larria ikusita, eta epe motzera begira, adituek aurreratu dute metano isuriak murrizteak lagunduko lukeela tenperaturaren gorakada murrizten.

IPCCren atzoko txostena atariko bat izan da, datorren urri eta azaro bitartean Glasgown (Eskozia) egingo den COP26 goi bilera baino lehen erakundeak argitaratuko dituen beste hainbatena. Mundu osoko adituen azken helburua zera da, goi agintariei presio egitea Parisko Akordioan onartutako konpromisoak bete eta gehiago har ditzaten.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Herritar batzuk gizon baten hilotza eramaten, atzo, Jeninen. ©ALAA BADARNEH / EFE

Israelgo indarrek gutxienez hamar palestinar erail dituzte bi erasotan, tiroz

Julen Otaegi Leonet Mikel O. Iribar

Jenin hirian eta Jerusalem ekialdean oldartu dira militarrak. Armadako buruak «terrorismoaren kontrako jarduerekin» jarraitzeko agindu du

Josep Borrell EBko diplomaziaburua eta Naser Burita Marokoko Atzerri ministroa, hilaren 5eko bilkuraren ostean. ©J. M. / EFE

Marokoren eta EBren arteko harreman onak, mehatxupean

Ricard Gonzalez

Lehen informazioen arabera, badirudi Rabatek sortu zuela europarlamentuko ustelkeria trama. Eskandalu horrek gainezka eragin die bi aldeei, desadostasunen ondoren.
 ©Paolo Aguilar/ EFE

Dina Boluarteren aurkako zentsura mozioa aurkeztu dute

Berria

Peruko Kongresuko zenbait kideren arabera, presidentea «ez da gai» kargu horretan jarduteko

Malmer Stenergard Suediako Migrazio ministroa, Ylva Johansson Europako Batzordeko Barne komisarioa eta Gunnar Strommer Suediako Justizia ministroa, gaur, Stockholmen, EBko Barne ministroen bilkuraren aurretik ©PONTUS LUNDAHL / EFE

EBko estatu kideen arteko koordinazioa handitu nahi dute migratzaile gehiago kanporatzeko

Ander Perez Zala

Europako Batzordeak aurkezturiko plana aztertuko dute egunotan talde komunitarioko Barne ministroek. Asilorako eskubiderik ez duten iheslariak itzultzea du helburu.

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...