Albistea entzun

MIRA

Ilbetekada

SKOPJE (Ipar Mazedoniako Errepublika), 2020-08-03. Ilargi betea Skopjeko zeruan. Abuztuko ilargi betea <em>Gaizkata Ilargia</em> izena ere badu.
SKOPJE (Ipar Mazedoniako Errepublika), 2020-08-03. Ilargi betea Skopjeko zeruan. Abuztuko ilargi betea Gaizkata Ilargia izena ere badu. GEORGI LICOVSKI / EFE / EPA Tamaina handiagoan ikusi

Aintzane Usandizaga -

2020ko abuztuak 7

Europako zein Ameriketako aitzinako zibilizazioek ilbeteei sasoiak oparo eskaintzen zuen horren izena ematen omen zioten. Horregatik deitzen diote ingelesez, oraindik ere, Gaizkata ilargia abuztukoari, arrain hau ugari arrantzatzen delako bolada honetan Ipar Ameriketako lakuetan.

Nik ez dut baratzerik —hilabete gutxiz mantendu dut bizirik etxera determinazioz ekarri nuen orkidea gajoa...—, baina entzuna dut ilargiaren une ezberdinei kasu eman behar zaiela, ez dela il-sasoi bera ona ereiteko edo kimatzeko, sustraiak indartu ala fruituak jasotzeko.

Bi urtean behin, otsaileko ilberrian akuiluak eta eskuareak egiteko urritza ebakitzen zuen aitonak; lorailekoan, belar metak arin eraikitzeko altza; uztarriak egiteko, pagoaren txanda dagonilekoan izaten zen. Ilberrian zuraren izerdia bare egoten omen da, beste une batean moztuz gero tantaka izango ei duzu egurra urte osoan.

Urari eragiten dio ilargiak: egurraren izerdiari eta itsasaldiei. «Eta gu ere ez al gara ba, ura?», esaten dit aitak... Eta hala diote zenbait psikologok: mareen gorabeherek aldartean eragiten digutela, hauengan ilargiaren erakarpen grabitazionalak eragiten duen heinean.

Mitologiak konnotazio asko eman dizkio mendeetan zehar ilargiari, onak eta txarrak. Jainkotiarrak eta sorginkeriazkoak. Ziklikoki antolatzen den ororekin estuki lotu da ilargia, baina baita bulkada eta oldartze basatienekin ere. Lunaticus selenita latindarrak lunático bihurtu zituen Lurrean gaztelerak, ilargi-eriak euskarak. Gizakiak ere, Ilargia zapaldu zuenean, sentitu zuen planeta batekin nahikoa ez eta espazioa ere berea izan zitekeela, bere bandera laukia iltzatzeko kolonia esferikoa topatu zuela.

Zer den sineskeria, zein satelitearen benetako eragina... oraindik ere ilaren argia bera bezain lausoa egiten zait niri. Baina badugu tema berezi bat Ilargiarekin.

Urtebetean moztu gabeko ile punta irekiei begira nabil ideia honi bueltaka. Berriro ere oharkabean harrapatu nau ilbeherak...

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Kepa Altonaga, atzo, <em>Axularren gerizapean</em> liburuaren aurkezpenean. ©JON URBE / FOKU

Itzalekoak, argitara

Jone Bastida Alzuru

Axular Egunaren «misterioa» argitu nahi izan du Altonagak bere azken liburuan: 'Axularren gerizapean'. Itzalean geratutako idazleei buruzko datuak bildu ditu
Vincent Bestaven, Jurgi Ekiza, Xan Bidegain eta Felix Buff, Willis Drummondeko kideak. ©GUILLAUME FAUVEAU

«Ez dago itxaropena beste biderik»

Julen Korkostegi Elortza

Willis Drummond musika taldeak «garai askotako soinuaren konbinazio bat» bildu du 'Hala ere' disko berrian. Kontraesanen ideiak inguratzen du lana, izenburutik hasi eta azalean ageri den mandarinaraino.
<b>Txomin Urriza, Camille Dizabo, Annelise Arnaud-Cazamayou eta Alan Billi, Orbel taldeko kideak.</b> ©FANNY MAILLARD

Orbel, isiltasunari plaza eskainita

Ainize Madariaga

'Lur hezea' diskoa jalgi berri du taldeak. Hirugarren obra honetan, giro «mistiko» eta «berezia» landu dute taldekideek
Rafael Moneok bere ibilbidean ondutako arkitektura proiektuen marrazkiz eta planoz josia da Nafarroako Artxiboko erakusketa aretoa. ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

Rafael Moneo, garabirik gabe eraikitzea

Uxue Rey Gorraiz

‘Rafael Moneo Nafarroan’ erakusketa zabaldu dute Nafarroako Artxiboan. Arkitektoaren ibilbidearen atzera begirakoa egiten du bildumak, eta haren bizitza pertsonalari ere egiten dio so

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...