Albistea entzun

Jose Luis Zumeta (1939-2020)

Margoen bizia

Estilo bereizgarri bat ondu zuen, tonu bizien indarrarekin beti, baita iluntasunera hurbiltzen zenean ere; haren koadro bat, marrazki bat, kartel bat ikusi, eta erraz dator Zumetaren izena gogora. Besteentzat ere irudi asko sortu zituen
<b>Lan berriak. </b>Bilboko Lumbreras arte galerian erakutsitako obra bat, 2019koa. Han, Donostian eta Baionan izan ditu azken erakusketetako batzuk.
Lan berriak. Bilboko Lumbreras arte galerian erakutsitako obra bat, 2019koa. Han, Donostian eta Baionan izan ditu azken erakusketetako batzuk. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Itziar Ugarte Irizar -

2020ko apirilak 24

«Koadroa bizi egin behar da, nik behintzat emozioekin bizitzen dut. Nire koadroak emozioen formak dira, izaeraren autorretratuak balira bezala, eta emozio aldetik errekonozitzen dira, ez dago alde teorikorik. Bizi duzun edo ez, hunkitzen zaituen edo ez, hori da dena, besterik gabe». Koloreekiko erraztasuna zuela esaten zuen, eta haiek laguntzen ziotela margotzen, forma sortzen, ondoren koadroa norbere galbahetik igaro eta bizi ahal izateko. Argiro utzi zuen pentsamendu horren lorratza egin zituen hamaika lanetan, izan beste diziplinetako artistentzat irudiak sortu zituenean, izan bere arte unibertsoa garatzeko urratsak egitean.

Abstrakziotik eta abangoardiatik edan zuen Parisko arte giroa ezagutu zuenetik, baita espresionismotik ere. Mantegna, Rembrandt, Cezanne, Paul Klee, Picasso, Tapies, Pollock, Jorn eta halako artistak aipatu izan dituzte kritikariek Zumetaren lehen urtetako eraginak aztertzean. Londrestik eta Stockholmetik ere igaro zen, eta Euskal Herrira itzultzean Gaur taldearen sorreran murgildu zen. Abstrakzioan sakontzen hasi zen, kontrasteak bilatuz, gorri, zuri, hori, beltz eta urdin ugariekin bizi jokatuz.

Hurrengo urteetako haren lanek espresionismo postmodernoaren mugimenduarekin bat egin zuten, hainbat kritikariren arabera, baina halako etiketei ez ziela begiratzen esan izan zuen behin baino gehiagotan pintoreak. 1980ko urteetan egin zituen haren artista bidean etapa berezitzat hartzen diren Papiroak. Lan ildo bat izan zen, serie bat, kartoi gainean eta tenpera margoz egindako irudiak bildu zituena. Denbora irabazteko eta diru eskasiagatik hautatu zuen bide hori, eta urteetara aitortu zuen inoiz baino hobeto pasatu zuela lan horretan. Donostiako San Telmo museoan izan zituen ikusgai 1985ean. Ordura arteko koadroek ez bezala, izenburua jarri zien lan hauei: Aterkidun gizonaren eguneroko paseoa, Ogia besapean jaio zen, eta beste.

1999an aurkeztu zuen Gernika, bere lanik ezagunenetako bat bihurtuko zena. Picassoren izen bereko margolana oinarri hartuta, 7,80 metro zabal eta 3,4 metro luzeko obra handia egin zuen, ohi bezain kolore biziekin, baina ohi baino estetika figuratiboago batekin. Bonbardaketaren auziari eskainitako lan gehiago ere egin zituen. Lehenetakoa, ordea, Picassoren Guernicari omenaldia koadroa izan zen; Euskal Pinturako Sari Nagusia irabazi zuen 1967an, baina egun inork ez daki non dagoen.

Baina Zumetaren obra artistikoak ere hartzen ditu besteen enkarguz eta hainbat kantari, idazle zein bestelako kulturgilerentzat egindako lanak. Asko izan ziren, baina batik bat Mikel Laboaren irudizko mundua sortu izanak markatu zuen artista. Figurazioaren oihartzunei leku egiten jarraitu arren, azken urteetan batez ere abstrakzioaren bidean sakondu zuen artistak. Kolore deigarriak erabiltzen segitu zuen, gorri-gorriak, urdin elektrikoak, hori-laranjak, eta tamaina handiei aurre eginez. Onartzen zuen urteekin jasotako aitortza eta berotasuna, baina horri begira itsutu gabe. Ia egunero jarraitu zuen pintzela eskutan hartzen, eta horixe goratzen zuen gehien: tailerreko denbora.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Maria Elorzaren eta Iñigo Salaberriaren 'Al borde del agua' filmeko irudi bat. ©Ikuspuntu jaialdia

Hamalau herrialdetako hemezortzi film ikusgai Ikuspuntu jaialdiko Sail Ofizialean

Andoni Imaz

Hamar film luzerekin eta zortzi laburrekin osatu dituzte lehiaketako hamar programak. Sei lan lehenengoz erakutsiko dituzte jendaurrean.

Annie Ernaux idazlea, 2022an, Nobel saria jasotzen. ©Christine Olsson/EFE

Gema Lopez Las Herasek irabazi du Zaitegi saria

Berria

Annie Ernaux idazlearen 'La femme gelée' itzuliko du euskarara

Noaingo Faktoria zentro koreografikoko ikasleak. Beltzez, Laura Armendariz irakaslea. ©Iñigo Uriz / FOKU

Dantzaren nazioarteko mapan

Edurne Elizondo - Nafarroako Hitza

Noaingo Faktorian lanean ari da, irailetik, zentro koreografiko horretako ikasleen bosgarren belaunaldia. Marta Coronadok, Laida Aldazek eta Carmen Larrazek jarri zuten proiektua martxan, 2019an, herrialdeko dantza garaikideari astindu bat emateko. Pedagogia eta sorkuntza dituzte ikur.

Sormene jaialdiko mahai inguruetako bat, iaz. ©SORMENE

Apirilaren 27tik 30era itzuliko da Udaberriko Sormene

Olatz Enzunza Mallona

Euskal kulturaren transmisioan eragiteko asmoz, euskarazko hamaika kultur emanaldi eskainiko ditu aurten ere Sormene jaialdiak, Galdakaon (Bizkaia).

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...