Albistea entzun

COP26

Historikoa izateko itxaropen gutxi

COP26 azken txanpan sartu da, negoziazioei ekiteko heldu baitira hara gobernuetako energia eta ingurumen ministroak. Ekologistek «anbizio falta» salatu dute, eta begiraleek ez dute uste akordio oso indartsurik lortuko denik. Bideo analisia albistearen barruan.

<b>Errefuxiatuak. </b> 1,8 milioi iheslarien egoera salatu dute Glasgown.
Errefuxiatuak. 1,8 milioi iheslarien egoera salatu dute Glasgown. R. P. / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Iñaki Petxarroman - Berriemaile berezia

2021eko azaroak 10 - Glasgow

Benetako ordua heldu zaio Glasgowko COP26ri. Parisko Hitzarmenaren xedeak gauzatzeko modua zehazteko plangintza adostu behar dute Glasgown. Horretarako, mundu osoko ia 200 herrialdetako goi mailako ordezkaritzek negoziazioen azken txanpari ekin diote, eta, horrekin batera, lehen adierazpenak eta kritikak egin dizkiote batzuek besteei. Txinak eta garapen bidean dauden 77 estatuk «anbizio handiagoa» eskatu diete herrialde aberatsei, isuriak murrizteko eta herrialde pobretuei laguntzeko.

 

Greenpeacek negoziazioen hasierako testua filtratu du, eta salatu ez duela jasotzen erregai fosilen erabilera mugatzeko neurririk. Negoziazioen amaiera gertu, mundu osoko aditu eta begiraleek ere hedabideen deien ugaritzea nabaritu zuten atzo. Hurrengo orduotan zertaz hitz egingo duten eta jokoan zer dagoen jakiteko, haietako batzuen iritziak bildu ditu BERRIAk, Glasgowko Scotish Event Campusen.

Joan den astean iragarritako itunak —deforestazioa eteteko, ikatzaren erabilera murrizteko eta metano isurketak gutxitzeko—mugatuak direla eta hedabideen «titularrak jasotzeko» iragarri dituztela uste dute, eta Erresuma Batuko Gobernuak sustatu dituela. Benetako mamia ondoko puntuetan ikusten dute.

KARBONO MERKATUA

;Parisko Hitzarmena sinatu zenetik, aldeen goi bilera guztietan gatazka eta desadostasun askoren erdigune izan da karbono merkatuaren arautzeaz arduratzen den 6. artikulua. Anna Perez Catala IDDRI Institutuko ikertzaile eta ingurumen dibulgatzailearen irudiko, «akordioren bat» lortuko dute puntu horretan, presidentetza indar handia jartzen ari baita horretarako. Kyotoko Protokoloak truke mekanismoak jarri zituen isuriak konpentsatzeko. Horren bidez, herrialde eta sektore kutsatzaileek berotegi gasak isurtzen jarraitzeko aukera erosi zuten. Klima larrialdiari modu sendoan erantzutearen aldeko eragile eta gobernuek (Madrilen sortutako San Jose koalizioak, kasurako) ez dute nahi isurien merkaturik, gasak murrizteko bidea antzutu dezakeelakoan.

Enpresa munduan, baina, presio dezente iristen ari da merkatu hori lehenbailehen martxan jar dadin, hor inbertitzeko interes handia adierazita. Herrialde batzuek, gainera, Kyotoko Protokolotik heldu diren mailegu batzuk merkatu berri horretara igarotzea nahi dute, uste dutelako bestela dirua galduko dutela. Horien artean daude Australia eta Brasil. Begiraleek uste dute haien babesa lortzeko trantsizio aldi bat onar dezaketela Glasgown, mailegu horiek 2025era arte erabilgarriak izateko. Europako Batasuna eta San Jose koaliziokoak ez daude ados luzapen horrekin.

FINANTZAKETA

Parisko Hitzarmenak jasotzen du herrialde aberatsek 100.000 milioi dolarren funts bat sortu behar dutela hegoaldeko herrialdeei emateko. Urteak pasatu dira, eta, oraingoan ere, adituek uste dute ezetz, ez dela osatuko diru funts hori. Japoniak eta AEBek apur bat handitu dute ekarpena, baina ez dute espero hurrengo egunetan beste inork diru gehiago jartzea. Afrikako taldeak gogor egin du gai honen inguruan. Herenegun, negoziazioen osoko bilkuran esan zuten funts honen dirua berraztertzen denean —2025erako aurreikusita dago— 1,3 bilioi dolar eskatuko dituela. Horrekin, nolabait, agerian utzi nahi zuen konfiantza galdua dutela. Oraingoz, 75.000-80.000 milioi inguru hitzeman dituzte herrialde aberatsek. AEBek hitzeman dute 2022rako osatuko dutela falta dena.

HANDINAHIA

CAN klima aldaketaren aurkako nazioarteko sarearen izenean, Greenpeacek eta Oxfamek agerraldia egin zuten atzo COP26ko zerogunean. Ordu batzuk lehenago, erakunde ekologistak negoziazioen testu zirriborroa filtratu zuen, eta bi erakundeek salatu zuten oso oinarri «ahula» dela klima larrialdiari aurre egiteko. Isurketak urtero berrikusi beharra dagoela planteatu zuten Greenpeaceko Juan Pablo Osorniok eta Oxfameko Tracey Catyk, Parisko 1,5 graduko xedea urruti dagoelako oraindik, haien iritziz. Halaber, herrialde pobretuen finantzaketa %25 eta %50 artean handitzeko eskatu zuten. Extinction Rebellionek ere protesta egin zuen atzo, goi bileraren atarian, talde negoziatzaileetakoak instalazioetan sartzen ziren bitartean.

2023an egin behar dute sinatzaileek Parisko Hitzarmenaren ikuskatze orokorra, eta adituek uste dute orduan NBEk eska diezaiekeela aldeei isurketen berrikuspen epeak txikiagoak izatea.

KALTE ETA GALERAK

Klima larrialdiak gero eta maizago egiten dituen kalteei aurre egiteko finantzaketa eskatzen dute hegoalde globaleko herrialdeek, baina AEBek eta Europako Batasunak ez dute horretaz hitz egin nahi. COP25 goi bileran, herrialde batzuek Santiago Network Sarea jarri zuten martxan helburu horretarako. Besteak beste, egokitze funts bat martxan jartzea nahi dute herrialde pobretuek, karbono merkatua abian denerako.

EGOKITZE XEDE GLOBALA

Kontu berritzaile bat aztertzen ari dira Glasgown. Egokitze helburu globalerako formula bat bilatzeko lantalde bat martxan jarri dute, Teresa Rivera Espainiako Ingurumen ministroak gidatuta.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Manifestari bat, hautetsontzi erraldoi bat garraiatzen, atzo, Bartzelonan, urriaren 1eko erreferendumaren bosgarren urteurreneko ekitaldian. ©ENRIC FONTCUBERTA / EFE

Independentisten frustrazioa plazaratu du U-1aren urteurrenak

Gorka Berasategi Otamendi

Puigdemontek U-1aren «agindu demokratikoa» betetzeko eskatu dio Aragonesi. Bete ezean, prozesua gidatzeko zilegitasuna aldarrikatu du. Forcadelli eta Rovirari txistu egin diete ekitaldian

Lularen jarraitzaileak, «Lula da irtenbidea» dioen kartel batekin. ©BRUNO ZANARDO / EFE

BI EREDU KONTRAJARRI

Arantxa Elizegi Egilegor

Elkarrengandik ezin urrunago dauden bi indar dira Luiz Inacio da Silva 'Lula' eta Jair Bolsonaro. Zentro-ezkerrean bata eta eskuin muturrean bestea, aurrez aurre egongo dira gaur Brasilen egingo dituzten presidentetzarako bozetan.
Emakume beltz bat haur batekin jolasten. ©BERRIA

Dena edo ezer ez

Cecilia Valdez

Emakume beltzak gutxiengoa dira Brasilgo Kongresuan, baina gehiengoa pobreziaren, desberdintasunaren, bazterketaren eta errepresioaren inguruko datuetan. Lularen garaipena beren eskubideak hobetzeko aukeratzat daukate.
 ©DANI CODINA

«Akordio bat behar dugu boterea nola ezarri argitzeko»

Gorka Berasategi Otamendi

Kataluniako Errepublikaren Kontseiluko kidearen esanetan, erreferendumaren bosgarren urteurreneko manifestazioaren helburua «herritarren mobilizazioa balioestea» izan da, eta gizartearen eta erakundeen arteko elkarlanari garrantzi estrategikoa aitortzea.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...