Albistea entzun

PENTSALDIAN

Datu zientifikoak, galdera etikoak, erabaki politikoak

Felix Zubia - Donostia ospitaleko ZIUko medikua

2021eko azaroak 30

Pandemia bat gertatzen denean, zientzialariei eta osasun langileoi gertatzen denari buruzko datuak ematea dagokigu. Dagoeneko ezagunak diren arren, nire ustez garrantzitsuenak berritzera noa: norbanakoaren aldetik, koronabirusa gaixotasun arina da, %1aren inguruko hilkortasunarekin. Hilkortasuna handiagoa da, baina, adinean aurrera egin ahala: %3,6 60 eta 69 urteren artean, %8 70 eta 79 urteren artean, %14,8 80 urtetik gorakoen artean. Era berean, gaixotasun kronikoak, gizentasuna edo immunogutxiegitasuna izanez gero, hilkortasuna handiagoa da.

Koronabirusaren arriskua kolektiboa da, oso azkar hedatzen delako, eta osasun sistemak kinka larrian jartzen dituelako, zainketa intentsiboen unitateak bereziki. Horrek bestelako gaixotasunen artatzea arriskuan jartzen du, eta Osakidetzan, adibidez, jarduera kirurgikoa bi aldiz eten behar izan da.

Txertoa da kontra egiteko dugun neurririk garrantzitsuena, baina ezin du bakarra izan. Oso albo-ondorio gutxirekin, txertoak infekzioa garatzea eragozten du kasuen %50-60n, eta ospitaleratzea eta heriotza kasuen %90en. 70 urtetik gorakoetan eta immunitate arazoak dituztenetan, ordea, babesa %70era jaisten da. Hori dela eta, bestelako neurriak mantendu beharra daukagu, txertaketaz gain: jende pilaketak ekidin, aireztapena mantendu, musukoa espazio itxietan eraman eta distantzia soziala gorde.

Zientziak datuak ematen dizkigu, egiaztagarriak eta objektiboak direnak. Gizarteari dagokio, baina, arazoaren kudeaketa, galdera etikoak sortzen direlako. Hona hemen batzuk; ziur, irakurle, zuk ere gehiago badituzula: derrigortu al liteke inor bere borondatearen aurka txertatzera? Askatasunaren izenean, nire jokabideekin besteren bizitza, edo osasun sistemaren egonkortasuna arriskuan jarri al nezake? Mugatu al liteke inoren bizimodua, gehiengoaren ongizatearen izenean? Zer da garrantzitsuagoa, bidaiatzeko edo festarako eskubidea, edo osasunerako eskubidea? Haurrak txertatu behar al ditugu, helduak parrandan ibili gaitezen?

Eta galdera hauen erantzuna politikoa da, zerbait egin beharra dago. Politikoa, hitzaren zentzurik zabalenean, pertsonen komunitate baten erabaki moduan ulertua, komunitate guztiaren parte hartzearekin. Erabaki zehatzak behar ditugu, etengabeko bai baina ez hau albora utzita, bere ondorioen jakitun, eta ondorio hauek onartuz.

P.D: Europan egindako ikerketek osasun langileon %25ek burn-out sindromea dugula dio, antsietateak eta ezinak menderatu gaituela. Alemanian, azken okerraldiaren aurrean, duten arazo handienetako bat osasun langileen gabezia da. Aurreko olatuetan lan egin dutenetako askok ezin dutela diote, ez direla gauza berriz ere sufrimendu horretatik pasatzeko. Eta oheak eta makinak izan arren, pazienteak zaintzeko langileak falta zaizkie. Eta hemen ere horrelako zerbait gertatuko balitz?

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Errusiako militarrak, joan den astean, Bielorrusian. ©EFE

Errusia eta Ukraina Parisen bilduko dira bihar, tentsioa baretzeko ahaleginean

Gorka Berasategi Otamendi

Frantziarekin eta Alemaniarekin batera elkartuko dira lau estatuetako ordezkaritza bana. Macronek «diplomaziaren baliabide guztiak» erabiltzera deitu du. Putinekin hitz egingo du telefonoz, aste amaieran.

Zale batzuk zauritutako lagunei lagundu nahian, bart, Jaunden. ©BERRIA

Gutxienez zortzi lagun hil dira Afrikako Kopako neurketa batera sartu nahian zebiltzala

Paulo Ostolaza

Beste 38 lagun inguru zaurituta daude. Jaunden gertatu da ezbeharra, Kamerungo selekzioaren partida baten aurretik. Norgehiagoka ezer gertatu ez balitz bezala jokatu da.

Burkina Fasoko presidente Roch Kabore, hitzaldi bat ematen, Unescoren 75. urteurrenean, Parisen. ©JULIEN DE ROSA / EFE

Burkina Fasoko militarrek diote boterea hartu eta junta bat osatu dutela

Mikel O. Iribar

Kabore presidentea kargugabetu eta parlamentua desegin dutela esan dute matxinoek. Segurtasun arrazoiak aipatu dituzte kolpea emateko

NATOko kideek gerra hegazkinak eta ontziak bidali dituzte Europa ekialdera

NATOko kideek gerra hegazkinak eta ontziak bidali dituzte Europa ekialdera

Arantxa Elizegi Egilegor

Ukrainako enbaxadak husten hasi dira AEBak eta Erresuma Batua. Brusela prest dago Errusiari zigor ekonomikoak ezartzeko, gerra piztuz gero

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.