Albistea entzun

Literatura

Amets Herriko kronikak

«Komikigintzaren historiako egile gutxietsienetakoa»: hala definitu zuen Seth marrazkilariak Chris Reynolds galestarra, 2018an, ametsak ardatz dituzten lanen bilduma editatu zionean. Lanok frantsesez eta italieraz argitaratu zituzten iaz; gaztelaniaz orain.
Chris Reynoldsek gehien erabili duen pertsonaia Monitor da, aurpegia sekula erakusten ez duen mutil gazte bat.
Chris Reynoldsek gehien erabili duen pertsonaia Monitor da, aurpegia sekula erakusten ez duen mutil gazte bat. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Amagoia Gurrutxaga Uranga -

2021eko otsailak 14

Chris Reynoldsek (Conwy, Gales, 1960) idazle izatea zuen amets. Eleberri bat izkiriatzen ere hasi zen, 14 urterekin; Time Off eman zion izena. Edward Newton zen istorio hartako protagonista nagusia: bulego batean lan egiten zuen mutil bat. «Fritz Langen Metropolis-en tankerako hiri bat arakatzea nuen asmoa». Bost urte eta hamaika pertsonaia eta egoera berri behar izan zituen testua bukatzeko, baina emaitza ez zitzaion ona iruditu.

Idazletzarekin pixka bat zapuztuta, Reynoldsek margolari izatea izan zuen amets gero, eta arte ederrak ikastera joan zen unibertsitatera. Han ezagutu zuen Paul Harvey, urteekin margolari ezaguna bihurtuko zena. Lagun egin ziren, eta komikigintzan sartu. «Irudi bat sortzea askoz errazagoa eta azkarragoa da. Irudia hain da benetakoa eta solidoa, ezen istorioaren anbiguotasun orori eusten dio, irakurleari aingura bat eskainiz; zuri beltzeko irudiek, batez ere». Pentsamendu horrekin hasi zen zen eraikitzen Reynolds bere mundu grafiko berezia.

Mauretania Comics fanzinea sortu zuen Harveyrekin batera, eta hori izan zuen plaza nagusia, 1986tik 1990era bitartean. Nerabezaroan hasitako Ametsn arrantzatu zituen bere istorio grafikoetarako pertsonaiak eta egoerak: «Testu hura komikietarako hazitegi bilakatu zen». Hiruzpalau urte lehenago, Mostyn Galleryn (Llandudno, Gales) ikusi zuen zuri-beltzeko argazkien erakusketak eman zion haziak ernetzeko ongarria: «Gales Iparraldeko kostaldean ezagutzen nituen paisaiak eta txokoak film-noir baten estiloan agertzen zituzten argazki haiek, eta ulertu nuen ez neukala inongo bazter exotikotara joan beharrik kontatu nahi nuena kontatzeko, nahikoa nuela inguruari begiratzeko nuen era aldatzearekin».

Reynoldsek bazituen bere Mundu Berria eraikitzeko zumeak, bada: testuak, zuriaren eta beltzaren arteko talka bortitzak eta behinola barrena astindu zioten paisaien oihartzunak. Emaitza: humanoek kontrolatzen ez duten Lur bat; tren, eraikin eta kale erdi hutsak; ikuslea ernegatzen duten egoera itxuraz lasaiak... Estralurtarren inbasioaren osteko mundua, amets giroan eraikia.

«Hasieratik, 1974tik beretik, zenbait toki eta ametsetako atmosferekiko sentitzen nuena gorde nahi nuen. Gozoegiak iruditzen zitzaizkidan sentimenduok, galtzen uzteko». Monitor gazte kaskoduna nabarmentzen da amets atopikoen erdigunean.

Mauretania Comics-eko hamsei zenbakietan argitaratu zituen bere alerik behinenak Reynoldsek, eta lehen eleberria eman ahal izan zuen lau urteren buruan: Mauretania (Penguin Books, 1990). «Ordutik, Reynoldsen agerraldiak urriak eta oso tartekatuak izan dira. Benetan da lotsagarria», idatzi zuen 2005ean Sethek, iaz Angulemako Komiki Azokako Epaimahaiaren Sari berezia jaso zuen marrazkilari kanadarrak, The Comics Journal aldizkarian. «Chris Reynolds marrazkilari gutxietsiena izan da azken hogei urteotan. Artikulu hau irakurriko duten gehienek ez dute ezagutuko, eta horrek berak ematen dio neurria baieztapen horren benetakotasunari. Aktiboki marrazten aritu zen epe laburrean, lan corpus aberats bat sortu zuen», erantsi zuen Sethek, Kingly Books argitaletxeak Reynoldsen lanekin liburu bat argitaratu berritan. The Dial and Other Stories (Diala eta Beste Istorio Batzuk, 2004) zen liburu hori.

Miresle eta editore

Seth da, zalantzarik gabe, Reynoldsen lana gehien goratu eta ezagutarazi duena, haren lanen bilduma editatu eta diseinatzeraino: The New World (Mundu Berria, New York Review Comics, 2018). Hor bildu zituen galestarraren aurreko bi liburuak eta hainbat istorio labur. Edizio horretan, «komikigintzaren historiako kultuzko egile gutxietsienetako» gisa definitu zuen komikigile miretsia.

2019an, italieraz argitaratu zuten bilduma hori. Urte berean argitaratu zuen galestarrak orain arteko azken lana, italieraz eta alemanez: Scendere eta Seefestung deitu zuen, hurrenez hurren. Bere lehen lanak bezalaxe, horiek ere Sethek editatu zituen, baina ez fanzine moduan, tapa gogorrekin baizik.

Frantzian, Mauretania, une traversée (Mauretania, ibilbide bat) argitaratu zuen Tanibisek iaz, Reynoldsen lehenagoko hamabost istorio bilduz. Gaztelaniaz, Este era el lugar (Hau zen tokia, Libros Walden) argitaratu berri dute, komikilariaren 22 kontakizun grafikorekin eta Sethen prologoarekin.

Azken urteotan, Reynoldsek maiz agertu dio esker ona Sethi, bere komiki lanei balioa aitortzeko ametsa bete ahal izan duelako. Ez omen du lehen beste ametsik egiten, baina. «Eta amets egiten dudanean, orduko amets berak dira sarri».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Joxean Agirrek gaur aurkeztu du liburu berria. ©Jon Urbe / Foku

1920etako Parisera itzuli da Joxean Agirre, nobela labur batekin

Amagoia Gurrutxaga Uranga

Distira eta alderantzia aurkeztu du gaur idazleak, Elkar argitaletxearekin. Goi mailako joskintzaren alderik ilunena azaltzen du bertan. Ispiluak eta itsasoak-ekin 2018an hasi zuen trilogiaren segida da.

Erakusketan beren lanak ikusgai jarri dituzten hainbat artista, eta Tabakalerako arduradunak, aurkezpenean. ©Gorka Rubio / Foku

Belaunaldi baten uzta

Ainhoa Sarasola

Bost urteotan Donostiako Tabakaleran egonaldia egin duten hainbat artistaren obrak ikusgai jarri dituzte zentroan, aurreneko aldiz, ‘Estudiotik at’ erakusketan.

Katixa Agirrek hartuko du parte, besteak beste, Gutun Zurian. ©Gorka Rubio / Foku

Gutun Zuria jaialdia martxoaren 23tik 27ra egingo da Bilbon

Mikel Lizarralde

'HEMEN. Non guztiak biltzen dituen lekua' egingo dute literatur topaketa, eta bertan izango dira, besteak beste, Eider Rodriguez, Txani Rodriguez, Miren Agur Meabe, Katixa Agirre, Damian Tabarovsky, Alexei Yurchak eta David Le Breton

Josu Okiñenak (eskuinetik laugarrena) hainbat egileren oinordekoen, Bingen Zupiria Kultura sailburuaren eta beste hainbat eragileren ondoan aurkeztu zuen atzo OndarE Oficina. ©GORKA RUBIO / FOKU

Musika altxorrak gizarteratzeko egitasmo «zirkularra», abian

Amagoia Gurrutxaga Uranga

OndarE Oficina proiektuak hogeitik gora konposizioren edizio kritikoak eta disko bat argitaratu ditu dagoeneko. Josu Okiñena pianista eta ikerlaria da egitasmoaren sortzailea

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.