Literatura. 'Zaldi mamarroa'

Zaldia punka dantzatzen

Idazlea: Ekaitz Goienetxea. Argitaletxea: Elkar.

Aiora Sampedro -

2018ko apirilak 22

Igartza Sariaren laguntzaz ekin dio Ekaitz Goienetxeak nobelagintzari, eta Zaldi mamarroa da lan horren emaitza. Narratzailearen eskutik 80ko hamarkadara itzuliko da irakurlea, heroinaren eta hiesaren urteetara, eta garaiko gazte-belaunaldiaren joan-etorriak gogoratuko ditu.

Formalki proiektu anbiziotsua ondu du Goienetxeak: hamalau ataletan banatutako nobela koralean, atal bakoitzak pertsonaia baten ibilerei egiten die lekua, eta nabarmentzekoa da idazleak erraz gainditzen duela pertsonaia ugari lotzen dituen harreman-sarea osatzeko saiakera, familiaren eta lagunen arabera harilkatutako tramak ez baitu inolako erritmorik galtzen kontaketaren jauzietan zehar. Kontakizuna gaur egungo prismatik atzerantz begira eraikitzen da, Izaro pertsonaia nagusiaren aferan tartekatuz aurreko hamarkadetako bizipenen zamalkadura. Izaro haurdun geratu den eta abortatzera doan gazte bat da, familia bateko belaunaldirik gazteenekoa. Millennial belaunaldiaren dramari gehitzen zaio Izaroren gurasoena eta haien belaunaldikoena, alegia, zaldiaren eraginez daramaten zama, eta horrek zentzua hartzen du garai hartako zaharren mina agertzearekin. Gainera, pertsonaia batzuek azpi-tramak gordetzen dituztelako irudipena izan dut, eta kontaketa bereiziak trama nagusiaren tolesturetan tartekatuz kontaketa aberasten dutela uste dut.

Bestalde, kontakizuna zaldiaren auzian ardazten bada ere, euskal herri txiki batean 80ko hamarkadan egokitu zitekeen giroa arnasteko aukera ematen du liburuak: langabeziaren auzia, musikaren papera, borroka armatuaren lekua, etab. Agian poliedrikotasun hori zenbait unetan gehiegizkoa gertatzen da, eta azken muturrerainoko loturak egin beharrak puntu bateraino nobelaren sinesgaiztasuna nabarmentzen duela iruditu zait: zenbait elkarrizketa edo eta irudi bat-batean agertzen dira, eta egoera lekuz-kanpokoa irudikatu izan dut.

Hala ere, Goienetxearen lana tematika kinkitik urruntzen da hizkuntzaren efektismoa baliatuz, eta diskurtsoan tonu lirikoa gailentzen dela esan genezake. Etengabe areagotzen doan tentsioa pertsonaien zaurgarritasunarekin kontrastatzen da eta, tragedia batean bezala, trama bideratzen duten gertakariak pertsonaien pasioetatik eratortzen dira. Bainaren bat jartzeagatik, esango nuke faltan bota dudala pertsonaien alde ilunak ere agertzea kontaketan; zenbaitetan, zuri xamarrak iruditu zaizkit beren hausnarketetatik antzematen diren jokaerak.

Azken kapituluetan Joxemigel eta Carmen pertsonaia helduek hartzen dute hitza. Atal horiekin biribiltzen da kontaketa, joandako garaiaren nostalgiari leku eginez: Joxemigelek, Euskal Herriaren azken urteotako bidea haragiztatuz, eta Izaroren amona Carmenek, nobela osoan zehar kontatutako mina gainditzeko saiakerari hitzak jarriz.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Iruñeko Erruki Etxea Nafarroako zahar etxe handiena da eta han pandemiak eragin handia izan du ©Iñigo Uriz

Zahar etxeen tamaina eta kokagunea faktore erabakigarriak izan dira COVID-19aren eraginean

Berria

Nafarroako Gizarte Errealitatearen Behatokiak lurraldeko 74 zahar etxeetan eta 14 menpekotasun zentroetan pandemiaren olatuak izandako ondorioak ikuskatu ditu txosten batean, eta hainbat gomendio eman dizkio gobernuari.

PCR probak, Donostia ospitalean. ©Idoia Zabaleta, FOKU

Ospitaleratzeek gora egin dute azken egunean

Uxue Rey Gorraiz

Beste 314 koronabirus kasuren berri eman du Jaurlaritzak. Azken egunean 33 lagun ospitaleratu dituzte Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, aurreko egunean baino hamaika gehiago.

Familia batzuk kanpoaldetik egoiliarrak bisitatzen, Mutiloako zahar etxe batean. ©Jagoba Manterola, FOKU

Zaharren egoitzetarako protokolo berria onartu du Jaurlaritzak

Uxue Rey Gorraiz

Protokolo berria indarrean, zabaldu eginen dira zahar etxeetara bisitak egiteko aukerak, eta egoiliarrek malgutasun handiagoa izanen dute ateraldiak egiteko. Osasun sailburuak azaldu duenez, “ikuspegi epidemiologikoa eta etikoa” hartu dira kontuan neurriak berrikusteko.

Boris Johnson, rresuma Batuko lehen ministroa, gobernu bilera baino lehen./ ©Neil Hall, EFE

Londresek murrizketa gehiago iragarriko ditu kutsatzeak eragozteko

Arantxa Elizegi Egilegor

Aurreratu dituzten neurrien artean dago tabernak lehenago ixtea eta telelana sustatzea.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna