Albistea entzun

BI AHOTSETARA

Kritika (II): herrena non

Gorka Erostarbe Leunda -

2021eko azaroak 7

Tradizio luzeko soka dute nola batak hala besteak; kultur kritika marxistak bezala kritika kulturalistak, eta historiaren oreka pendularrean zabuka ibili izan dira bi-biak, elkarri errietan zenbaitetan, eta nahi gabe ere osagarri izaten; ematen dituzte argi printza arnasgarriak, zer duda egin, baina nago herren egiten dutenean hanka beretik egiten dutela, edo hankazangoaren garaiera beretik. Bi-biak aritzen baitira altueretatik sarri, edo Hankak lurrin irratsaio axal-sakonekoan dioten bezala, bigarren solairutik ezpada, hirugarrenetik zein laugarrenetik. Eta bitartean, han behean, bizitza gertatzen da. Kultur kritikari sarritan, sarriegitan, eskapo egiten dion bizitza.

Lehenari estimatzen diot ikuspegi materialistaren bidez nondik-norentzat galdegaietan jartzea fokua, testuinguru historikoaren garrantzia, irabazle eta galtzaileen dialektika zedarritzea, obraren produkzio moldeen etekin zein galerak; obra jendetasun xume baten alde jartzeko apeta. Baina, batetik, kapitalarekin ezartzen duen dialektika zuzen horretan, beti galtzaile irteteko arriskua ikusten diot, hark (kapitalaren molde desberdinek) ezarritako joko zelaiko lokatzetan itzulipurdika gustura aritzekoa, handik sekula ezin aterata. Eta, bestetik, sarri darabilen lengoaia-kodea, jendetasun xume horrengandik urrunekoa, arrotza, kontzeptu abstraktuetan itoegia dela, auzoa bera gogoan izanik, hura urruntzen duena, akademizismo barroko baterantz lerratuz.

Bigarrenari eskertzen diot kultur kode autonomoen ikasketa eta erreferentzialtasuna, nork-nola nabarmentzea, ikuspegi manikeistetatik aldentzeko jaidura, onberatasun mozorrotuen identifikatzea, eta artea bera esparru aski emantzipatzaile eta askatzaile izan litekeela erakustea. Baina herrena ere leku komunetan: kanon akademikoak eta izen-deitura sonako, bakan eta prestigiodunak gailentzen baitira bizi taupaden gainetik, hizkera aski panpox zein meta-artistikoz, auzoarentzat bainoago artista eta haren munduarentzat idatziz, eta undergroundik undergroundena ere merkatuaren morrontzetara makurtuz, nahita ala nahi gabe...

Eta, hala ere, kritikaren lur-eremu emankor poliedriko bat marraztu beharko bagenu, bi-biak lirateke beharrezko...

Zein lirateke beste aldeak?

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Vincent Bestaven, Jurgi Ekiza, Xan Bidegain eta Felix Buff, Willis Drummondeko kideak. ©GUILLAUME FAUVEAU

«Ez dago itxaropena beste biderik»

Julen Korkostegi Elortza

Willis Drummond musika taldeak «garai askotako soinuaren konbinazio bat» bildu du 'Hala ere' disko berrian. Kontraesanen ideiak inguratzen du lana, izenburutik hasi eta azalean ageri den mandarinaraino.
<b>Txomin Urriza, Camille Dizabo, Annelise Arnaud-Cazamayou eta Alan Billi, Orbel taldeko kideak.</b> ©FANNY MAILLARD

Orbel, isiltasunari plaza eskainita

Ainize Madariaga

'Lur hezea' diskoa jalgi berri du taldeak. Hirugarren obra honetan, giro «mistiko» eta «berezia» landu dute taldekideek

Rafael Moneok bere ibilbidean ondutako arkitektura proiektuen marrazkiz eta planoz josia da Nafarroako Artxiboko erakusketa aretoa. ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

Rafael Moneo, garabirik gabe eraikitzea

Uxue Rey Gorraiz

‘Rafael Moneo Nafarroan’ erakusketa zabaldu dute Nafarroako Artxiboan. Arkitektoaren ibilbidearen atzera begirakoa egiten du bildumak, eta haren bizitza pertsonalari ere egiten dio so

Kepa Altonaga, atzo, <em>Axularren gerizapean</em> liburuaren aurkezpenean. ©JON URBE / FOKU

Itzalekoak, argitara

Jone Bastida Alzuru

Axular Egunaren «misterioa» argitu nahi izan du Altonagak bere azken liburuan: 'Axularren gerizapean'. Itzalean geratutako idazleei buruzko datuak bildu ditu

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.