Albistea entzun

Eskatu gabe euskaraz eskainia

Osasun sistemaren euskalduntzea «eskaintza aktiboan» oinarrituta zer bide egin daitekeen azaltzeko ikastaro bat egin dute EHUren Udako Ikastaroetan; Aitor Montes eta Jon Zarate izan dira zuzendariak
Aitor Montes eta Jon Zarate, ostiralean Donostian, zuzendu duten ikastaroaren atsedenaldian.
Aitor Montes eta Jon Zarate, ostiralean Donostian, zuzendu duten ikastaroaren atsedenaldian. MAIALEN ANDRES / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Arantxa Iraola -

2022ko irailak 18 - Donostia

«Definizio labur bat izango litzateke paziente guztiei, arreta soziosanitarioa behar dutenean, aurrea hartu eta osasun zerbitzua euskaraz eskaintzea, haiek eskatu barik». Eta hori argi eta garbi erakustea: «Alegia, hori ikusgarri egotea. Argi izan dezaten eskaintza hori existitzen dela, bai errotulazioan, bai ematen zaizkien orrietan edo gainerakoetan». Horra, Aitor Montes familia medikuaren hitzetan, zer den «hizkuntza zerbitzuen eskaintza aktiboa» osasun artara begira. Osasun sisteman, bere zabalean, euskara sustatzeko bide ezinbestekoa dela argi du, eta, horiek horrela, Osasuna eta hizkuntza V: eskaintza aktiboa ikastaroa zuzendu du asteon EHU Euskal Herriko Unibertsitatearen Udako Ikastaroetan. Zuzendaritzan kide izan du EHUko Farmazia eta Elikagaien Zientziak Saileko kide eta Euskararen eta Etengabeko Prestakuntzaren arloko errektoreorde ohi Jon Zarate. Argi dute, hizpide duten ereduan, euskara «eskatu» behar dutela sentitu beharrean, «eskainia» hauteman behar lukete pazienteek osasun sisteman: «Eskaini egin behar duzu, ez eskatzera behartu».

Zaratek nabarmendu du «definizio horretan oinarrituta» hainbat proposamen abian direla nazioartean —Kanada eta Gales erreferente dira—, «maila teorikoan» aski urrats interesgarriak egin dituztela, eta nahigabetuta daude Euskal Herrian, oro har, oso bestelako estrategiak ikusten dituztelako. «Hemen, inolako oinarri teorikorik gabe egiten dira hizkuntza planak, ezer egiaztatu gabe, oso administratiboak: papera», deitoratu du Montesek.

Aukera «izugarria»

Euskal Herriko egoera soziolinguistikoa zer-nolakoa den aintzat hartuta «eskaintza aktiboan» aurrera urrats handiak egin daitezkeela pentsatzen dute. «Aukera izugarria daukagu, Osakidetzan argi eta garbi eta, Euskal Herrian orokorrean, gai honetan munduko erreferentzia izateko. Erabaki politikoa da», azaldu du Montesek. Horrelakorik egin ezean, egun indarrean dauden gabeziak betikotzeko arrisku handia ikusten du: «Egun, mediku edo erizain euskaldun bat topatzea ausazkoa da; horrek osasun arretaren oinarri eta funts guztiak apurtzen ditu. Beste era batera esanda, euskara planak berak ere [Osakidetzakoaz ari da, propio] medikuntzaren kode etiko eta deontologikoen aurka dago».

Paradigma aldaketa, osasun arreta kalitatezkoa bermatze aldera, ezinbestekoa dela argi du Zaratek ere. «Ikuspuntua aldatu behar dugu; zentratu behar badugu osasun arreta pazientean, hori da gure eredua, horrek izan behar du gure eredua, osasun profesionalak egokitu behar du pazientearen beharretara; eremu elebidun batean osasun profesionala pazientearen hizkuntza ezagutzeko gai ez bada, hizkuntza horretan komunikatzeko gai ez bada, osasun profesional hori paziente horren segurtasun klinikoa kolokan jartzen ari da», ohartarazi du.

Aurrera egite aldera, «euskararen erabileraren normalizazioaz» aritu beharrean «arretaren normalizazioaz» jardun behar dela uste du Montesek, beti ere «pazienteengan ardaztutako osasun arreta integratua» oinarri hartuta. Beti eskean ibiltzera kondenatuta ikusten dute beren burua, ordea, oinarrizko eskeak lortze aldera ere borroka handietan jardutera. «Osakidetzan egin dugun azken eskaria hortxe, atera kontuak zer apala izan den, zer pragmatikoa; ez dugu eskatu zerua, Euskal Herriaren independentzia, Nafarroak eta Euskal Autonomia Erkidegoak bat egitea. Eskatu dugu irudi proben txostenak euskaraz ere egotea. Zer gizarte mota daukagu oraindik ere ez daukaguna ekografia baten txostena euskaraz?».

Ausardia eskean

Erruz dihardute osasun agintariek osasun profesionalen eskasiaz, horrek dakartzan arazoez, baina proposatzen duten estrategia berrirako osasun profesionalak badirela uste dute. Zaratek jarrera «ausartagoak» nahi lituzke, bederen zer egin daitekeen ikusten hasteko: «Behintzat aurrena erabakia hartu beharko litzateke, eta ikusi nora hel gaitezkeen». Izurri osteko aroan, «osasun sistema publikoaren eraisketa» agerikoan, hizkuntzaren aldeko aldarria oraindik ere baztertuago gera daitekeen kezka badute, baina haren aldeko hautua funtsezkoa dela berretsi du Montesek. «Gainerakoan, ez dugu osasun arretarik izango, ezta erdaraz ere». Atzerriko adituak izan dituzte egunotan egin duten ikastaroan, bertako esperientziak ere aztertu dituzte; «ebidentzian oinarrituta» aurrera urratsak egite aldera, non ikasia bada.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Amaitu da Euskaraldia

Hizkuntza ohiturak aldatzeko ariketa sozialarekin jarraitzeko deia egin dute

Edurne Begiristain

Euskaraldia gizartean «txertatua eta normalizatua» dagoela esan dute sustatzaileek. Hirugarren edizioan 161.099 lagunek eta 6.634 entitatek eman dute izena, eta 8.563 egoitzatan sortu dituzte ariguneak. Hala ere, aurten «nahi baino txapa gutxiago» ikusi da kalean, eta aztertuko dute zein den arrazoia.

Eusko Legebiltzarreko indar politikoak, Euskaraldiari sostengua adierazten. ©BERRIA

Euskaraldian, alderdi politikoak, erdaldunago

Jon O. Urain - Gotzon Hermosilla

Euskaraldiak ez du ekarri alderdiek euskara gehiago erabiltzea Twitter bidez hedatzen dituzten mezuetan. Zenbaitetan, erabilera apaldu egin da kanpainak iraun duen bitartean

Angeluko La Barre hondartza artxiboan. ©Isabelle Miquelestorena

28 urteko surflari bat hil da Angelun

Oihana Teyseyre Koskarat

Atzo arratsaldean gertatu zen ezbeharra, surfean zebilela. Suhiltzaileek ezin izan dute suspertu.

Donostiako osasun zentro bat. ©Maialen Andres/ Foku

Osakidetzak kargutik kendu du Donostialdeko ESIren arduraduna

Gotzon Hermosilla

Itziar Perez «zuzendaritzarekin lerrokaturik ez egoteagatik» kargugabetu dute, hark esan duenez

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...