Albistea entzun

Loratuko dira kimuak zuhaitzean

Benito Lertxundik eta Lapurdiko lau haur abesbatzak emanen dute kontzertua Baionan, apirilaren 17an. Lehenik, hiru abesti kantatuko dituzte haurrek; bukaeran, berriz, Lertxundirekin batera ariko dira.
Benito Lertxundi eta taldekideak, Kursaalean emandako kontzertu batean.
Benito Lertxundi eta taldekideak, Kursaalean emandako kontzertu batean. JUAN CARLOS RUIZ/FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Ainize Madariaga -

2022ko apirilak 10 - Baiona

Apirilaren 17an ematekoa du Benito Lertxundik kontzertua Baionako Lauga aretoan, 19:00etan. Alta, usaiako musikariez gain, aldi honetan, Lapurdiko lau haur abesbatzak ere lagunduko dute kantari enblematikoa: Urruñako Tximi Txama, Donibane Lohizuneko Kilima, Larresoroko Haurrock eta Baionako Haiz'Egoa Tiki abesbatzek. Orotarat ehun bat haur taularatuko dira.

Pandemia abiatu aitzin hasi zuten proiektua Karakoil produkzio etxeak akuilaturik. Alta, bertze ekitaldi frankok bezala, horrek ere bere aldiaren beha egon behar izan du, pazientzia handiz. Benito Lertxundi arras lasai dago 17ari so: «Duela hamabost bat egun Olatz [Zugasti] egon da haiekin: ez da izanen arazo handirik, ikasiak dituzte ongi kantuak eta badakite noiz aritu».

Lertxundi bera hasi aitzin, haurrek bakarrik abestuko dituzte haren hiru kantu: Loretxoa, Egunsentian eta Ni, sahatsa bezala. Kontzertuaren hurrentzean, aldiz, Lertxundi kantatzen lagunduko dute hiru abesti hauetan: Zergatik utzi kantatzeari; Kimu bat zuhaitzan, eta, Zenbat gara.

Veronique Charriez Urruñako Tximi Txama eta Donibane Lohizuneko Kilimak taldeen kantu zuzendariaren aburuz, kantuak ongi hautatuak izan dira: «Izugarri kontent naiz proiektu honekin. Orain durduzatuak gara, Benito zorrotza baita. Arrangura haziz doa, gizon handia baita. Hain artista handiarekin batera aritzea berria zait; ez, ordea, haur kopurua. Esperientzia berri hau berezia da. Taula gainean egotea abesbatza eta orkestrarekin, hori bai... berria zait».

Kantatzeko zailak ziruditen kantuekin ezusteko atsegina hartu du Filipe Albor Larresoroko Haurrock haur abesbatzako kantu zuzendariak: «Badira kantatzeko aski zailak diren kantu batzuk, azken batean ongi egokitu dira, ongi ari dira. Ongi lotu dira eta plazer egiten du!». Lertxundi ere akort da: «Nire bertsioetara haiek moldatu dira; nire moldean sartu behar dute».

Maialen Errotabehere kantaria da Haiz'egoa Ttiki Baionako haur abesbatzaren kantu zuzendaria. Kantuen hautaketa irizpideetako bat salatu du: tonalitatea. Egokia izan behar baitu haur eta helduendako. Errotabehere betiko ametsa nolazpait betetzen ari da, haurren bidez, Lertxundirekin proiektu batean parte hartzea baitzuen: «Ez dakit beste paradarik ukanen duten Benitorekin aritzeko. Gure errepertorioetan dauden kantu hauek nondik heldu diren jakitea ontsa da. Bikaina da kantuz gozatzea, bai eta kultura eta hizkuntzarekin lotzea ere. Benito gainera enetako jainko jauna bezalakoa da. Belaunaldiak nahasten dira, eta pozten naiz; horretarako egiten ditugu haur koroak eta proiektuak, transmisio hori egiteko. Proiektu zinez ederra da».

Sei eta hamazazpi urte arteko ehun bat haur ari dira parte hartzen, pandemia hasi aitzinetik. Orain arteko esperientzia zinez ontzat jo badute ere, Charriezek nekezia ttipia adierazi du gazteenei begira: «Haurrak ez dira zinez ohartzen taula gainera igo arte. Benito ezagutu arte, ttipienentzat ez da deus konkreturik. Bidean batzuek utzi egin dute, proiektuak asko eskatzen baitu. Luze izan da, eta ttipienekin usaian errepertorioa aldatzen dugu. Alde txar ttipia izan da».

Koro gisa adituko dira haurrak, haien boz hutsak hastapenean, eta solistaren bozaren laguntzaile bukaeran, beraz. Lertxundik onartu du gogotsu igeri eginen duela haur bozen itsasoan: «Oso polita izaten da umeekin aritzea, bat kantari dagoenean eta publikoa bere modura kantatzen hasten denean, oso gauza polita gelditzen da airean. Agertzen den masa hunkigarria izaten da. Ahots askorekin egiten den halako ahots bat da. Gizakiaren ahotsek bat egiten dutenean kantu batean, izan gabe profesionalak edo perfektuak, beti da oso polita, elizetan hori ikusten da. Kantaldi bat beti da ilusio piztailea».

Azkenburukoak jakin-mina sor lezake: emanaldiaren bururatzeko publikoak oraino entzun ez duen kantua emanen baitute: Ez nabil ezeren bila.

Lertxundik haur abesbatzei igorri zien, eta laket izan bide zuten. «Bisak-eta etortzen direnean, beti bukatzen dut ezagutzen ez den kantu batekin. Kantu honek azkenik joan behar du. Jendeak ez du ezagutzen oraindik». Pandemiaren lehen itxialdiaren fruitua izan da, bai eta Oi lur berriz kantatzea ere: «Kalean ez zen ezer, eta animaliak etortzen ziren guregana. Izugarri ederra zen. Letania baten moduan atera zitzaidan. Aldi berean, Oi lur kantua hain ederra ikusi nuen, non, ezin nuen kantatu gabe utzi. Eguerdi batez argi eder bat ikusi nuen, bazterrak izugarri ederrak ziren hartan, Lizardiren poema horretaz oroitu nintzen».

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Erroiz olio enpresako kideak, Oinatz Bengoetxea pilotari ohia erdian dutela, atzo. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Urre berdearen zukua dastagai

Unai Etxenausia

Lantziegoko Erroiz olio enpresak oliba olio birjina estra berria aurkeztu du. Aurten, Bengoetxea pilotari profesional ohia gonbidatu dute Sustraiak zuku izarra dastatzera.
Txantxangorri bati eta onddo bati sakelakoarekin egindako argazkiek Merlin eta Mushtool aplikazioetan egindako bidea. ©BERRIA

Natura poltsikoan

Enekoitz Telleria Sarriegi

Geroz eta gehiago dira natura behatzen eta ulertzen laguntzen duten sakelako aplikazioak. Behatu litezke mendiak, onddoak, hegaztiak, landareak, zeruak... eta bahetu litezke ondoren behaketak. Adituek diote erabilgarriak, errazak eta herritarrak zientziara hurbiltzeko lagungarriak direla, baina tentuz erabiltzekoak ere bai, ez dutelako beti bete-betean asmatzen.

Jose Ignacio Jauregi —eskuinetik hasita bigarrena—, lankideekin, Michelin izar berdea esku artean dutela. ©IÑIGO URIZ / FOKU

«Ongi elikatutako txerriek zapore hobea dute»

Amaia Jimenez Larrea

Lekunberriko Maskarada jatetxeak Michelin izar berde bat lortu du orain gutxi. Jatetxearen jasangarritasuna saritu dute, 'euskal txerri' izeneko arraza nola tratatzen duten aintzat hartuta.
 ©TAMARA ARRANZ

Ez ote da beranduegi autoeskolarako?

Mikel Yarza Artola

Borja Cobeagak 'No me gusta conducir' telesaila estreinatu du, gidabaimena 40 urterekin atera nahi duen gizon baten inguruko komedia

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.