Albistea entzun

COP26: bileraren argiak eta itzalak

Klima larrialdiari aurre egiteko antolatu dute aurten ere COP26 bilera, eta BERRIAk biltzarrak utzitakoez galdetu die lau adituri. Haien aburuz, badaude argi izpi bat erakusten duten neurri batzuk, baina, azaldu dutenez, oraindik ez da nahikoa larrialdiari modu eraginkorrean aurre egiteko.

<b>ItIItxiera.</b> Langile bat bilerako publizitatea kentzen.
ItIItxiera. Langile bat bilerako publizitatea kentzen. ROBERT PERRY/EFE Tamaina handiagoan ikusi

Maddi Ane Txoperena Iribarren - Jone Arruabarrena -

2021eko azaroak 16

Joan den ostiralean amaitu zen Nazio Batuen Erakundeak klima larrialdiari aurre egiteko antolatu duen nazioarteko COP26 goi bilera. Ilunak eta argiak: denetarik utzi du Glasgown egindako biltzarrak. BERRIAk lau adituri galdetu die handik atera diren neurriek ekarriko dituzten aurrerapausoei buruz, baina baita utzi dituzten hutsuneez ere. Guztiak bat datoz gabezia batzuetan: garatu gabeko herrialdeei laguntzeko mekanismoak ez dira iristen, eta hartu diren neurriak ez dira eraginkorrak 2030. urterako munduko batez besteko tenperatura gehienez 1,5 graduko igoeran mantentzeko. Hala ere, pozik agertu dira aurten hartutako neurriak datorren urtean berrikusiko direlako.

 

1. Zer iruditu zaizu, oro har, COP26 goi bilera?
2. Ze hutsune ikusi dituzu hartu diren neurrietan?
3. Ze aurrerapauso eman dira Glasgown?

ANNA PEREZ CATALA Ingurumen gaietako dibulgatzailea

«Bileran hartutako neurriek ez gaituzte helburuetara eramango»

1. «Argi dago bileran hartutako neurriek ez gaituztela inolaz ere behar dugun helburu horretara eramango: munduko batez besteko tenperaturan 1,5 graduko igoera bat mantentzea. Hala ere, egia da gauza txikiak hobetzea lortu dutela, orain arteko beste bilera batzuetan baino gehiago, behintzat».

2. Herrialde ez-garatuak laguntzeko finantzaketaren gaia izan da gabezia gehien izan dituen arloa. Hasieratik ikusi genuen garatutako herrialdeek ez zituztela 2009an promestutako 100.000 milioi horiek jarri. Plan zehatz bat adostu edo data handizaleago bat jarri beharrean, muga hori atzeratzea erabaki dute; 2025ean hasiko dira laguntza hori igortzen. Oso bidegabea iruditzen zait hori; hartutako konpromisoekin gauza bera exijitzen zaie herrialde guztiei, baita txiroenei ere, baina gero ez dira baliabideak jartzen horiek konpromisoak bete ahal izateko.

3. «Batetik, herrialde guztiek klima larrialdiaren aurkako planak berriro berrikusi beharko dituzte datorren urtean, eta ez dute bost urte itxaron beharko, eta hori oso positiboa da. Gainera, esango nuke aurtengo bileran lotura estuago bat egon dela zientziarekin. Adostu dute 2030. urterako emisioak %45 jaistea, eta orain arte ez da zenbaki bat zehaztu.

UNAI PASCUAL IPBESeko ikertzailea

«Oraindik zapatan harri koskor handi bat dugu: ingurumen justizia»

1. «Goi bilera, orokorrean, gazi-gozoa izan da, urtero bezala. 200 herrialdek hartu dute parte, beren artean oso ezberdinak direnak, eta ez dago baldintzarik guztiak ados jarri eta elkarrekin pauso esanguratsuak emateko. Egia da oraingo honetan presio handiagoa zegoela herrialdeen gain, Paristik bost urte igaro direlako, eta, beraz, han hartutako neurriak bete diren edo ez aitortu behar zuelako herrialde bakoitzak».

2. «Oraindik zapatan harri koskor handi bat geratzen zaigu: ingurumen justiziaren gaia. Bileran ikusi da munduko herrialde pobreenek finantzaketa eskatu dutela beren ekonomia 'berdeago' bihurtzeko, emisioak gutxitzeko, klima aldaketara egokitzeko eta orain arte jasandako inpaktuak diruz berdintzeko. Herrialde garatuek konpromisoa hartzen dute laguntzeko, baina oraingoan ere ez dute zehaztu nola jarriko dituzten martxan herrialde horiei laguntzeko mekanismoak».

3. «COP26 baino lehendik ere bagenekien oso zaila izango zela bileran 1,5 graduko langa hori mantentzea, eta helburu hori politikoki mantentzea lortu da, behintzat. Esan liteke hori diplomatikoki garaipen txiki bat badela, muga hori bertan behera geratzea benetako arrisku bat baitzen».

ELISA SAINZ DE MURIETA BC3ko ikertzailea

«Bilera honetan, behintzat, onartu da 1,5 graduko langa»

1. «Uste dut badituela argi batzuk edo arlo positibo batzuk, baina egia da aurreikuspen urriak zeudela, eta gehienak ez direla bete; zintzilik geratu dira gai garrantzitsu batzuk» .

2. «Hasierako dokumentua indartu beharrean, ahuldu egin da, eta orain indarrean dauden konpromisoek ez gaituzte 1,5 graduko helburu horretara hurbiltzen. Gainera, garatutako herrialdeek ez dute atea zabaldu garatu gabekoei konpentsazioak emateko, ezta diruz laguntzeko ere. Jada ikusten ari gara garatu gabeko herrialdeak zer kalte jasaten ari diren, eta gehiago izango dira datozen urteetan».

3. «Orain arte asko aipatu izan da bi graduen langa, eta uste dut bilera honetan ez dela zalantzan jarri gehienez 1,5 graduko tenperatura igoera onar dezakegula. Horrez gain, lehenengo aldiz aipatu da ikatza murriztu behar dela, eta erregai fosilei emandako diru laguntzak desagertu egin behar direla. Parisko akordioko beste neurri batzuk ere bete dira: esaterako, gardentasunaren markoa edo merkatuen atala. Aipatzekoa da, halaber, ohi bezala bost urte itxaron beharrean, datorren urtean berriro ere helburuak areagotuko direla oraingoan, Egipton egingo den bileran».

LOREA FLORES Greenpeaceko Hego Euskal Herriko koordinatzailea

«Mahai gainean jarri da erregai fosilak erabiltzeari utzi beharra, behintzat»

1. «Orokorrean, Greenpeacek uste du sortu den akordioa hagitz ahula dela, eta estatuen borondatearen menpe geldituko dela aitzinera pausoak ematea. Euskal Herriari dagokionez, litekeena da nahiko lurralde zaurgarria izatea klima aldaketarekiko; bai kostaldean, itsas maila igotzen ahal delako, eta baita hegoalderago ere, Nafarroan, klima mediterraneoa izanik ur eskasia izaten ahal dugulako. Beraz, garrantzitsua zen asmo handiko akordioak izatea».

2. «Gabezia handiena da ez dela amaiera data zehatzik ezarri erregai fosilak baztertzeko, eta, bereziki, ikatza erretzeari uzteko. Eta berdin diru laguntzei lotuta ere: hasieran bazirudien onartuko zela erregai fosilak diruz laguntzen utzi beharko zela, baina, azkenean, onartu da murriztuz joatea, eta hagitz konpromiso ahula da hori. Gainera, Parisko akordioaren arabera, herrialde aberastuenek dirua bideratu behar zuten garapen fasean zeuden herrialdeei laguntzeko, bai adaptazioan eta bai kalte handienei aurka egiteko, eta, nahiz eta diru kopuru bat bideratzea onartu den, aurreikusita zegoenetik edo beharko zuenetik hagitz urruti gelditzen da berriz ere: 100 bat mila milioi bideratzea espero zen, eta uste dut 45 mila milioitan geldituko dela».

3. «COP26 honetako alde positiboenak izan dira, alde batetik, behintzat mahai gainean jarri dela erregai fosilak erabiltzeari utzi behar hori, eta hori positiboa da: behintzat bide onean jartzen gaituela erran dezakegu. Eta, era berean, onartu da estatuak ez direla nahikoa egiten ari, eta eskatu zaie datorren urterako berotegi efektuko isurien murrizketei lotutako helburuak finkatzea eta, batez ere, portzentajeak handitzea, bertzela ez garelako garaiz iritsiko klima aldaketa gelditzera».

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Donostia ospitalea, artxiboko irudi batean. ©Andoni Canellada / Foku

Osakidetzako krisia areagotu du beste bi arduradunen dimisioak

Ion Orzaiz- Paulo Ostolaza

Adolfo Begiristain eta Maite Martinez dira, Donostia ospitaleko kirurgia zerbitzuko zuzendariordea eta mediku zuzendariordea, hurrenez hurren.

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

ERAGILE, EGILE ETA ORDEZKARI

Julen Aperrribai

Duela 25 urte sortu zuten Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseilua, euskararen normalizazio prozesua bizkortzeko eta euskalgintzako erakundeak bateratzeko. Hizkuntza politiketara begirako akordio sozial zabalak, plangintzak eta proposamen zehatzak eragiteko gaitasuna izan du hasieratik. Adostasunok galgatu egin dira sarritan pauso berean: maila sozialetik maila politikora eramateko unean.
 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Adostasun politikoek edukia behar dute; ez gaude argazkien garaian»

Maite Asensio Lozano

Lema uztera doala, azken urteetan egindako aurrerapausoak gogoratu ditu, baina aitortu du arazo batzuk «kronifikatzen» ari direla. Hartara, hizkuntza politika «sendoak» eskatu ditu.
Atzo Euskalgintzaren Kontseiluak antolatutako agerraldia; Iratxe Retolazak eta Leire Vargasek irakurri zuten adierazpena. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

«Euskarak izan behar du hezkuntza sistemako hizkuntza normalizatua»

Imanol Magro Eizmendi - Arantxa Iraola

Euskalgintzako hainbat pertsona ezagun batu ditu Euskalgintzaren Kontseiluak; adierazi dute euskara eta euskal kultura behar dituela ardatz Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako ontzen ari diren Hezkuntza Legeak

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.