Albistea entzun

«Ahanzturaren» aurka egin dute Altzan eta Lezon, 85 urte geroago

Frankistak matxinatuta sartu zirenean Lezo eta Altzako udaletan agintean zeuden udalbatzak omendu dituzte. Aparteko bi ekitaldi izan dira
Lezon atzo egin zen ekitaldia.
Lezon atzo egin zen ekitaldia. ANDONI CANELLADA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Arantxa Iraola -

2021eko irailak 12 - Lezo

Goizeko bederatzi eta erdiak ziren, orain dela 85 urte, 1936ko abuztuaren 26an. Bere ohiko lanetan ari zen Agustin Arriaga, Lezoko udal langilea: herriko kaleak garbitzen. Esperanza Sein ilobarekin aurkitua zen kalean, eta solasean-edo ariko ziren. Han inguruan bazebilen 2 urteko umetxo bat ere, Carmen Ginto; hain txikia, jolasean besterik ezin da irudikatu. Hirurak Francoren aldeko indar matxinoek jaurtitako bonba batek hil zituen. Xehetasun horien bidez, 36ko gerran Francoren alde altxatuek egindako erasoetako bat gogora ekarri nahi izan zuten atzo Lezon (Gipuzkoa) memoria historikoaren alde ari den Etxetxo elkarteko ordezkariek: «ikara» hura irudikatzen ahalegintzeko, eta «ahanzturaren» aurka egiteko. Bi ekitaldi egin ziren atzo Gipuzkoan xede horrekin. Lezon Agustin Arriaga udal langilea omendu zuten, hura oroitzeko plaka bat jarri zuten, eta tropa matxinoak herrian sartu zirenean Lezoko Udalean agintean zegoen udalbatza ere oroitu zuten. Donostiako Altza auzoan ere garai hartako udal agintariak oroitzeko ekitaldia egin zuten; izan ere, sasoi hartan udalerria zen Altza, independentea, eta udalbatza propioa zuen. Diktaduran lotu zuten Donostiarekin.

Altzakoa Donostiako Udalak antolatutako ekitaldi bat izan zen. Gogora ekarri zuten tropa matxinoak heldu zirenean 1931. urtean eratutako udalbatza zegoela Altzako Udalean agintean, eta udal agintari haiek «askatasunaren» alde egin zuten bidea goraipatu zuen Eneko Goia Donostiako alkateak. Hamabi udal ordezkari haien izena duen plaka bat jarri zuten Altzako udaletxea zen eraikinean, eta oroigarriak eman zizkieten haietako hainbaten senitartekoei. Helburua zen 36ko gerrak eta ondorengo urteetako jazarpenak eragindako «umiliazioa eta oinazea» gogora ekartzea eta «ahanzturatik ateratzea».

Irailaren 13aren bueltan

Omenaldiok erabateko zentzua dute bihar delako Donostian tropa frankistak sartu zireneko 85. urtemuga. Lezon horregatik egin nahi izan zuten atzo aldi hartan agintean zegoen udalbatza oroitzeko omenaldia ere. Talde politiko guztiek sustatutako ekitaldia izan zen. Kultura zinegotzi Jon Pombarrek hartu zuen hitza, udaletxe barruan ekitaldia egin eta gero, herritarren aurrean; garaituen kontakizunek urte askotan izan duten oihartzuna gogoan hartuta, orain «konpentsatzera» egin behar dela esan zuen, isilarazitako historia zabaltzera.

Etxetxo elkarteko kolaboratzaile Joxe Luix Agirretxeren azalpenak lagungarriak dira horretarako; egun hura irudikatzeko, xehe, bizipenetan. Matxinoen aldeko apaiz batek iragarri zuen goizean, mezatan, heltzear zirela Lezora Francoren aldekoak, joateko harrera egitera. Herriko kale nagusitik sartu ziren, hanpa-hanpa, eta behin udaletxean, «balkoitik behera» jaurti zituzten Errepublikaren ikur guztiak.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Idurre Eskisabel. ©Euskalgintzaren Kontseilua

Idurre Eskisabel izango da Euskalgintzaren Kontseiluko idazkari nagusi berria

Julen Aperribai

Karguan hamabi urte egin dituen Paul Bilbao ordezkatuko du Durangon, Kontseiluaren 25. urteurreneko ekitaldian. Lehentasuntzat jo du «kohesio sozialaren eta justizia sozialaren arloan» lan egiten duten eragileekin aliantzak sendotzea.

Feministalidaren hamazazpigarren edizioaren aurkezpena, gaur, Donostian ©Andoni Canellada / FOKU

‘Ahoa narras’ izenburupean egingo dute Feministaldiaren hamazazpigarren edizioa

Isabel Jaurena

Azaroaren 30etik abenduaren 3ra bitarte izanen da jaialdia, Donostiako Tabakaleran.

Donostiako geltokia, artxiboko irudi batean. Gaur zen martxan jartzekoa behin-behineko geltoki berria. ©Gorka Rubio / FOKU

Renfeko 10.000 erabiltzaileri baino gehiagori eragin die Andoain eta Irun arteko etenak

Berria

Gaur jarri dute martxan Donostiako behin-behineko geltokia, baina espero baino beranduago. 04:00 aldera ziren zirkulazioa zabaltzekoak; arazoa, ordea, 12:30erako konpondu dute.

Sanferminetako talde bortxaketaren sententziaren aurkako protesta, 2016an, Nafarroako Auzitegiaren aurrean. ©IÑIGO URIZ / FOKU

Nafarroako Auzitegiak ez ditu murriztuko sexu indarkeriagatik ezarritako zigorrak, lege berrian aplikagarri baldin badira

Ion Orzaiz

Sententziak kasu bakarrean berrikusiko dituzte atzerako eraginez: espetxeratuei ezarritako kondena handiagoa baldin bada soilik baietz da baietz legean delitu horri dagokion gehienezko zigorra baino. Beraz, Iruñeko talde bortxaketan parte hartutako zigortu batek eskatu duen zigor apaltzea ez luke onartuko justiziak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.