Albistea entzun

«Bassiriren desagerpena estatu krimen bat da»

Saharar nazionalismoaren sortzailearen senideek salatu dute krimen bat dela haren desagerpena: «Isiltasuna izan da beti Espainiaren erantzuna»
Bassiriren irudia Saharar Erresistentziaren Museo Nazionalean, Tindufen.
Bassiriren irudia Saharar Erresistentziaren Museo Nazionalean, Tindufen. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Kristina Berasain Tristan -

2020ko ekainak 17

«Bassiriren senidea izatea ohorea da, saharar nazionalismoaren sortzailea izan baitzen, baina saharar guztiontzat da erreferentea, duintasunaren eredu, erresistentziaren ikur, heroi nazional bat. Gure lehen martiria da». Lehdib Loucha (Smara, Mendebaldeko Sahara, 1964) ari da hizketan. Mohamed Sidi Brahim Bassiriren lehengusuak ez zuen buruzagi mitikoa ezagutu. Louchak 11 urterekin zeharkatu behar izan zuen basamortua, oinez, bonbetatik ihesi. Ordutik Aljerian bizi da, errefuxiatuta, Tindufen. Saharar Erresistentziaren Museo Nazionaleko zuzendaria da gaur egun.

Osabaren bidez jaso du ezagutza hori. Sidi Lebsir liburu baten modukoa da. Zemlako protestan egon ziren milaka sahararretako bat izan zen: «Egun horrek gure historiaren norabidea aldatu zuen. Ez genuen espero horrelako erantzun bortitza. Espainiako Gobernuak indarkeriaz erantzun zion modu baketsuan protesta egiten ari zen herri bati».

Espainiaren inguruko begirada zeharo aldatu zuen sarraski horrek. Sahararrek, ordura arte, nolabaiteko begirunez ikusten zuten administrazio okupatzailea. Lebsirrek Bassiriren izaera baketsua nabarmendu du: «Bake gizona zen: bakearen bidea defendatu zuen beti». Bassiri sinetsita zegoen deskolonizazioa bide demokratikotik lortuko zela. Zemlako protestaren atarian honela esan omen zuen buruzagiak: «Auzia konplexua da, egoera arriskutsua da, baina elkarrizketaren bidez dena konponduko da».

Kontzientzia politikoa

Mohamed Sidi Brahim Basir (1944-1970) Tan Tan hiriaren inguruetan jaio zen. Lebsirrek dio oso mutil azkarra zela, eta horren lekuko da 15 urterekin atzerrira bidali zutela ikastera, lehenengo Marokora, eta gero Kairora eta Damaskora. Sirian kazetaritzan lizentziatu zen.

Marokora itzultzean, 1966an, egunkari saharar bat sortu zuen: Al Shihab (Zuzia). Ezizen batekin sinatzen zituen artikuluetan, estatu propio bat aldarrikatzeari ekin zion: «Sahara inoiz ez da izan marokoarra, eta sahararrak inoiz ez dira errege baten aurrean makurtu».

Benda Lehdibek (Tinduf, Aljeria, 1993) maiz entzun ditu aita eta haren osaba hizketan desagerrarazi zuten heroiaz. Bassirik, zelatatzen hasi zirenean, alde egin behar izan zuela dio. Orduan ekin zion askapen mugimendua sortzeari: «Beti entzun dut injustizien aurrean errebelde bat zela, kemena zuela, eta pentsamendu kritikoa zuela, iraultzailea». MLS Sahara Askatzeko Mugimenduak, sei hilabeteko epean, 4.700 kide zituen.

Etenik ez duen krimena

Bassirik 26 urte baino ez zituen desagerrarazi zutenean. Senideek honela laburbiltzen dute haren patua: «Bassiriren desagerpena estatu krimen bat da. Justiziarik gabeko krimen bat».

Benda Lehdibek galdera bakarra dauka: «Non dago? Bizirik badago, non dago? Eta hilda badago, non dago?». Gazteak bat egiten du buruzagia hilda dagoela dioen bertsioarekin, baina nola hil zuten jakin nahi du, gorpua non dagoen, zauria itxi ahal izateko: «Gure zauria saharar herriaren zauria da». Espainiako administrazioa egiten du erantzule: «Espainiak ez dauka kontzientzia demokratikorik. Salaketa jarri dugu, baina isiltasuna izan da beti erantzun bakarra. Dokumentu ofizialak desagertu egin dira». 1977ko Amnistiaren Legean babestu da estatua, baina 50 urte pasa ostean, senideek auzia zabaltzeko zirrikitua ikusten dute.

Sidi osabarentzat hamaikagarren traizioa da: «Espainiaren beste orban beltz bat da. Erantzukizun historikoa dauka: behin eta berriz egin digu traizio». Bassiriren izaera eta duintasuna ulertzeko pasarte bat kontatu du: «Mauritaniara ihes egiteko aukera izan zuen, baina ez zuen nahi izan, estatu sahararra sortzea zuen ametsa, eta ametsak bere bizitzak baino gehiago balio zuen». Egun, mitoa inoiz baino biziago dago. Kartzelan atera zioten argazkia da hartaz dagoen azken irudia, eta irudi horrek erresistentzian jarraitzen duen herri oso baten ametsa ordezkatzen du.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Suediako lehen ministro Magdalena Andersson, eskuinean, eta Ulf Kristersson oposizioburua, ezkerrean, gaurko agerraldian, Stockholmen. ©HENRIK MONTGOMERY / EFE

Suedia NATOn sartzeko eskaera egitea berretsi du parlamentuak

Mikel O. Iribar

Magdalena Andersson lehen ministroak nabarmendu du gehiengo parlamentario argia dagoela aliantzara atxikitzearen alde. Putinek ohartarazi duenez, erakundearen azpiegitura militarra Suediara edo Finlandiara hedatzeak Errusiaren erantzuna izango du». Suediako zenbait diplomazialari Ankarara joan dira, Turkiak aliantzan sartzeko ezarritako oztopoak gainditzeko.

Sanna Marin Finlandiako lehen ministroa, ezkerrean, eta Sauli Niinisto presidentea, eskuinean, otsailean egindako agerraldi batean, Helsinkin. ©KIMMO BRANDT / EFE

Finlandiak NATOn sartzeko eskatuko duela ofizialki baieztatu dute presidenteak eta lehen ministroak

Edu Lartzanguren

Legebiltzarrak datozen egunetan eztabaidatuko du gaia, eta baietz esatea espero duela adierazi du Sanna Marin lehen ministroak. Suedian agintean den alderdi sozialdemokratak ere sostengua eman dio herrialdea NATOn sartzeari.

Bi pertsona elkar besarkatzen, sarraskiaren lekutik gertu. ©BRANDON WATSON / EFE

Hamar pertsona hil dituzte AEBetan, eraso arrazista batean

Edu Lartzanguren

Erasotzailea New Yorkeko Buffalo hiriko auzo beltza batera joan da, eta supermerkatu batean sartu da tiroka. Supremazista zuri bat dela esan dute agintariek.

Annalena Baerbock Alemaniako Atzerri ministroa, atzo, G7koen bileran. ©EFE

G7koek ez dituzte aitortuko Errusiaren inbasioaren ondorio diren mugak

Igor Susaeta

Munduko herrialde industrializatuenek «behar beste denboraz» lagunduko dute Ukraina militarki. Putin: «Finlandiaren segurtasuna ez dago kolokan»

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...