Albistea entzun

PENTSALDIAN

Munduaren txertoa

Felix Zubia - Donostia ospitaleko ZIUko medikua

2022ko urtarrilak 25

Gauza jakina da pandemia hau mundu guztiari eragiten dion gaitza dela, eta, geure zilborrari begira soilik bizi beharrean herrialde pobreenak ere zainduko bagenitu, askoz hobeto egongo ginatekeela gaur egun. Herrialde batean intzidentzia handia bada, oso litekeena da bertan aldaera berriak sortzea, eta horiek mundu guztian zehar zabaltzea, kalte handiak eraginez. Hala gertatu zen Indian delta aldaerarekin, eta Afrikan omikron aldaerarekin. Hori gertatu ez dadin, herrialde aberatsenek pobreenen txertaketa bultzatu eta lagundu beharko genuke, ahalik eta azkarren. Han bizi diren pertsonenganako justiziaz, eta geure buruaren segurtasunerako.

Pandemia honek jende miresgarria ezagutzeko aukera eman digu, eta haietako bat Maria Elena Bottazzi da. Hondurasen jaioa eta bertan ikasia da, eta AEBetako Baylor Medikuntza Eskolan eta Texas-eko Haurren Ospitalean egiten du lan ikerlari horrek. Aurrez lan batean aipatu nuen moduan, Bottazzi eta bere taldeak koronabirusen aurkako txertoaren prototipo bat garatu zuen duela urte batzuk inguru, orain dugun koronabirusaren ahaide diren SARS eta MERS gaitzak aztertuta, pandemia bat izan zitekeela susmatuz. Hiru milioi euro behar zituzten lehen eredu hura garatzeko, baina buru argiren batek lehentasunezkoa ez zela iritzi, eta ez zuten laguntzarik jaso.

Talde horrek ez zuen etsi, ordea, eta pandemia (edo otsos) heltzean, iritsi zitzaien behar zuten laguntza euren lana osatzeko. Eta baita egin ere, berriki zabaldu duten moduan, Corbevax izeneko txertoa garatuz, edo, asmatzaileek dioten moduan, munduaren txertoa.

Zientziari dagokionez, txerto horrek birusaren proteinak ditu, gure gorputzak ezagutu eta defentsak garatu ditzan, gaitza datorrenerako. RNA txertoek (Pfizer edo Moderna, esaterako), gorputzaren makineria erabiltzen dute, proteinak gorputzak sortu ditzan; baina muturreko tenperatura baxuetan gorde behar dira. Txerto honek, aldiz, pauso bat gehiago emanda, birusaren antzeko proteinak ditu, eta askoz ere errazago garraiatu eta zabaldu liteke.

Baina txerto horren berezitasun nagusiena da patenterik ez duela. Ikerketa horren egileek sortzeko prozedura modu irekian jarri dute, beste ikertzaile taldeek ezagutu eta hobetu dezaten. Era berean, edozein lantegik produzitu dezake, eta, Bottazzi doktoreak dioenez, munduan modu masiboan egitea espero da. Indiako lantegi bat hasia da dagoeneko sortzen, eta urtarrila eta otsaila artean 300 milioi dosi ekoiztea espero da. Era berean, Asiako, Afrikako eta Erdialdeko Amerikako lantegiek ere produzitzea espero da, benetan azkar zabaldu dadin. Bere prezioa oso merkea izango da, dolar bat edo bi dosiko, eta prezio horretan zabalduko da. Plangintza hau betetzen bada, pandemiaren amaiera hurbilago izango dugu.

Ez zaitut pertsonalki ezagutzen, baina maite zaitut, Bottazzi doktorea.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

LGTBI+fobiaren aurkako protesta. bat, Gasteizko Zabalgana auzoan. ©Jaizki Fontaneda / Foku

LGTBI kolektiboek «saretzera» dei egin dute

Jone Arruabarrena

Gorroto diskurtsoaren hedapenaz eta komunikabideek kolektiboaren aurkako erasoei ematen dieten trataeraz «kezkatuta» daudela esan dute

Tomas Rubinen senideak, atzo, Bilbon, gudariaren gorpuzkiak hartu berri. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Beste bost gudari identifikatu dituzte Begoñako hilerrian

Olatz Enzunza Mallona

Identifikazio xaflei esker atzeman dituzte bost gudariak. Gogora institutuak espero du 2023ko udaberrirako amaitzea identifikazio lana

Ikusgune behatokiak atzo kaleratu zuen txostenaren aurkezpena. ©RAUL BOGAJO / FOKU

Lau urtean hirukoiztu egin dira Ikusgunen salatutako eraso LGTBIfobikoak

Jone Arruabarrena

Eraso transfoboen gorakadaz ohartarazi du behatokiak, eta Diputatuen Kongresuan trans legea tramitatzean sortu zen «gorroto giroari» egotzi diote igoera

Irene Montero, Espainiako Berdintasun ministroa, artxiboko irudi batean. ©JAVIER LIZON / EFE

Onartu eginen dute abortuaren legea, higiene gaien zerga jaitsi gabe

Ion Orzaiz

Hileko mingarriaren ondoriozko gaixoaldia eta erditze aurreko baimena jasoko dituzte testuan. Jaurlaritzak eta EH Bilduk ontzat jo dute araua

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...