Albistea entzun

ARKUPEAN

Googlek euskara salbatu zuenekoa

Xabier Paya Ruiz -

2017ko abenduak 5

XXI. mende osoko hizkuntza politikek hauteskunde kanpainaz kanpaina saldutako emaitza ustekabean lortu zuten XXII.aren hasieran: Euskal Herriko biztanleen osotasunak tira, soziologoek % 92 zirela zioten, baina % 8 bat utzi behar zirela iritzi dibergente, fluxu migratzaile eta aldi baterako biztanleentzat, hau da, euskara deliberatuki ikasiko ez zutenentzat bazekien euskaraz tira, soziolinguisten arabera hobe zen esatea «herritarren gehiengo zabalak, Europako hizkuntzen Erreferentzia Marko Bateratuari jarraiki, euskarazko C1 maila erdietsi zuela», baina titular hori ez zen hain notiziatsua. Ez zen langile publikorik, ez pribaturik, ez langabeturik, ez erretiroa hartutakorik, Andoni Egañaren hizkuntza ikasi izana ezin egiazta zezakeenik. Euskaraz ikasi zuten unionistek, konstituzionalistek, errepublikazaleek, europazaleek, indiferenteek, euskara zaila zela ziotenek, euskal abizenak erdal grafiarekin idazten jarraitzen zutenek, ustez euskaraz bazekitela uste zutenek, mediku onek, seme-alabarik edo txakurrik izango ez zutenek, publizitate-agentziek, kale garbitzaileek, ustez lanerako euskara behar ez zuten gainerako guztiek... AEK-k euskaltegi gehienak itxi zituen eta estrategikoki hautatutako batzuei baino ez zien eutsi, euskaldundu beharreko pelotoiaren azken hondartxoentzat. Korrika antolatzeari utzi zion ere, ez baitziren errepideetan kabitzen euskararen alde izerditzeko prest zeuden ehun-milaka euskaldunak.

Arrakastaren gakoa, ziurrenik, ezagutzaren eta erabileraren arteko paralelismoa puskatzea izan zen. XX. gizaldiaren hasieran etsipen galanta eragiten zuten inkesta soziolinguistikoek eta kale-neurketek, erabileraren ehunekoak ezagutzarenak adina hazten ez zirela iragartzen zuten bakoitzean. Zeinek esango zigun orduan Googlek askatuko zuela euskararen etorkizunaren korapiloa!? 2050. urteko Gabonetan, uve bikoitz hirukoitzaren multinazionalak aurreko gizaldi erdian zehar gaztigatutakoa bete zuen: Google glasses betaurrekoak merkaturatu zituen, bilatzailearen ahala gizakion begi-belarrietara ekartzeko gailua. Entzumenari gehitutako ezaugarrietako bat Google translate funtzioa zen: parekoa zernahi eletan arituta ere, betaurrekoen entzungailuak esana berehala jaso, Internet bidez itzuli, eta derrepentean xuxurla zekiokeen betaurrekodunari. Hortaz, mintzaide bakoitza hizkuntza desberdin batean jardunagatik, elkarrizketak ez zuen oztoporik.

Baina... zertarako behar genituen betaurrekoak euskaldunok? Euskal herritarren osotasunak bere eremuko bi hizkuntza nagusiak jakinez gero, ez genukeen betaurrekoen beharrik izango parekoaren elea ulertu eta gu geurean aritzeko. Bilbon batak euskaraz eta besteak gaztelaniaz jardungo zuten, ondokoaren hizkuntza ezagutuz, baina erabili gabe. Hortaz, herritar orok hartzen bazuen bere eremuko bi hizkuntzak ezagutzeko konpromisoa, gero komunikazio-egoera bakoitzean hiztunek libreki hautatuko zuten zein erabili. Bestela esanda, euskararen ezagutza erabatekoa bazen, erabilera hiztunek nahi bezain altua izango zen, eta ez ahal bezain bestekoa.

Eskemen apurketa orokorra izan zen: akabo bederatzi euskaldun eta erdaldun batez osatutako bilera erdaldunak, akabo ETB2n euskaldunei gaztelaniaz eginaraztea, akabo lehen hitzaren zalantzak, estres linguistikoak... Bi-hiru belaunalditan lortu zen erabateko ezagutzaren helburua. Elebitasun adostuaren aroa ez zen askok amestutakoa izan, ez zen estatu euskaldun independentea, eta ez zen dirua euskara baino gauza garrantzitsuagoetara bideratzen zuen erkidegoa ere, baina euskal hiztunen eskubideak bermatzeko eredu jasangarriena izan zen, google glassesek bigarren hizkuntzarik ikasteko premia erabat desagerrarazi zuten arte.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Arrosarioa
 ©BERRIA

Garai konplexuei aurre egiteko kazetaritza bat

Beatriz Zabalondo - BERRIA Taldeko lehendakaria / Martxelo Otamendi - BERRIAko zuzendaria

Iaz BERRIA Taldeak egindakoaren errepasoa duzu hau. Kazetaritza da gure eginkizuna, euskarazko kalitateko kazetaritza; erreferente informatiboa izatea helburu. Beraz, hortik hasi dugu errepasoa, gero arlo ekonomikoari, komunitateari eta erronka berriei leku egiteko.

Irautea iraultzea denean

Estitxu Garai, Naiara Pinedo eta Zuriñe Rodriguez

Zure ahotsa errazago zapaltzea, moztea. Ostean datorren gizonak zure iritzia gutxiestea. Gizonen maiztasuna handiagoa izatea. Gizonak finkoak izatea, zu aldakorra. Mahaiko emakume bakarra izatea naturalizatzera iristea. Zure hitzei ez entzunarena egitea, beti euren artean elkarri erreferentziak egitea.

Zuretzat bihotzez, Elizabeth Hadley

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...