ATZEKOZ AURRERA

Eta 'Bizi!' bedi

'Bizi!' mugimendu ekologista hamargarren urteurrena ospatzen ari da asteburuan, Baionan. Hogei lagunek piztu zuten 2009an, eta gaur hogei talde baino gehiago biltzen ditu.
Euskoa da <em>Bizi!</em>-ren urteurren jaiko moneta. <em>Bizi!</em> mugimenduko taldeek euren lana erakutsi zuten atzo, Baionan.
Euskoa da Bizi!-ren urteurren jaiko moneta. Bizi! mugimenduko taldeek euren lana erakutsi zuten atzo, Baionan. BOB EDME Tamaina handiagoan ikusi

Edu Lartzanguren -

2019ko ekainak 16

Klimarena da gure erronka nagusia, baina Burujabe egitasmoa garatu nahi dugu, herri hau izan dadin bideragarria ekonomikoki eta ekologikoki. Euskal Herri hori eraikiko dugu», esan du Barth Camdescassek, talo bat jaten duen bitartean. Bizi! mugimenduko koordinatzailetako bat da. Hogei lagunek hasi zuten taldea, 2009an, eta, hamargarren urteurrena ospatzeko, jendez bete dituzte Baionako Patxa plaza eta inguruko kaleak.

«Barazkiduna nahi duzu, ala oilaskoarekin?», galdetu du taloak betetzen dabilen sukaldarietako batek. Etorkinen aldeko txosnan ari da, Ongi etorri errefuxiatuak afixen artean. Bazkaltzeko ordua da, eta hamar bizizaletik zortzik talo bat du eskuetan, balio estatistikorik ez duen bistadizo azkar batean kalkulatuta.

Bizi! mugimendua oso plurala dela azaldu du Camdescassek, «iparraldeko geografiari, adinari eta generoari dagokienez». Belarriprest txapa darama paparrean, eta euskara eta frantsesa tartekatzen ditu.

Hamar urteko historia du Bizi!-k, baina dagoeneko bere museoa dauka. Patxokiaren ondoko etxepean antolatu dute mugimenduaren ekintzak eta horretarako erabilitako tresneria gordetzen dituen erakusketa.

Han daude, esaterako, Baionan goiz batean dozenaka kilometro bidegorri egiteko erabili zituzten txantiloiak. Autoentzako errailetan ikurrak margotuta, hirian bizikleta erabiltzeko kanpaina egin zuten. Euskal Herrian urre meategiak egitearen aurkako protesta ikusgarriaren argazkia dago museoan: Sudmine enpresaren presidentearen etxera joan ziren, Orleans aldera (Frantzia), eta haren belardian zulo bat egin zuten indusketa makina batekin. [Emmanuel] Macron kutsatzaileen presidentea testua duen afixa handia dago, kaskoak, gas maskarak, protesta garaiak egiteko eskalatzeko materiala...

«Gaurko lehenengo borroka ekologikoa da, planetan bizitzeko baldintzak baitaude jokoan», esan du Nicola Balerdi Bizi!-ko Larrun taldeko koordinatzaileak. «Baina ekiteko, lurralde bat behar duzu, eta hori, hemen, Euskal Herria da».

Burujabetza

Euskoa da Bizi! mugimenduaren jaiaren moneta ofiziala eta ia bakarra. Izan ere, txosnetako batean Euroak ere onartzen ditugu afixa jarri behar izan dute. Euskoa Europan gehien erabiltzen den tokiko moneta bihurtu zen iaz.

Enargia kooperatibak mahaia du jaialdian. Bakarrik energia berriztagarria erabiltzen du argindar hornitzaile berriak, eta bi aste barru hasiko da zerbitzua ematen. «Orain energia hidraulikoa erabiltzen dugu, batez ere Biarnokoa [Okzitania], baina benetan tokian tokiko bihurtu nahi dugu, eguzki plaken bidez», esan du Laura Dubernet eledunak. 372 kooperatibista dira dagoeneko, eta 250.000 euroko kapitala lortu dute.

Bizi! mugimendua hainbat egituren parte da, besteak beste Enargiarena berarena, Euskal Herriko Laborantza Ganberarena, Euskoarena, Otsokop kontsumo kooperatibarena... Bizitzaren alor asko ukitzen ditu taldearen filosofiak, eta, harago eramateko, Burujabe egitasmoa lantzen ari da iaztik. Horren liburu berdea aztertzen ari da familia bat. Gure bizi baldintzak berreskuratuz azpititulua du liburuak. «Horrekin zentzu orokor bat eman nahi diogu borrokari, erabakitzeko ahala ukaiteko», azaldu du Dominika Durruti Bizi!-ko kideak. Euskaraz Bizi eta beste zenbait taldetan zebilen, eta duela bizpahiru urte hasi zen Bizi!-n. «Zerbait egin behar zela iruditu zitzaidan, eta Bizi!-koen ekintzak interesgarriak iruditu zitzaizkidan, erradikalak zirelako, baina bortizkeriarik gabekoak eta umoretsuak». Irribarre batekin gogoratzen du mugimendukoek Miarritzen marka bat jarri zutenekoa (Lapurdi), klima aldaketarekin itsasoa noraino helduko den ohartarazteko. Gai larria izan arren, «ekologia umorez eta pozez ospa daitekeela erakusten du gaurko jaialdiak».

Bizi!-k eragin handia lortu du gizartean hamar urteotan. Desobedientziarako materialen artean ibili zen atzo Jean Rene Etxegarai Euskal Elkargoko lehendakari eta Baionako alkatea. Txetx Etxeberri, Lucien Betbeder eta Xipri Alberbiderekin mintzatu zen, besteak beste.

Gaur ere jarraituko du jaiak. «Desobedientzia zibileko ekintza alai eta aldarrikatzailea» egingo dute 10:00etan. Eguerdian, mutxikoak dantzatuko dituzte, eta herri bazkaria egingo dute.

Espiritu matxinoa dario Patxa plazari. Bi haur Bizi!-koen txarteletan itsasgarriak jartzen hasi dira. «Ez egin hori: ez da polita geratuko», esan die heldu batek. «Badakigu», erantzun dio haurretako batek, irribarre bihurri eta bizi batez.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Sagardogileak, gaur, Donostian, sagardo denboraldiaren aurkezpenean. ©gorka rubio / foku

Otsailaren 5ean hasiko da "ezohiko" sagardo denboraldia

Enekoitz Telleria Sarriegi

Sagardo sektoreak lanerako protokolo zehatza garatu du, eta upeletako sagardoa mahaian dastatu ahal izango da, pitxer eta botila gardenetan.

Artxiboko irudi batean, Filipe Arranbide lanean. ©Gaizka Iroz

Lapurdi eta Nafarroa Behereak bi Michelin izar galdu dituzte

Ainize Madariaga

Lapurdi eta Nafarroa Behereko Michelin izardunak hamabi jatetxe ziren, baina hamar dira orain. Donibane Garaziko Hotel des Pyrenees hotel-jatetxeko Filipe Arranbide izan da galdu dutenetako bat. Bigarrena, berriz, Donibane Lohizuneko Brouillarta jatetxeko Guillaume Roget sukaldariari kendu diote. Bestalde, Michelin izar berdea banatu diete Ezpeletako Choko ona eta Irisarriko Art’zain jatetxeko hiru sukaldariei.

 ©JUAN CARLOS RUIZ / FOKU

«Hemen abenturak bizi daitezkeela adierazteko modu bat da Aizkorri»

Jon Ordoñez Garmendia

Aizkorriko kanalen inguruko hitzaldia eman zuen Xabi Mujikak ostegunean, Donostian. Mendizalea izateaz gain, Goierri-Urola Garaiko ESIko COVID-19aren arduraduna da; orain, txertaketaburua.
 ©TXAKUR GORRIA

Death Cafe saioak, heriotzaz modu naturalean aritzeko

Zihara Jainaga Larrinaga

Heriotzak inoiz baino presentzia handiagoa du gizartean; hala ere, oraindik gai tabua da. Death Cafe saioetan, heriotzaz modu naturalean eta inolako juzgurik gabe aritzen dira. Ugarituz doaz halako guneak Euskal Herrian.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna