Albistea entzun

Nabigazio poetikoen promesa

Pako Aristik 'Ni eta Gu. Zazpigarren uhina' liburua plazaratu du, Erein argitaletxearen eskutik. Idazlearen zazpigarren poema bilduma da, berak egindako 21 argazkiz edertua
Pako Aristi, atzo, Donostian, poema liburua aurkeztu aurretik.
Pako Aristi, atzo, Donostian, poema liburua aurkeztu aurretik. ANDONI CANELLADA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Gorka Arrese -

2021eko apirilak 29

Izenburu bi ditu Pako Aristiren liburu berriak: Ni eta Gu eta Zazpigarren uhina; bere zazpigarren poemategia baita, eta, kasu honetan, itsasoari eta itsasaldeko langileei begira ondutakoa. «Zazpigarren uhinak eramaten ditu/ lanperna bilatzaileak/ itsasoaren altzora», ohar egiten du idazleak, hitzaurre gisako poeman. Hasierako pieza hori eta beste 78 poema ekarri ditu bildumara, zenbaki banaz, eta baita 21 argazki ere, Aristik berak egindakoak: Getariako portua eta San Anton mendia (Gipuzkoa), txalupak eta baporeak, hondartza eta kaioak, arrantzaleak eta lagunak.

Ni eta Gu izenburuak, gainera, bizipenak eta tentsioak, emozioak eta pentsamenduak iradokitzen ditu. «Ni eta Gu instantzien arteko adiskidetasuna bilatu nahi izan dut, integrazio modu bat, niaren nortasuna galdu gabe, bizitzan egindako bidaiaren oroimena galdu gabe». Ni hori hasieran indartsu hasten bada ere, liburuak aurrera egin ahala Gu horrek hartuko du protagonismoa. «Benetako pertsonen historiak dira hemengo asko, euren izen propioekin jasoak». Batzuei poemak erakutsi ere egin dizkie, eta argitaratzeko baimena eskatu. «Denek agertu nahi izan dute liburuan. Haien bizitzaren aitormen bat bezala hartu dute».

Erein argitaletxeko editore Inazio Mujika Iraolaren aburuz, «kazetaria izanaren alderdia eransten die Pako Aristik bere lan guztiei. Kontalariaren dohainak eta kazetariaren jakin-mina baliatzen ditu poesian ere». Pieza narratibotzat jo ditu editoreak: «ez dira ez lirikoak, ez epikoak, gauza txikiei begiratzen dieten poemak baizik. Pertsonengana hurbiltzeko modu oso berea du Pakok».

Aristiren arabera, poesia beti izan da diziplina bat beste guztietatik formak, hizkerak eta tresnak beretzat hartzen dituena. «Antropologia karga handia dauka liburu honek. Batez ere, arrantza giroko poemetan eta kontakizunetan. Lexikoa, ohiturak, langintzak, portatzeko eta bizitzeko erak».

Getariako portuko giroa

Literatur eragin bat aitortu du, idazteko garaian nola edo hala gogoan izan duena: Edgar Lee Masters idazle estatubatuarraren Spoon River Anthology (1915). «Kanposantu bateko epitafioen bidez, herri batean bizi izan ziren pertsonen biografia sorta bat egiten da hor. Beti egin nahi izan dut halako zerbait nik ere, alegia, ezagutzen ditudan pertsonen atzean zein historia dagoen kontatzea, pertsonak pertsonaia literario bihurtzea poemen bidez».

Geografia fisiko bat agertzen duten liburuak maite ditu Aristik, zehazten dituztenak lekuak, kaleak, mendiak, ibaiak, herriak. «Hiru leku jarri nahi izan ditut nik. Triangelu batean bezala mugitzen dira liburuko poemak: Zestoa, Getaria eta Orio [Gipuzkoa]».

Gaur egun Zestoan bizi da idazlea: «Bizi berri bat hasi dudan sentipena sortu didan lekua da». Getariara aspalditik joaten da, eta sarri samar: «Hasieran, meditaziorako, ikusmirarako eta pasierako leku bat izan zen, baina, poliki-poliki, hango jendartean sartuz joan nintzen, hango istorioak aditzen. Getariakoak dira liburuko pertsonaiak». Orioko poemak bi bakarrik dira: «Zeharka azaltzen da, baina niretzat zeresan handia dauka herri horrek: asko miresten dut Benito Lertxundi, eta hari esker ezagutu dut Orio».

Liburuak bi bide trazatzen ditu. Alde batetik, idazlearen gogoetak eta pentsamenduak ageri dira: «Esan dezadan, nire bizitzako bidaia emozionala eta filosofikoa dela hori». Eta bestetik, tartekatuta, jendeari buruzko poema sorta dator: «Gu hori osatzen duten jendeari buruzko poemak dira, batzuk argazki eta guzti eman ditudanak». Gizarteak, erlijioak, merkatuak, eskolak, kuadrillak, bikotekideak... izateko modu bat ezartzen diote norbanakoari. «Gu izateko moduak gainditzen saiatzen diren pertsonak dira niri gehien interesatzen zaizkidanak».

Eta, bukaera emateko, «Gure ama gaur hil da», horixe du liburuko azken esaldia, amaren argazkia daukala aldamenean. «Poema hauetan agertzen diren pertsona batzuk hil egin zaizkit, hiru edo lau», esan du Aristik, atsekabez. «Belaunaldi guztiek sentitzen duten antzera, ikusirik ofizio batzuk hiltzeko zorian daudela eta teknologia guztiz aldatu dela, nik ere sentitzen dut bizitzeko eta egiteko modu bat galtzen, gauzak entzuteko eta kontatzeko modu bat amaitzen».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Kontzertu bat, Sanagustin kulturgunean. ©Alberto Beloki

Hamarkada bat beste bide batetik

Miren Garate - Gipuzkoako Hitza

Hamar urte bete dituzte Azpeitiko (Gipuzkoa) Sanagustin kulturguneak eta hura kudeatzen duen Kulturaz kooperatibak. Eredu propio bat garatu du kooperatibak euskarazko kultur sorkuntza sustatzeko.

 ©GORKA RUBIO / FOKU

«Sortzeko orduan ez diot mugarik jartzen neure buruari»

Mikel Lizarralde

Idoia Asurmendik sare sozialen bitartez eta beste zenbait musikariren bertsioak eginez ezagutarazi zuen bere burua. Orain, lehenengo diskoa argitaratu du: 'Ilun eta abar'.
 ©IñIGO URIZ / @FOKU

Harrespila, gutizia husteko

Ane Eslava

L'Alakran antzerki konpainiak 'Harrespila' ikuskizun performatiboa eskainiko du gaur eta bihar Altzuzako Oteiza museoan. Cromlech bat osatuko dute parte hartzaileekin batera
 ©MARIAJE FUENTE

Zero gradua

Berria

Juan Kruz Igerabide idazlearen (Aduna, Gipuzkoa, 1956) 'Doneaneko alaba' eleberrian, 1936ko gerrako gertakari latz batek txirikordatzen ditu unibertsitateko literatura irakasle eszeptiko bat den narratzailearen eta Doneaneko alaba gazte poetaren bizialdiak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna