Noiz sortua: 2019-09-17 00:30:00

ELGORRIA

Berria -

2019ko irailak 17

Paramyxoviradae familiako birus batek eragiten du elgorria. Hainbat ezaugarri ditu:

Sukarra, eztula, mukiak, eta larruazaleko erupzioa.

Sukarra, eztula, mukiak eta aho barruan agertzen diren orbanak izan ohi dira gaixotasunaren lehenbiziko sintomak. Larruazalean erupzio bat agertzen da gero; aurpegian eta lepoan aurrena, eta oinetan eta eskuetan aurrerago. Normalean, ez da eritasun larria izaten, baina arazoak ekar ditzake, eta, kasurik okerrenetan, heriotza; izan ere, okertzen bada, elgorriak burmuinean eragin dezake, edo biriketan.

Erraz hedatzen da, txertaketa ahula bada.

Oso gaitz kutsakorra da; airean egoten da birusa usu, eztularen eta doministikuen bidez zabaldua. Gaixotasunaren aurkako txertoa 1963an hasi ziren jartzen, eta txertaketa kanpainek milioika hildako eragotzi dituzte. Txertoa eskuragarri izan aurretik, bi eta hiru milioi lagun artean hil zitezkeen urte bakarrean,elgorri izurriteen ondorioz. Horregatik, aditu askok osasunaren alorrean egindako aurrerapen nagusien artean jartzen dute elgorriaren aurkako txertoa. OMEren datuen arabera, 21,1 milioi pertsona inguru hiltzea eragotzi zuen 2000 eta 2017 artean. Horregatik, nabarmendu du oraindik txertaketa kanpainak indartzen jarraitu behar dela.

Haurrek aparteko arriskua dute. Txertoa hartu gabeko haurrek dute dira elgorria izateko arriskurik handiena. Immunizatu gabeko pertsona oro eritu daiteke, hala ere.

Herrialde txiroetan larriagoa da. Elgorriak toki behartsuetan eragiten ditu hildako gehien; Afrikako eta Asiako herrialdeetan, batik bat. Horrez gain, izurriteek kalte handiak sor ditzakete hondamendi naturalak edo gatazkak jasan dituzten guneetan: osasun zerbitzuen eta azpiegituren gabeziak immunizazio sistematikoa galarazten baitute. Errefuxiatuen kanpalekuetan izaten diren jende pilaketek ere infekzioa errazten dute.

Ez dago tratamendurik birusaren aurka egiteko.

Ez dago elgorriaren aurkako botika antibiralik; gaitza neutralizatzeko, elikadura egokia izatea eta likidoak hartzea gomendatzen dutea adituek. Haurren kasuan, lagungarria izaten da A bitamina duten elikagaiak hartzea, eritasunak A bitamina murrizten baitu.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. ©Andoni Lubaki / Foku

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 31.166 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.150 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Udaletako eta Eusko Jaurlaritzako ordezkariak, Zumarragan bilduta. ©/ Ordiziako Udala

Ordiziako fokuan 30 pertsona kutsatu dira oraingoz, eta alkateak «autokonfinatzeko» eskatu du

Irati Urdalleta Lete - Jon Ordoñez Garmendia

Beste hamalau positibo daudela jakinarazi du Osasun Sailak, eta dagoeneko 707 PCRren emaitzak jaso dituzte. Beharrezkoa dela ikusiz gero «irmo» arituko direla ziurtatu du sailburuak. Itxi zituzten Haka, Miami eta Kebab tabernetako zerbitzariek negatibo eman dute. Biharko azoka bertan behera utzi du Udalak, eta kiroldegia, jolas parkeak eta liburutegia itxi ditu. Neurriak zorroztuko dituzte arratsaldean.

Testak egiteko asmoz Ordizian atzo ipinitako karpa. ©JON URBE / FOKU

«Nor ez da ibiltzen hor!»

Arantxa Iraola

Zazpi positibori atxikita, ostatu gune batean ibilitako herritarrei testak egin dizkie Osakidetzak: 900 PCR proba egin dituzte, eta negatibo eman dute lehen 91k. Boluntarioa izan da parte hartzea. Ordizia, Beasain eta Lazkaoko eguneko zentroak itxi egin dituzte, eta zahar etxeetan bisitak kendu dizkiete zazpi egunez. Eskualdeko beste zahar etxeetan, halaber, kalera irteteko aukerarik gabe utzi dituzte bertan bizi diren adinekoak.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna
Berria

Informazio osagarria