Albistea entzun

Haur eta gazte literatura. 'Bizitza motor gainean'

Arriskatu gehiago, faborez

Idazlea: Xabier Mendiguren. Argitaletxea: Elkar.

Imanol Mercero -

2019ko urriak 27

Hemezortzi gutun idatzi dizkio Ainarak Valentzian ikasten ari den Jone lagunari.

Jonek erantzuten omen dio, Ainarak esaten duenez.

Bidaia iniziatiko baten kronika irakurriko dugula iradokitzen zaigu lehen gutunetik, aurreraxeagoko atal batean Che Guevararen gaztetako bidaiaren aipamenak indartzen duen promesa.

Datarik agertzen ez badute ere, iraila eta Gabonak bitartean idatzitakoak direla ondorioztatzen da, gehienak Sopela eta Urduliz arteko Basaguren deritzon auzo asmatu batean amama zaintzen duen bitartean, baserrian, amaren jaiotetxean.

Lehen gutunetik ezagutzen ditugu trama osatuko duten pertsonaia kasik guztiak, eta gainerakoak kontaketaren haria abiatu ahala agertuko dira. Esaterako, diru eske kantuan aritzen den mutil begi-berde gitarra jotzailea.

Ainara pertsonaia apala da, euskal estereotipo ohikoenaren eredura egina: ausarta-baina-ez-hainbeste, esanekoa, noblea... Bere buruaz, ordea, bestelako iritzia du. Adimen korapilatsua duela iruditzen zaio, beti filosofatzen eta buruari bueltak ematen aritzen dela, Joneri aitortzen dionez. Behin baino gehiagotan irakurriko dugu «ez dizut txapa sartu nahi» batekin desenkusatzen.

Halako testuinguruan, irakurleak bi iturrietatik espero dezake plazera, pentsatzen dut nik: izan liteke Ainarak ezusteko zirraragarriak bizitzea, haien bidez heldutasuna irabazi eta bizitzaren fase berri batera jauzi nola egiten duen ikusi-ikasi dezagun irakurleok; edota goza genezake Ainarak bere gutunetan prosarako abilidade ezohikoa erakutsita, bai hausnarketetan, bai ideiak papereratzeko moduan.

Baina prosalari arrunta da Ainara. Amorragarria ere bai, hausnartzen hasten den bakoitzean Joneri «ez dizut txapa sartu nahi» esanda, hain zuzen, interesgarria izan zitekeen huraxe mozten duena: hausnarketa. Zer, zergatik eta nola sentitzen den aitortzeko ausardia falta du, eta gutun aspergarri mortalak idazten ditu, arruntak. Ez du dirdirarik, ez adierazteko moduan, ezta esaten duen horretan ere.

Baina Ainarak ez du arriskurik bizitzen. Auzokoaren moto zaharrean Bizkaian eta Gipuzkoako kostaldean zehar ibiltzen da: Mundaka, Lekeitio, Ondarroa, Zumaia, Zarautz, Donostia. Geldialdietan herri bakoitzari buruzko topikoren bat edo beste aireratu, eta aurrera. Zero abentura. Egiari zor, azken bi atalak emozioz beteak dira protagonistarentzat, baina irakurleak ez du emozio hori partekatzeko aukerarik, amaierarako gordetako ezusteko narratibo baten karian agertzen delako. Are gutxiago emozioak adierazteko Ainarak duen gaitasun eskasarekin.

Halakorik «benetan» bizitzea gertatuz gero, esperientzia gogoangarria izango da esne mamitan hazitako 18 urteko neskato batentzat, baina literatur testuinguru batean oso motz gelditzen da. Finean, nerabe ameslari batek irudimenarekin jolasteko aitzakia ematen dute gutunok, egitera ausartu ez, eta Ainararen bidez eskapada bat egitearen zirraratxoaz gozatzeko.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Euskal emakume artisten dokumentazio zentroak atzo ireki zituen ateak Artium museoan. ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

Ikusarazteko bilgunea

Edurne Begiristain

Artium museoak euskal emakume artisten dokumentazio zentroa sortu du. Emakume artisten ondare bibliografiko eta dokumentalaren erakuslehio bat da
Itxaro Borda, Maialen Lujanbio eta Xabier Erkizia, atzo, Tabakalerako patioko ekitaldian. ©GORKA RUBIO / FOKU

Lekeitio bat Tabakaleran

Amagoia Gurrutxaga Uranga

Itxaro Bordak, Xabier Erkiziak eta Maialen Lujanbiok hasi dituzte 'Hizketaldi Handia: Non dago Lekeitio?' jardunaldiak, Donostian, Mikel Laboaren 'Lekeitioak' ardatz hartuta.
Dan Feit pintore eta muralgilea, atzo, Donostiako Okendo kultur etxean ikusgai jarritako lan baten aurrean. ©M. ANDRES / FOKU

Euskal paisaia birziklatuaren kolore-testurak

Itziar Ugarte Irizar

Dan Feit pintore eta muralgileak azken urtean Euskal Herrian eta, batik bat, konfinamenduan landutako obra jarri du ikusgai Donostian
Pablo Agueroren <em>Akelarre</em> filmak du sarietarako izendapen gehien, bederatzi guztira. Irudian, fotograma bat. ©BERRIA

'Ane' eta 'Akelarre' filmak, Goya sariren bat lortzeko euskal hautagaien artean

Erredakzioa

Gaur banatuko ditu Espainiako Zinema Akademiak bere garaikurrak, eta hainbat euskal ekoizpen daude kategoria ezberdinetan izendatuta

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna