Noiz sortua: 2018-04-01 00:30:00

Euskaldunak eta euskal kultura. IRITZIA

Erraztasuna da gakoa

Miren Azkarate - EHUko irakasle eta euskaltzain osoa

2018ko apirilak 1

Ezagutu berri ditugu Siadecok Elkar Fundazioak eskaturik eginiko inkestaren emaitzak. Eta badirudi hautsak harrotu dituztela datu horiek; baina nik ez dut ikusi lehendik ere ez genekienik. Izatekotan, lerro hauek aukera emango didate batetik eta bestetik dakizkigunak batera jarri eta gogoeta pare bat egiteko; Siadecoren inkesta honetaz gain, azken bi Inkesta Soziolinguistikoak eta Euskal Kultura Behatokiaren Kultura-ohiturei buruzko panela izango ditut begien aurrean. Egia da EAEko herritarrek bakarrik osatzen dutela Euskal Kultura Behatokiaren lagina, eta, adinari dagokionez ere, 18-37 adin tarteko jendearen kontsumo-ohiturak ikertu dituztela. Hala ere, uste dut interesgarria dela datu horiek ere mahai gainean jartzea.

Lehenik eta behin gogoan izan behar dugu euskaldunak aukeran duela euskaraz ekoitzitako kultura —liburuak, musika, antzerkia...—, zein beste edozein hizkuntzatan ekoitzitakoa kontsumitzeko. Eta datu orokorrak, hizkuntza kontuan hartu gabekoak, hala-moduzkoak badira, euskal kulturari dagozkionak ere ezin askoz hobeak izan. Bestalde, eta hau ere orokorra da, berdin balio du euskarazko zein gaztelaniazko kontsumorako, errazagoa da hartzaile soil izatea —kontzertuetan, emankizunetan, telebistaren aurrean...— irakurtzea baino.

Baina nik Inkesta Soziolinguistikoek, Siadecoren inkestak eta Euskal Kulturaren Behatokikoak aipatzen duten faktore bat azpimarratu nahi dut. Gogoan izan, %28,4 dela euskalduna Euskal Herrian (Siadecoren inkestatuen %26,6 zen euskalduna). Adin-tarteari erreparatuaz, %55,4 da euskalduna 16-24koen adin-taldean; eta ia %40, 25-34koan. Baina, zorioneko baina!, elebidun horien erdiak baino gehiagok ez dute erraztasunik euskaraz jarduteko: gazteenen artean (%56,7k) eta ia erdiak hurrengo adin-taldean (%48,8k). Eta horixe da, hain zuzen ere, Euskal Kulturaren Behatokiak sartu zuen aldagaietako bat: elebidunen euskaraz hitz egiteko erraztasuna. Argi eta garbi dio Kultura-ohiturei buruzko panelak: «Euskarazko kontsumoari buruzko emaitzak oso argiak dira: hizkuntza jakintza da funtsezko faktorea; zehazkiago, erabilera erraztasuna. Faktore garrantzitsu bakarra horixe dela esan dezakegu». Datu bera ageri da Siadecoren inkestan ere: «Euskaraz ez irakurtzeko arrazoi nagusia, euskaraz irakurtzeko erraztasunik ez izatea». Gazteenen artean erraztasunik eza. Helduagoen artean, berriz, gutxiago dira elebidunak; batzuk alfabetatu gabeak izango dira eta horiei ere oso nekeza egingo zaie euskaraz irakurtzea.

Beraz, datuak hobetu nahi baditugu motibazioa, euskal kulturari buruzko atxikimendua landu beharko dugu. Baina, batez ere, euskararen erabilera areagotu beharko dugu, horixe baita modu bakarra erraztasuna lortzeko. Dagoeneko lantzen hasiak garen Euskaraldia abagune paregabea da horretarako.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 29an eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan lau pertsona hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez, 22 positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta bi gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.107 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.056 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan Lanbide arduratuko da errenta berria banatzeaz. ©JUAN CARLOS RUIZ / FOKU

Iritsi da bizitzeko gutxieneko diru sarrera, muturreko pobrezia murrizteko

Irune Lasa

Espainiako Gobernuak diru saria onartu du, eta ekainean bertan hasiko da ordaintzen. Hegoaldean, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak kudeatuko dute

Donostiako Zurriola hondartza, atzo. ©Gorka Rubio / FOKU.

Murgak dio ezin direla errepikatu hondartzetan ikusi diren irudiak

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Jendea ez pilatzeko eta hondartzak modu «dinamikoan» erabiltzeko eskatu du Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak. Era berean, galdegin du aisialdirako bada ez erabiltzea garraio publikoa «jende asko dagoenean».

Haur bat, jolas parke baten ondoan, Zarautzen. / ©Gorka Rubio, Foku

Espainiako Gobernuak eguneko udalekuak baimenduko ditu hirugarren fasean

Jon Ordoñez Garmendia

70 urtetik gorakoentzako ordutegiak desagertu egingo dira. Gehienez hogei pertsona elkartu ahal izango dira, baina ezingo da probintziatik atera oraindik.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna