Euskarak kateatuta

Ehunka pertsona bildu dira euskararen murgiltze ereduaren alde. Euskal ordezkaritza bat Frantziako Hezkuntza Ministerioarekin bilduko da asteartean

Ainize Madariaga -

2020ko urriak 11

Rene Cassin legegizon baionarrak zuen paperean etzan giza eskubideen aldarrikapen unibertsala, 1948an, zeinak baitio: «Norberak badu eskubidea bere hizkuntza mintzatzeko, ikasteko eta irakasteko». Haren etxetik da abiatu giza katea. Euskalgintzako eragileek, bai ere Ipar Euskal Herriko hiru eskola sailek —publiko elebidunak, pribatu elebidunak eta Seaskak— bat egin dute euskarazko murgiltze ereduaren alde Gure Hizkuntzak Bizi Daitezen kolektiboak deitu Baionako giza katearekin. Izan ere, iragan uztailean, Hiriburuko (Lapurdi) eskola publikoak murgiltze eredua ireki nahi izan duelarik, Frantziako Hezkuntza Ministerioak debekatu egin baitio. Aroak bezala, antolaketak ez du hutsik egin: ehunka jende kokatu da lerro-lerro.

Antton Kurutxarri Euskal Hirigune Elkargoko hizkuntza politikaren buruak haurra lepotik jautsi du, giza katearen aitzinaldea laguntzeko: «Ministerioarekin mintzatu behar gara, ulertzeko zer mailako erabakia duten hartu: pedagogikoa ez da, juridikoa ere ez; politikoa da segur, baina beharbada ideologikoa. Hori behar dugu ulertu, ondoko urratsen emateko. Politikoki iduritzen zait haiek behar dutela serioski hartu afera, eta erantzun bat eman». Gehitu du orain arteko borroka bulegoetan gertatu dela, baina egungoa gizartearen erantzuna dela, beraien «kexa eta esperantza» erakusterat jin direla: «Murgiltze eredua tresnarik hoberena da haurrak euskalduntzeko, hots, jendartea euskalduntzeko. Eta hau atakatzen bada, denak atakatuak sentitzen dira».

Jean-Rene Etxegarai Baionako auzapez eta Euskal Elkargoko lehendakariak ere atsekabea erakutsi du: «Kexu gara. Ez dut entelegatzen [Frantziako] Gobernuaren postura: gibelatzea da, Euskal Herriaren aitzinamendu adierazgarriekiko. Politikoki ere, ez dut ikusten zer interes duen gobernuak horrelako erabaki dogmatikoen hartzeko; ez du bat egiten gobernuaren irudiarekin. Eskatzen dut aterabide bat atzeman dezaten lehenbailehen».

Berdintasunaren izenean, garrantzitsua zaio euskara eskola publikoetan egon dadin: «Errepublikako hizkuntza frantsesa bada ere, ez du erran nahi ezin dugula euskararik ikasi gure eskola publikoetan. Bada hor gure konstituzioaren irakurketa ideologiko eta pixka bat jakobinoa». Atzo bertan jakinarazi zuten Euskararen Erakunde Publikoa, eskualdea eta departamendua asteartean batzartuko direla ministerioarekin. «Ona da hori. Espero dut mezua ulertua izanen dela», azaldu du Etxegaraik.

Murgiltzearen onurak

Alaint Iriart Hiriburuko auzapeza bere kexa adieraztera jin da: «Fermuki erran behar dugu [Frantziako] Estatua tronpatzen dela bidez. Hogei urteotan lanean elkarrekin ari izan gara, hemengo herriekin, departamenduarekin, Akitania eskualdearekin, gauzak elkarrekin finkatuz euskara aitzinatu da. Murgiltze sistema aitzinatu da: 38 eskola ireki baitira. Hor gauzak bat-batean hautsi dituzte; nehorekin mintzatu gabe. Euskara lanjerrean da».

Euskalduntzeko tresna izateaz gain, haren aburuz, ondorio baikor gehiago ditu: «Azken ikerketek erakusterat eman dute murgiltze sistemako haurrek hobeki ikasten dutela bai frantsesa, bai ere matematika. Behar-beharrezkoa da euskarak ukan dezan lekua eskoletan. Bestela, ez du gerorik izanen, ez baita gehiago etxeetan. Beraz, gogor atxiki behar dugu estatuaren parean». Astearteko bilkurari so, ez du itxaropen soberakinik, «blokeatze» baten parean daudela baiteritzo.

Erik Etxart Seaskaren izenean mintzatu da: «Eskola publikoek nahi dute murgiltzea hedatu, ohartu baitira ez dela beste biderik haurrak euskalduntzeko. Sostengatzen dugu, gure lehen xedea haurren euskalduntzea baita».

Topagunearen izenean, Kike Amonarriz jin da «sostengatzera»: «Hezkuntzaren barruan, murgiltze eredua da euskalduntzea bermatzen duen eredu bakarra; beraz, horren kontra joatea hizkuntzaren kontra joatea da».

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Donostia ere «gune gorrian» sartu da

Donostia ere «gune gorrian» sartu da

Arantxa Iraola

Bizkaiko eta Gipuzkoako 39 herrik 100.000 biztanleko 500 kasu baino gehiago izan dituzte azken hamalau egunetan.

Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua, artxiboko irudi batean. ©Raul Bogajo/ Foku

Artolazabalek esan du giza eskubideak errespetatuko dituen espetxe eredu bat bultzatuko duela

Edurne Begiristain

Indarkeria matxistaren biktimen prebentziorako eta arretarako aurrekontua %30 handituko du Eusko Jaurlaritzak legealdi honetan.

 ©Jon Urbe / Foku

Pello Jauregi ikerlariak jasoko du Abbadia saria

Lander Muñagorri Garmendia

Euskaraldiaren teorizatzaile gisa Jauregik egindako ekarpena aitortu nahi diote, bere gogoetaren bidez “euskararen hedapenerako aukera neurtezinak” bideratu dituelako.

Baionako ospitala. ©Guillaume Fauveau

Baionako ospitaleak Plan Zuria aktibatuko du

Oihana Teyseyre Koskarat

Suspertze zerbitzua betetzen ari da. Guztira 27 paziente daude Ipar Euskal Herriko ospitaleetan. 

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna