Noiz sortua: 2020-02-22 00:30:00

Pintxo-pote garaia

Gorka Espiau eta Itziar Moreno - Agirre Lehendakari Center

2020ko otsailak 22
Erronka global handiek konponbiderik ez dutela ematen du gaur egun. Adituek muturreko indibidualismo batera garamatzan larritasun egoera orokorraz hitz egiten dute. Arazoak hain handiak eta konplexuak direnez (larrialdi klimatikoa, biztanleriaren zahartzea, robotizazioaren eragina eta desberdintasun handiak, besteak beste), uste dugu ez dagoela zer eginik, eta gure ingurune hurbilenean ahalik eta ondoena bizitzea beste ardurarik ez dugu hartu nahi. Greba orokorra bezalako mobilizazio sozial handiak izan arren, pintxo-potearen garaia da.

Etsipen horren atzean mundua ikusteko dugun modua ezkutatzen da. Espainiako Gobernuko unibertsitate-ministroa den Manuel Castellsek azaldu duenez, ekonomia kultura da. Eta mundua ikusteko gure moduak inguruko egitura sozial, politiko eta ekonomikoak baldintzatzen ditu. Horregatik, aldaketa sistemiko bat ezinezkoa dela pentsatzen badugu, errealitatea ulertzeko modu horrekin bat datozen erabakiak hartuko ditugu. Hori dela eta, Amazon, Google edo Uber bezalako enpresa global handien monopolioa eta abusua kritikatzen dugu, baina, aldi berean, ez dugu uste desberdintasunari aurre egiteko alternatiba errealik dagoenik.

Hala ere, duela 40 urte, industria astunaren kolapso-egoeran, indarkeria egoera baten testuinguruan, euskal gizarteak egiturazko aldaketa bat egitea posible zela sinistu zuen. Beste industria-gizarte askok zituzten antzeko erronken aurrean, euskal gizarteak erantzun guztiz desberdinak eman zituen. Hala nola manufaktura aurreratuaren (Espainiako eta Europako erakunde nagusiek baztertzen zutena), ekonomia sozialaren (Mondragon esperientzia), oinarrizko diru-sarrerak bermatzeko lege baten onarpenaren (oinarrizko errentaren oso antzekoa) eta euskararen berreskuratzearen aldeko apustuaren unea izan zen, eraldaketaren beste adierazpen askoren artean.

Aldaketa posiblea zela irudikatu zuen gure gizarteak, eta antzeko beste edozein testuingurutan ematen ez ziren gako batzuetan gauzatu zuen eraldaketa. Gurean inolako garrantzirik ematen ez diogun gertaera historiko berezi hori da, hain zuzen ere, Thomas Piketty eta Mariana Mazzucato bezalako pentsalariengan eta Europar Batasunarengan, OECDrengan eta NBGPengan euskal esperientziak piztu duen interesaren zergatia.

Funtsezko galdera hauxe da: pentsatzen al dugu azken hamarkada horietan bizi izandako aldaketa sakona gaur egun ere posible dela? Hau da, gure industria-oinarria ekonomia zirkular eta karbono gutxiko ekonomia bihurtzea ahalbidetuko duen eraldaketa, politika publikoak biztanleria geroz eta zahartuagoari erantzuteko berrasmatuko dituena, edota herritarren artean gero eta sakonagoak diren desberdintasunak murrizteko balioko duen eraldaketa. Eraldaketa hori posible egiteko, azken finean, egun dugun anbizio-kolektibo ahalmena handitzea da gakoa, iraganean egin genuen bezala, erronka globalei berezko erantzuna emateko.

Ausartuko al gara euskal ekonomia osoa zirkularra bilakatzen Eslovenia egiten ari den bezala? Hori diogunean, ez gara ari ekonomia zirkularreko proiektuak bultzatzeaz, lankidetza-misio bat diseinatzeaz baizik (Europako Batzordeak iradoki duenez), gure ekonomia guztia sistema zirkular batean eraldatzeko. Uste al dugu posible dela eskala luzeko euskal kooperatibak sortzea, Uber, AirBeB eta Deliveroo bezalako plataforma ereduekin lehiatzeko? Zerbitzu-hornitzaileak agregatzaile digital horien jabeak diren eredu alternatiboak Euskal Herrira begira daude, eskala handiko plataforma kooperatiboak eraiki diren leku bakarra baikara. Uste al dugu egungo diru-sarrerak bermatzeko errenta eredu esperimental berrietara alda daitekeela, Thomas Pikettyk proposatu bezala, gazteek beren karreren hasieran kapital publikoa eskuratzeko aukera izan dezaten?

Bide horren aldeko apustu egiteak aukera emango liguke Euskal Herria munduko Giza Garapen Iraunkorraren esperimentazio masiboko laborategi gisa kokatzeko: erronka global horiei aurre egiteko ezagutzarik aurreratuena erakarri eta gure erantzun propioa eraiki ahal dezagun.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

 ©Berria

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 12.066 gaixok eman dute positibo koronabirusaren proba eginda. 737 hil dira. COVID-19 gaitza izandako 3.948 pertsonari eman diete alta. Grafikoak, albiste barruan.

Pertsona bat zebrabidea gurutzatzen, Iruñean. ©Iñigo Uriz / Foku

Alokairu turistikoak, debekatuta Lapurdiko kostaldean

Berria

Munduan 70.000 lagun inguru hil dira COVID-19 eritasunaren eraginez, eta atzemandako kasuak ia 1,3 milioi dira; joan den ostegunean, milioi bat ziren. AEBak eta, bereziki, New York dira pandemiaren epizentro berria. AEBetan, 337.000 positibo baino gehiago baieztatu dira, eta 9.600 lagun hil.. 

Irrintzi konpartsako erraldoiak, Boiseko Basque Blocken, 2015eko Jaialdian ©Urtzi Urrutikoetxea

Diasporako euskal jairik handiena bertan behera utzi dute

Edu Lartzanguren

Boiseko Jaialdi festibala bost urtetik behin egiten dute, eta aurtengo uztailerako zegoen programatuta. Azkenean, 2021eko uztailaren 27tik abuztuaren 1era egitea erabaki dute, "ardurak eraginda".

EGA Euskararen Gaitasun Agiria lortzeko probak. ©Andoni Canellada / Foku

Jaurlaritzak udazkenera arte atzeratuko ditu hizkuntza maila egiaztatzeko probak

Jon O. Urain

Indarrik gabe utzi du maiatzaren 9rako aurreikusitako proba idatzia, eta urrian egingo du. Onartutako eskabideak kontuan hartuko dira bigarren deialdi horretarako.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna