Iker Alegria Lertxundi. EHUko ikerlaria

«Ez nuen espero gazta koipetsuek lotura izatea ondesteko minbiziarekin»

Osakidetzaren ondesteko minbiziaren baheketan parte hartutako pazienteak aztertuta, Alegriak ondorioztatu du ez zutela elikadura «egokia», eta hori lotua dagoela hezkuntza maila apalagoa izatearekin.
RAUL BOGAJO / @FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Igor Susaeta -

2020ko urriak 28

Ondesteko minbizia garatzeko arriskuarekin loturiko dieta eta genetika eragileak: euskal populazio baten kasu-kontrol ikerketa. Iker Alegria Lertxundik (Ondarroa, Bizkaia, 1983) izen hori jarri dio EHU Euskal Herriko Unibertsitatearen Farmazia eta Elikagaien Zientzia Sailean egin berri duen ikerketa tesiari. Hori osatzeko beka bukatuta, jaioterriko akademia batean ari da eskolak ematen. Hala ere, aztergai izan duen eremuan ikertzen segitu asmo du, eta horregatik eskatuko du doktoretza-ondoko bat egitea.

Zergatik erabaki zenuen elikaduraren eta ondesteko minbiziaren arteko harremana aztertzea?

Minbizi mota hori oso ugaria da Euskal Autonomia Erkidegoan: minbizi motarik arruntenetan aurrenekoa da. Eta ondesteko minbiziaren kasu gehienak elikadurarekin daude erlazionatuta.

Zure tesiaren ondorio nagusia zera da, «dieta desegoki batek» ondesteko minbizia edukitzeko arriskua handitzen duela.

Espero ziren, bai, halako emaitzak, haragiarekin eta haragi gorriarekin, baita zuntza duten elikagaiekin ere. Ez nuen espero, ordea, gazta koipetsuek erlazio zuzena edukitzea minbizia horrekin. Ikerketaren bidez ikusi nahi genuen hainbat elikagai talderen eta minbizi mota horren arteko balizko harremana.

Argitaratu diren azterketek diotenez, elikatzeko modu jakin batek zerikusia du, oro har, ondesteko minbizia garatzearekin. Baina iruditzen zaizu azterketa horiek «ondorio kontrajarriak» plazaratzen dituztela.

Ikerketa batzuek adierazten dute toki batzuetan ez dela ikusten harremanik minbizi mota horren eta elikaduraren artean. Esnekien eta gaztaren kasuan, esaterako, ikerlari batzuek ez dute harremanik topatzen; beste batzuek, aldiz, harreman zuzena. Haragi gorriarekin nahiko argi dago minbizia areagotu dezakeela. Dena dela, azterketa guztien emaitzak ez dira berdinak izaten zentzu horretan.

Eta zeintzuk dira horien arteko aldeak?

Hainbat aldagai hartu behar dira kontuan: ikerketarako metodologia bera, laginerako aukeratutako pertsona kopurua, herrialdeen araberako elikadura ohiturak... Horrek guztiak eragina izan dezake emaitzetan.

Haragi gorriak ospe txarra hartu du azken urteotan.

Hura jateko gomendioak betez gero, ez litzateke horrelako arriskurik egongo.

Eta zer gomendatzen da?

Haragi gorria gehienez astean bi aldiz jatea. Badaude hura ordezkatu dezaketen beste proteina iturri batzuk: arrautzak, arraina...

Zenbaiten kasuak aztertu dituzu tesian. Zer metodologia erabili duzu horretarako?

Ondesteko minbizia duten 308 pertsona hartu ditugu alde batetik, eta 309 pertsona osasuntsuri egindako kontrolak, bestetik. Osakidetzaren ondesteko minbiziaren baheketa programan parte hartu zuten, eta denek zuten kolonoskopia egina. Batzuen zein besteen elikadura ohiturak konparatu ditugu.

Tesiaren beste ondorioetako bat zera da, «dieta desegokia» lotuta dagoela hezkuntza maila apalarekin.

Parte hartu dutenei galdetu diegu haien hezkuntza mailaz, eta ea zer lan mota duten. Hezkuntza lotuta dago lan motarekin, eta hori, gero, ezagupenarekin. Orduan, horrek eragin dezake elikagai baten kontsumoa areagotzea edo murriztea. Adibidez, ikasketa maila handiagoa duena gehiago arduratzen da bere osasunaz.

Behar bezala elikatu ahal izateko, diru asko behar da?

Ondo elikatzeko ez da diru asko behar. Gure inguruan oso erraz lor daitezke elikagai ez-osasuntsuak, eta oso merkeak dira. Batzuetan, denbora faltagatik edo beste arrazoi batzuengatik dugu joera horrelakoak kontsumitzeko.

Alde genetikoa ere aztertu duzu, eta aldaera genetiko bakarra (poliformismoa) identifikatu duzu gaitza garatzeko arriskuarekin lotuta.

Hasieran, beste ikerketa batzuetako emaitzak kontuan hartuta, pentsatzen genuen lotura gehiago egongo zela faktore genetikoen artean. Baina aztertu ditugun 48 poliformismoetatik edo aldaera genetikoetatik, bakarrak esaten digu arriskutsua dela.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Santos Indurain Nafarroako Gobernuko Osasun kontseilaria ©Jesus Diges / Efe

Nafarroak sei-hamar lagunen arteko topaketak baimendu nahi ditu Eguberrietan

Edurne Begiristain

Osasun kontseilariak esan du mugaren itxierarekin «malgu» jokatu nahi dutela, familia bereko kideak elkartu daitezen.

Makazaga eta Ormaetxea, Zabalganako eskolaren atarian. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Euskaraz heztearen garrantzia

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria

Gurasoek umeekin euskaraz aritzearen garrantzia azpimarratu dute, nahiz eta leku batzuetan «zailagoa» dela aitortu. Hizkuntza ohiturak aldatu nahi dituzte, hala nola beste gurasoekin.

<b>Konfinamendua.</b> Baionako karrikak hutsik, eta dendak itxita konfinamendu garaian. ©BOB EDME

Larunbatetik aitzina dendak irekiko dituzte Iparraldean

Maria Ortega Zubiate - Oihana Teyseyre Koskarat - Paulo Ostolaza

Jatetxeak ez dituzte urtarrilaren 20a aitzin zabalduko, baina ostatuentzako eperik ez dute eman. Madrilek aurreratu du etxeratzeko orduei eutsi nahi diela Eguberrietan

Eusko Jaurlaritzak eta Emakundek egindako agerraldia, gaur goizean ©Emakunde

Ertzaintzak indarkeria matxistaren 5.518 kasu atzeman zituen iaz

Irati Urdalleta Lete

Azaroaren 25 dela eta, mugimendu feministak hainbat mobilizazio antolatu ditu arratsalderako. Goizean egin dituzte agerraldiak Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak.

 

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.