Albistea entzun

Espetxeaz eta gaixotasunaz

'Tipularen sehaska kanta'-k kartzela eta gaixotasuna ditu ardatz. Dirua biltzeko kanpaina abian da

T<em>ipularen sehaska kanta</em> dokumentaleko fotograma bat.
Tipularen sehaska kanta dokumentaleko fotograma bat. LANDER GARRO Tamaina handiagoan ikusi

Ainhoa Larretxea Agirre -

2021eko uztailak 6

«Kartzelak nola sendatuko zaitu, kartzelak berak gaixotzen bazaitu». Horrela dio Tipularen sehaska kanta dokumentaleko testigantzetako batek. Miguel Hernandez poetaren izen bereko poema abiapuntu, gaixotasuna eta espetxea batzen ditu ikus-entzunezkoak: espetxearen gordinean gaitz mental eta fisikoekin bizitzea zer den. Sarek eta Gastibeltzak ekoiztu eta Lander Garrok zuzendu du dokumentala, eta orain finantzaketa kolektiboko kanpaina bat abiatu dute filmaren diru kostuak ordaintzeko.

Asmo argia du dokumentalak: larriki gaixo dauden presoen errealitatea eta haien eguneroko egoera argitara ateratzea. Inaxio Oiarzabal Sareko bozeramailearen hitzetan, kartzela eta gaixotasun larriak ez baitira bateragarriak: «Gaixotasun sendaezin eta degeneratiboez ari gara, eta ikusi da kartzelak, presoak gaixotzeaz gain, gaixotasunak areagotu ere egiten dituela». Horregatik egin dute ikus-entzunezkoa: errealitate hori ikusarazteko asmoz. Egun, larriki eri diren hemeretzi euskal preso daude espetxean, eta, Oiarzabalek nabarmendu duenez, legea eskuan eta neurri arruntak hartuta, kalean behar lukete jada.

Testigantzak dira dokumentalaren haria, bai presoenak eta baita haien hurbileko sareenak ere. Lander Garro zuzendariaren hitzetan, hain zuzen, presoa kartzelan sartu eta gaixotzean, sare oso bat jartzen da martxan haren arta bermatzeko: «Interesgarria iruditzen zitzaidan kate horren katebegi izan diren denekin hitz egitea; presoekin, medikuekin, psikologoekin...».

Kartzela nola erakutsi, ziega nola irudikatu: hori izan du Garrok lan prozesuan buruhausterik handiena. Izan ere, normalean kartzela irudikatzeko erabiltzen diren figura horiei izkin egin nahi izan die. «Komentuak, eraikin zaharrak... horiek filmatuz transmititzen da kartzela barruan presoak sentitzen duena, normalean. Beste modu bat bilatzen saiatu naiz presoak sentitzen duen isolamendu eta ikara hori erakusteko».

Alde estetikoaz harago, dokumentala politikoa dela nabarmendu du Garrok. «Bertan agertzen diren pertsonek zuzenean salatzen dute klase politikoa. Pelikula esplizitua da: gauzak ez dira iradokitzen, esan egiten dira». Oiarzabalek ere hori azpimarratu du; benetako bizipenak ageri direla: «Asko enpatizatzeko aukera ematen du, eta gaia gerturatzeko».

Udazkenari begira

Egun, dokumentala bukatze bidean dago: azken xehetasunak fintzea bakarrik falta da. Udazkenean aurkeztu asmo dute, eta ondotik helburua herriz herri zabaltzea dela nabarmendu du Oiarzabalek. «Herritarrek pelikula ikusi dezaten nahi dugu, jakiteko zer den horrela bizitzea, eta sentitu dezaten preso gaixo larrien errealitatea aldatu egin behar dela». Oraindik ere egin daiteke ekarpena, sareko Verkami plataforman.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Bozkaleku bat 2019ko maiatzaren 26ko hauteskundeetan, Donostian. ©GORKA RUBIO / FOKU

BOTO PAPERAK, HITZAURREAN

Jon O. Urain

Udaletako, foru aldundietako eta Nafarroako Parlamentuko agintaldiak azken hilabeteetan sartuak dira, urtebete falta baita hauteskundeetarako. Oro har, alderdiak udazkenean sartuko dira bozen dinamikan, baina horien bilakaerak eta portaerak arrasto batzuk ematen dituzte bozketan jokoan egongo denaz.
<b>Maria Txibite idazkari nagusi izendatu zuten urrian, PSNren kongresuan.</b> ©IÑIGO URIZ/ FOKU

Beste behin PSNren eskuetan

Joxerra Senar

Nafarroako Gobernu barruko tirabirak, PSNren eta UPNren arteko gerturatzea zenbaterainokoa den, nola egituratuko den eskuina, gainerako alderdien urratsak... Legealdi amaierako giltzarriak aletu dituzte Ricardo Feliu NUPeko soziologoak eta Juan Kruz Lakasta Euskalerria Irratiko koordinatzaileak.

Gorka Urtaran, Gasteizko alkate izendatu berritan, Miren Etxebarriarekin (PSE-EE) batera. ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

Abertzaleen indarrak neurtzeko plaza

Edurne Begiristain

Arabak aspaldi utzi zion PPren gotorleku izateari. Alderdi abertzaleen eragina sendotuz doa lurralde horretan, eta EAJren eta EH Bilduren artean lehia «estuagoa» espero da 2023. urterako.

Etxeraten batzarreko irudi bat. ©Aritz Loiola / Foku

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...