Albistea entzun

Telesailak

Komunikazioaren samina

'Bojack Horseman' telesailaren sortzaileek animaziozko lan iraultzaile bat osatu dute
BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Mikel Yarza Artola -

2019ko irailak 28

Azken urteetako komediazko telesail sonatuenen artean nagusitu da Bojack Horseman dramedia bereizgarria. Behin telebista izar izandako zaldi deprimituaren bizipenek ikusle andana erakarri dituzte mundu zabalean. Bada, saio horretako lantaldearen obra berria da Undone, ildo berari eutsiz, esploratu gabeko bideetan sakondu duen fikziozko lan zirraragarria.

Auto istripu larri baten ostean, denbora eta errealitatea hautemateko duen modua betiko eraldatu zaiola ohartuko da 28 urteko Alma protagonista gaztea. Hain justu, auto istripu batean hil zen aitaren figura agertuko zaio behin eta berriz, eta haren eskutik hasiko du abentura kosmikoa, bizipen oro zalantzan jartzeraino.

Anbizio handiko lana da Bob-Waksberg eta Purdy gidariek elkarlanean osatu dutena. Formari dagokionez, rotoskopiaren alde egin dute. Sekuentzia oso bat benetako aktore eta kamerekin grabatu eta, ostera, eduki hori bera, fotogramaz fotograma, animaziozko bihurtzean datza rotoskopia. Hamarkadaz hamarkada erabili izan du Disneyk animazio estilo hori, baina Undone izan da bide hori jorratzen lehena, publiko heldu bati bideraturiko fikziozko saioei dagokienez. Tankera honetako telesailgintzaren estandarrak irauli eta sormenerako aukerak zabaltzeko moduko osagaiak dituen lan bat da; izan ere, rotoskopia muturreraino eraman, eta aktoreen gorputz komunikazioarekin loturiko xehetasun oro islatzea lortu du. Emaitzak asko du errealitatetik, baina baita onirismotik ere.

Ausardia formalak bultzatuta, narrazioaren esparruak ere mugarik gabea dirudi. Sortzaile taldeak bidaia psikoanalitikoa proposatu die ikusleei, inkontzientearen sakoneraino. Denbora luzez arrastaka eraman ohi diren arazo sozial eta emozionalen bihotzean daude iraganean sustraituriko traumak, telesailaren aburuz. Gizarte jokamoldeen eta inertzien funtsari ere erreparatu die, eta nabarmen du zenbateko gaitasuna duen norbanako orok giza harremanetan eragiteko, igortzen dituen bulkaden arabera.

Dialektika existentzialetik harago, ordea, telesailak badu beste abilezia bat ere. Gai da diskurtsoaren mamia hitzetatik harago eraman eta abstrakzioa oinarri duen argazki lanaren bitartez kontatzeko. Zeharkako mezu asko dituen istorio adimentsua da Undone, baina, batez ere, gizakiek elkar ulertu nahi baina ezinean egiten duten amaigabeko borrokaren inguruko istorioa da. Inkomunikazioari buruzko gogoeta. Nortasun eta helburu kontrajarriek talka egitean hautsi ohi diren harremanen esplorazio sentikorra.

Hogei minutuko zortzi ataletan bildu ditu lantaldeak pasadizo entretenigarriak eta sentipen intimoak. Eta galdera bat ere egin dio hartzaileari: leheneratu al daitezke antza denez atzera-bueltarik ez duten ekintzak eta erabakiak? Galderak egiten jarraitzea izan daiteke, sarritan, erantzunik ulertezinenera hurreratzeko modu bakarra.

'UNDONE'

Sortzaileak: Raphael Bob-Waksberg, Kate Purdy

Aktoreak: Rosa Salazar, Bob Odenkirk, Angelique Cabral, Constance Marie, Cameron Gayden, Kevin Bigley, Lotus Blossom, John Corbett.

Herrialdea: AEB.

Urtea: 2019.

Non ikusi: Amazon Prime.

Atal bakoitzaren iraupena: 20 minutu.

Generoa: Drama. Animazioa.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©GORKA RUBIO / @FOKU

«Galtzen ari den lan bat azaleratu nahi dut»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Ontzi bat da, esamolde bat da, eta arrantzalearen azalean jarri nahi bat da 'Axalian'. Izen hori jarri dio Ortolaizek Zarauzko Photomuseumen paratu duen erakusketari: «Mundu eder bat da itsasoa».
Jon Mirande, eskuinean, Bretainiar Elkartearen Saria ekitaldian, 1969. ©Z / EZEZAGUNA

De viris illustribus: Jon Mirande bretainiarra

Miel A. Elustondo

Euskaraz baino lehen ikasi zuen bretoieraz Jon Mirandek Parisen. Euskaldunak lagun egin baino lehen, bretainiarrak egin zituen adiskide. «Gazte haien karra! Askok ez zekiten haurretatik beren herriaren hizkuntza, baina ikasi zuten eta bretoieraz ari dira beti. Guk, aldiz...», idatzi zuen. Goulven Pennaod bretainiarrarena dugu jakilegoa, Txomin Peillenek 1976an bildua.

 ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

«Zorroztasuna funtsezkoa da kazetaritzan»

Urtzi Urkizu

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako kazetarien elkargoko dekano eta Euskal Kazetarien Elkarteko presidente izendatu dute Goikoetxea. Dioenez, kazetariek baldintza onak behar dituzte.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.