Albistea entzun

Poliziaren indarkeria arrazista. Lekukotzak

«Behartu nahi gaituzte Poliziaren aurrean behera begiratzera»

Modou Faye, 'Beltxa'. Senegal atzean utzita, Iruñera iritsi zen duela urte asko. Paperak ditu orain, Africa United elkarteko burua da, baina horrek ez du Poliziaren jazarpenetik libratu.
BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Ion Orzaiz -

2021eko urriak 24 - Iruñea

Barre txiki batek ihes egin dio ezpain artetik, zigarroaren kearekin batera, Poliziarekin izan dituen gorabeherak kontatu behar izan dituenean. «Hemengo edozein senegaldarrek kontatzen ahal dizkizute halako hamaika istorio. Edozeinek!». Poliziaren jazarpena, irainak, atxiloketa arbitrarioak... Hori guztia «eguneroko kontua» dela nabarmendu du Modou Faye Beltxa senegaldar eta Africa United elkarteko bozeramaileak.

2016an hildako Elhadji Ndiaye «pixka bat» ezagutu zuen Beltxak —«Komunitate txikia osatzen dugu Iruñeko senegaldarrok, eta elkar ezagutzen dugu ia denok»—. Haren heriotzak hunkitu zuen, konturatu baitzen Iruñeko «edozein beltzi» gerta dakiokeela antzeko zerbait. «Elhadjik pairatu zuen tratua umiliagarria izan zen: Marzelo Zelaieta etorbidean eman zioten jipoia, askoren artean, eta gero, nola eraman zuten arrastaka, patata zaku bat balitz bezala... Niri egin izan balidate, hilda nengokeen furgonetara iritsi baino lehen».

Europari eta bereziki Espainiari demokrazia eta zibilizazio hitzak «handiegi» zaizkiela uste du senegaldarrak. «Gure sorterrian, idealizatuta dago hau guztia», esan du, buruarekin ezezko keinua eginez. «Senegaldar askok pentsatzen dute Europakoa dela gizarte perfektu bat, horrela saldu izan digutelako; hona iritsita, ordea, konturatzen gara kaka piloa dagoela hemen ere: injustizia, arrazakeria, indarkeria... Eta urteetan kontatu diguten guztia gezurra dela».

Beltxak kolpetik ikasi zuen lezio hori: «Hemen bizi naizenetik, Poliziak zortzi aldiz atxilotu nau eta ziegan sartu, nire kontra kargurik aurkeztu ez badute ere. Arrazoi bakarra dago atxiloketa horien guztien oinarrian: beltza naizela».

Iruñeko Udaltzaingoarekin izan du arazo gehien. «Hona iritsi nintzenean, paperik ez nuen garaian, kalean egiten nuen lan, ahal nuen bezala: CDak eta filmak saltzen, adibidez. Urte horietan, edozein aitzakiarekin gelditzen ninduten, eta kartzelan ematen nuen gaua». Legez kanpoko salmenta delitu gisa sailkatua dagoen arren, beste ikuspegi bat du Africa United elkarteko buruak: «Paperak ukatzen badizkigute eta edozein kontratu lortzeko trabak jarri, zer eginen dugu? Bizirik iraun eta dirua lortu, ahal dugun bezala. Hori ezin da inoiz delitu izan».

Izan ere, haren irudiko, paperik ez duten migratzaileak «behin-behinekotasun egoeran» bizi dira beti: «Badakizu noiz ateratzen zaren etxetik; ez, ordea, noiz itzuliko zaren... ezta itzuliko ote zaren ere. Edozein unetan atxilotzen ahal zaituzte, edozein aitzakiarekin». Behin, udaltzain bati «gaizki begiratzeagatik» atxiki zutela azaldu du: «Udaltzaina hurbildu zen, harro, eta begira gelditu zitzaidan. Nik ere begietara so egin nion, begirada jaitsi gabe. ¿Tú, qué miras?, aurpegiratu zidan [zu, zeri begira zaude?]. Eta, berehala, paperak eskatu zizkidan, haserre. Konturatu nintzenerako hasi zitzaidan kolpeka: ea nor nintzela uste nuen, ea zer egiten nuen hemen, ea zergatik begiratzen nion begietara...». Polizia etxera eraman zuten, eta ziegan sartu: «Esan zidaten paperik ez nuenez gaua han igaro beharko nuela, eta hurrengo egunean epailearengana eramanen nindutela. Nik galdetu nien ea beltza izateagatik epaituko niduten, ez bainuen beste ezer egin. Hurrengo goizean, aske utzi ninduten».

Egun hura oroimenean iltzatuta gelditu zaio Beltxari: «Goiz hartan, futboleko uniformearekin jantzita atera nintzen etxetik, lagunekin gelditua nintzelako partida bat jokatzeko. Bada, piura horrekin sartu ninduten kartzelara, galtza motzetan», barre egin du gogoratzean.

Hurrengo egunera arte ezin izan zien lagunei deitu, gertatutako guztia azaltzeko: «Ohituta gaude halakoetara. Poliziak ez gaitu errespetatzen, eta horregatik etortzen dira hain harroputz, badakitelako ia edozer egiten ahal digutela, eta ez duela ondoriorik izanen».

Paperak, lan kontratua eta etxebizitza duina eskuratzearekin batera, gauzek «hobera» egin dute Beltxarentzat, baina horrek ez du Poliziaren jazarpenetik erabat libratu: «Egoera ez da duela zenbait urtekoa, hori egia da, baina horrek ez du esan nahi jada gelditzen ez nautenik. Poliziak ez du aitzakia gehiegi behar: bi beltz kale kantoi batean hizketan ikusten badituzte, hara joanen dira segituan paperak eskatzera. Zergatik? Beltzak garelako».

Jazarpenaren aurrean, duin

Beltxaren ustez, arazoa ez da polizia bakan batzuena; orokortua da: «Denek edo ia denek jokatzen dute antzera gurekin. Jokabide horrekin lortu nahi dute gu kikiltzea, Poliziaren aurrean gaudenean, lurrera begira dezagun, otzan». Hala ere, ez du bere portaera aldatzeko asmorik batere: «Eurek, poliziek, badute indarra, badute boterea, baina guk, behintzat, baditugu harrotasuna eta duintasuna. Ez diezagutela adarra jo».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Arantxa Tapia Eusko Jaularitzako Ekonomia Garapena, Jasangarritasuna eta Ingurumen sailburua ©David Aguilar/ Efe

Ingurumen Administrazioaren Legea onartu du Eusko Legebiltzarrak

Edurne Begiristain

EAJren eta PSE-EEren botoekin egin du aurrera legeak. Oposizioak aho batez arbuiatu du araua, eta bereziki kritikatu du EAJk eta PSE-EEk interes orokorreko proiektuak izendatzeko sortutako figura berria.

Zitarik gabe txertatzeko gunea, Mutiloan (Nafarroa). ©IDOIA ZABALETA / FOKU

1.890 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian

Ion Orzaiz

Nafarroako Gobernuak ez du baztertu «neurri komunitario gehiago ezartzea», izurriaren bilakaeraren arabera

Zadorra ibaia, gainezka egina, artxiboko irudi batean. ©Juana Ruiz, FOKU

Ibaiek gainezka egin dute hainbat tokitan, eta uholde arriskuak kezka piztu du

Berria

Euriteen eraginez, Zadorra eta Cadagua ibaietako ura hainbat tokitan atera da bidetik, eta zirkulazioa nabarmen korapilatu da azken orduetan. Jaurlaritzak larrialdi egoeraren bigarren fasea ezarriko du eguerdian.

Frankismoaren Aurkako Euskal Plataformaren agerraldia, gaur, Gasteizen ©Jaizki Fontaneda/ Foku

Elkarretaratzea deitu dute frankismoaren biktimentzako justizia galdegiteko

Unai Etxenausia

Frankismoaren Krimenen Aurkako Euskal Plataformak biharko deitu du bilkura, Gasteizko epaitegien aurrean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.