Koronabirusa. ZIENTZIA PENTSALDIAN

Distantzia fisikoa neurtuz

JON URBE / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Miren Basaras Ibarzabal - Mikrobiologiako irakasle titularra EHUn

2020ko ekainak 14

Pandemia honetan SARS-CoV-2 birusaren transmisioaren datuak ezagutuz joan diren heinean, agintariek hartu dituzten neurriak aldatuz joan dira, bereziki pertsonen arteko distantzia fisikoari eta maskararen erabilpenari dagokionez. Birus honen agerraldi ia guztiak jende asko pilatzen den leku itxietan gertatu dira. Horrek ondorioztatzen du birusa airean dagoela eta airetik transmititzen dela, ez hainbeste kutsatutako azaleretatik. Arnasketa aktiboarekin zerikusia duen edozein jarduerak ere birusa transmititzeko arriskua areagotu dezake. Esate baterako, gimnasio batean zumba klase bateko partaideak kutsatu ziren, eta ez pilates egiten zeudenak.

Bestalde, kontuan hartu beharko litzateke birusaren esposizioaren iraupena ere. Horrela, zenbat eta luzeagoa izan esposizioa edo birusarekiko kontaktua, orduan eta handiagoa da kutsatzeko arriskua. Argi dago hogei segundoko esposizio batekin kutsadura ez dela gertatuko, baina hori luzatuz (hamabost minututik gora), orduan arriskua handitzen dela. Hainbat adibide ikusi dira esposizioaren garrantzia izan dutenak; esate baterako, gurutzaontzietako, jantokietako, abesbatzetako edo dantzalekuetako kutsadurak.

Beste gaixotasun infekziosoetan gertatzen den bezala, COVID-19an ere oso garrantzitsu bihurtu da superkutsatzaileek duten papera. Infektatutako gutxi batzuk dira, pertsona asko kutsatzeko gai direnak; koronabirus berri honen kasuan, kalkulatzen da infektatuen %10ek sortzen dituztela transmisioen %80. Hemen ebidentziak badaude kutsatze masiboak egoera komunetan gertatzen direla, hau da, infektatutako pertsonak egotea espazio itxietan eta modu jarraian beste pertsona batzuekin batera.

The Lancet aldizkarian egindako berrikuspen sistematiko batean ikusi zuten beste pertsona batzuekin metro bat baino gehiagoko distantzia fisikoari eutsiz gero infekzio-arriskua murriztu egiten dela; hala, kutsatutako pertsonatik metro batera baino gehiagora kutsatzeko arriskua %3koa izan zen, eta metro batetik beherako distantzian, %13koa. Are gehiago, distantzia metro bakoitzeko kutsatzeko arriskua erdira jaisten zela ondorioztatu zuten. Herrialdetik herrialdera desberdina da aholkatutako pertsonen arteko distantzia. Horrela, Txinan, Hong Kongen eta Frantzian metro batekoa da, baina Australian, Belgikan eta Alemanian metro eta erdikoa da. Bakarrik Kanadan, Espainiako Estatuan eta Britainia Handian da bi metrokoa.

Baina pertsonen arteko distantzia bezain garrantzitsua da maskararen erabilera. Aipatutako artikuluan, maskarei dagokienez, egiaztatu zen birusaren transmisioa %3raino jaisten dela erabiltzen denean, eta %17raino erabiltzen ez direnean. Frogatua dago pertsonen arteko distantzia fisikoa ezinbestekoa dela, baina leku itxietan denbora luzez egonez gero maskarak erabili behar direla. Hala ere, gaizki erabiliz gero, kutsatu egin daiteke.

Maskararik eramaten ez duena ez da kutsatzea axola ez zaion ausarta, besteak kutsatzen dituen burugabea baizik.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Antigorputzak atzemateko testak, artxiboko irudi batean; immunitate sistemaren erantzuna neurtzen dute. ©ROBERT GHEMENT / EFE

Gaitzei aurre egiteko ahalmena

Arantxa Iraola

Sendo behar da immunitate sistema eritasunei aurre egiteko; izurriak lehen lerrora ekarri ditu gorputzaren babes mekanismoei buruzko jakingarriak. Aldagai askok eragiten dute

 ©BERRIA

Kutsatzeen katea ez da eten, eta goia jo du ospitalean daudenen kopuruak

Arantxa Iraola - Maddi Ane Txoperena Iribarren - Irati Urdalleta Lete

Nafarroan bigarren olatuko kutsatu kopururik handiena izan dute (578), eta Gipuzkoako kutsatze tasa 500 kasutik gorakoa da jada. Murrizketak Iparraldean ere: ostatuek 22:00etarako itxi beharko dute

Iruñeko taberna atari bat, atzo. ©JESUS DIGES / EFE

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna