Koronabirusa. ZIENTZIAREN TALAIATIK

Bakardadea, harremanen gosea

Ana Galarraga Aiestaran - Elhuyar Zientzia

2020ko apirilak 17

Beste primateekin alderatuta, gure espeziea bereziki gizartekoia da; animalia sozialak garela esan ohi da. Are gehiago, Susanne Shultz antropologo eboluzionistaren esanean, talde konplexuak osatzeko eta elkarren artean harreman ugari eta estuak izateko joerak eraman du gure espeziea den bezalakoa izatera. Ikuspegi horretatik, ez da harritzekoa askori «naturaren kontrakoa» iruditzea konfinamendua, batez ere, bakarrik biziz gero.

Psikologo askok alderatu izan dute gosearekin eta egarriarekin: bakardadea sentitzea alarma biologiko bat da; goseak jana eta egarriak ura bilatzera bultzatzen gaituzten bezala, bultzatzen gaitu bakardadeak besteekin harremanetan jartzera.

Martxoaren 26an, justu izurria kontinente guztietara hedatu zen garaian, bakartze sozialak eta goseak garunean duten eragina alderatzen dituen esperimentu baten emaitzak argitaratu zituzten. Massachusettseko Teknologia Institutuan egin zuten esperimentua, Livia Tomova eta Rebecca Saxe neurozientzialarien gidaritzapean, eta 40 boluntariok parte hartu zuten.

Lehenik eta behin, boluntarioen garuna aztertu zuten erresonantzia magnetiko bidezko irudigintzako teknika baten bitartez (fMRI). Teknika hori oso erabilia da era horretako esperimentuetan, eta garunaren eremu jakinen jarduera ikusteko aukera ematen du.

Hamarna orduko bi saiotan banatu zuten esperimentua. Lehen saioan, janaria ukatu zieten, eta, bigarrenean, harreman sozialak izatea. Guztiz zorrotz jokatu zuten: lehenengoan ura baino ezin zuten edan; bestean, fisikoki bakartuta egoteaz gain, ez zieten ez telefonorik ez ordenagailurik izaten utzi, eta, irakurgaiak eduki bazitzaketen ere, liburu horietan ezin ziren agertu nolabaiteko laguntasuna eman zezaketen pertsonaiak.

Saio bakoitzaren ondoren, garunaren jarduera aztertu zuten. Gai beltza deritzon eremuan jarri zuten arreta. Hain zuzen, dopamina sortzen duten guneetako bat da, gogoarekin eta desirarekin lotuta dago, eta funtzio garrantzitsuak ditu ordainsarian, ikasketan eta mendekotasunetan, besteak beste. Hain zuzen, mendekotasuna duten pertsonetan, eremu horren jarduera areagotu egiten da adikzioa duten substantzia erakusten zaienean.

Lehen saioaren ondoren, gustuko zituzten janarien argazkiak erakutsi zizkieten boluntarioei; eta atsegin dituzten harreman sozialenak, bigarrenaren ondoren. Kontrolerako, loreen argazkiak erabili zituzten. Bietan, gai beltzaren jarduera areagotu egiten zela frogatu zuten ikertzaileek; hori bai, erantzunaren intentsitatea nabarmenagoa zen gosearen kasuan, bakardadearenean baino.

Erresonantzia magnetiko bidezko irudiak bat zetozen boluntarioek adierazten zuten gose eta bakardade subjektiboekin, eta adimen artifizialeko programa batek berretsi zituen, programa gai izan baitzen erantzunak aurreikusteko.

Konfinamendu-agindua, ordea, ez da esperimentu boluntario bat, eta ez da hamar ordutara mugatzen. Talde batzuk, gainera, bereziki zaurgarriak dira, adinekoak, esaterako. Adinekoen bakardadearen pertzepzioa izeneko proiektuan lan egiten duten Nafarroako Unibertsitate Publikoko ikertzaileek egiaztatu dutenez, konfinamenduak larriagotu egin du lehendik ere bakarrik zeuden adinekoen sentimendua.

Aldi berean, ikusi dute ondoen sentitzen diren adinekoek bakardadeari aurre egiteko estrategiak gauzatu dituztela, harreman sozialei eutsiz, eta parte hartuz hazkunde pertsonaleko, prestakuntzako, kiroleko edo aisialdiko jardueretan. Komeniko litzateke denek, adinekoetatik haurretara, halako estrategiak garatzeko aukera izatea; bestela, konfinamenduaren ondorioak nabarmenak izango dira, baita garunean ere.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Antigeno testak, Erriberriko baheketan. ©Iñigo Uriz, FOKU

Positiboen ehunekoak %10en langa gainditu du Nafarroan

Uxue Rey Gorraiz

Osasunbideak eta Osakidetzak beste 847 kasu atzeman dituzte igandean Hego Euskal Herrian. Egun bakarrean egindako proben %8,8k eman dute positibo; Nafarroan, zehazki, %11,7 da positibo tasa. 112 lagun daude Hegoaldeko ZIUetan: abenduaren 21etik izan den daturik makurrena da.

'Proiektatu Iñigoren aurpegia eraikinetan' ekimena, heriotzaren 8. urteurrenean. ©Aritz Loiola / Foku

'Cabacas auziko' ebazpena berretsi du Gorenak

Berria

Auzitegiak ez du arrazoirik ikusi aurkeztutako helegiteak onartzeko, eta ontzat jo du Bizkaiko Probintzia Auzitegiak jarritako zigorra. Gaineratu du epaiketak berme guztiak izan zituela, ikerketak «partzialki huts egin» arren.

Erizain bat, Pfizerren txertoa jartzen. ©EFE

Txertoen erdiekin iritsi da Pfizerren asteroko bidalketa Hego Euskal Herrira

Ion Orzaiz

Eztabaida piztu da ordezkari politikoen artean, dosien banaketa dela eta

Tripontziaren aurkezpena, iazko urrian. ©Juan Carlos Ruiz / Foku

Muxikara joan da Tripontziaren sari nagusia

Berria

20.282 zenbakiaren Diaspora serieak irabazi ditu 30.000 euroak. Bigarren saria 13.402 zenbakiarentzat izan da.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.