Noiz sortua: 2020-04-17 00:30:00

Koronabirusa. ZIENTZIAREN TALAIATIK

Bakardadea, harremanen gosea

Ana Galarraga Aiestaran - Elhuyar Zientzia

2020ko apirilak 17

Beste primateekin alderatuta, gure espeziea bereziki gizartekoia da; animalia sozialak garela esan ohi da. Are gehiago, Susanne Shultz antropologo eboluzionistaren esanean, talde konplexuak osatzeko eta elkarren artean harreman ugari eta estuak izateko joerak eraman du gure espeziea den bezalakoa izatera. Ikuspegi horretatik, ez da harritzekoa askori «naturaren kontrakoa» iruditzea konfinamendua, batez ere, bakarrik biziz gero.

Psikologo askok alderatu izan dute gosearekin eta egarriarekin: bakardadea sentitzea alarma biologiko bat da; goseak jana eta egarriak ura bilatzera bultzatzen gaituzten bezala, bultzatzen gaitu bakardadeak besteekin harremanetan jartzera.

Martxoaren 26an, justu izurria kontinente guztietara hedatu zen garaian, bakartze sozialak eta goseak garunean duten eragina alderatzen dituen esperimentu baten emaitzak argitaratu zituzten. Massachusettseko Teknologia Institutuan egin zuten esperimentua, Livia Tomova eta Rebecca Saxe neurozientzialarien gidaritzapean, eta 40 boluntariok parte hartu zuten.

Lehenik eta behin, boluntarioen garuna aztertu zuten erresonantzia magnetiko bidezko irudigintzako teknika baten bitartez (fMRI). Teknika hori oso erabilia da era horretako esperimentuetan, eta garunaren eremu jakinen jarduera ikusteko aukera ematen du.

Hamarna orduko bi saiotan banatu zuten esperimentua. Lehen saioan, janaria ukatu zieten, eta, bigarrenean, harreman sozialak izatea. Guztiz zorrotz jokatu zuten: lehenengoan ura baino ezin zuten edan; bestean, fisikoki bakartuta egoteaz gain, ez zieten ez telefonorik ez ordenagailurik izaten utzi, eta, irakurgaiak eduki bazitzaketen ere, liburu horietan ezin ziren agertu nolabaiteko laguntasuna eman zezaketen pertsonaiak.

Saio bakoitzaren ondoren, garunaren jarduera aztertu zuten. Gai beltza deritzon eremuan jarri zuten arreta. Hain zuzen, dopamina sortzen duten guneetako bat da, gogoarekin eta desirarekin lotuta dago, eta funtzio garrantzitsuak ditu ordainsarian, ikasketan eta mendekotasunetan, besteak beste. Hain zuzen, mendekotasuna duten pertsonetan, eremu horren jarduera areagotu egiten da adikzioa duten substantzia erakusten zaienean.

Lehen saioaren ondoren, gustuko zituzten janarien argazkiak erakutsi zizkieten boluntarioei; eta atsegin dituzten harreman sozialenak, bigarrenaren ondoren. Kontrolerako, loreen argazkiak erabili zituzten. Bietan, gai beltzaren jarduera areagotu egiten zela frogatu zuten ikertzaileek; hori bai, erantzunaren intentsitatea nabarmenagoa zen gosearen kasuan, bakardadearenean baino.

Erresonantzia magnetiko bidezko irudiak bat zetozen boluntarioek adierazten zuten gose eta bakardade subjektiboekin, eta adimen artifizialeko programa batek berretsi zituen, programa gai izan baitzen erantzunak aurreikusteko.

Konfinamendu-agindua, ordea, ez da esperimentu boluntario bat, eta ez da hamar ordutara mugatzen. Talde batzuk, gainera, bereziki zaurgarriak dira, adinekoak, esaterako. Adinekoen bakardadearen pertzepzioa izeneko proiektuan lan egiten duten Nafarroako Unibertsitate Publikoko ikertzaileek egiaztatu dutenez, konfinamenduak larriagotu egin du lehendik ere bakarrik zeuden adinekoen sentimendua.

Aldi berean, ikusi dute ondoen sentitzen diren adinekoek bakardadeari aurre egiteko estrategiak gauzatu dituztela, harreman sozialei eutsiz, eta parte hartuz hazkunde pertsonaleko, prestakuntzako, kiroleko edo aisialdiko jardueretan. Komeniko litzateke denek, adinekoetatik haurretara, halako estrategiak garatzeko aukera izatea; bestela, konfinamenduaren ondorioak nabarmenak izango dira, baita garunean ere.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. ©Andoni Lubaki / Foku

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan COVID-19 gaitzak ez du inor hil du Euskal Herrian, eta hamasei positibo atzeman dituzte PCR probekin. Euskal Herrian 31.166 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.150 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Herritarrak paseoan, konfinamendua arintzeko lehen fasean ©Jon Urbe / Foku

Beste hamalau positibo eta hiru hildako jakinarazi dituzte Hego Euskal Herrian

Irati Urdalleta Lete

Murgak iragarri du neurriak areagotzea pentsatzen ari direla azken egunetan festa giroan ikusi diren jende pilaketak «mantenduz eta orokortuz» gero.

Irungo bizilagun batek grabatutako bideoaren irudi bat. ©

Santano: «Asteartean gertatutakoa salbuespena izan da, eta, zoritxarrez, irudi mediatiko bilakatu da»

Bidasoko Hitza

Ekainaren 30ean Irungo Legia kaleko hiru tabernetan gertatutakoaren gainean aritu berri da Jose Antonio Santano alkatea. Ehunka lagunek bete zuten kalea, inongo distantzia eta maskararik gabe, eta tokian bertan grabatutako bideo batek hautsak harrotu ditu.
Irungo bizilagun batek grabatutako bideoaren irudi bat.

Produktibitatea

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna