Albistea entzun

Koronabirusa. ZIENTZIAREN TALAIATIK

Saguzarrak jomugan

Ana Galarraga Aiestaran - Elhuyar Zientzia

2020ko apirilak 2

SARS-CoV-2 birusaren jatorria saguzarrak direla jakiteak jomugan jarri ditu animalia horiek. Joxerra Aihartza Azurtza EHUko zoologoaren taldeak urteak daramatza mundu osoko saguzarrak ikertzen, eta aspaldi hasi ziren haien birusen laginak jasotzen. Hain zuzen, azken laginketa duela hilabete eta erdi egin zuten, Afrikan, Ekuatore Ginean.

Aihartzak azaldu duenez, saguzarrak birus askoren gordailuak dira, ez soilik gizakira jauzi egin dezaketenenak. Horren arrazoiak ez daude guztiz garbi, baina, haien artean, bi nabarmendu ditu ikertzaileak: batetik, talde handitan bizitzeko joera, eta, bestetik, bizi-itxaropen luzea. Hala, saguzar-espezie batzuetan, koloniek milaka saguzar biltzen dituzte; eta Europako espezie bateko zaharrenek 40 urteko bizialdia izaten dute (antzeko neurriko ugaztun batek, sagu batek, adibidez, 2 urte inguruko bizi-itxaropena du). Bi ezaugarri horiek elkarrekin, aukera aparta ematen die birus ugariren ostalari izateko.

Aspalditik jakina da birus horietako batzuek gizakietara jauzi egiten dutela, eta izurriak sortzeko gaitasuna dutela. Horren erakusgarri dira, besteak beste, SARS, MERS edo ebola, eta batzuek susmoa dute azken boladan sarriago gertatzen direla halakoak. Aihartzak dioenez, litekeena da lehendik ere antzeko maiztasunez gertatu izana. Baina, lehen, gertatzekotan, animaliekin kontaktu zuzena zuten talde txikitan gertatuko zen, eta, ondorio txarrik izanez gero, ziurrenik toki jakin hartara mugatuko zen gaitza, eta beste lekuetan ohartu ere ez ziren egingo.

Egun, aldiz, basa-animaliekin harreman estua duten pertsonak ez dira hain bakartuta bizi, eta herriak lehen guztiz basatiak ziren eremuetan barneratu dira. Munduko edozein merkatutan aurki daiteke salgai animalia basatien haragia, askotan merkatu beltzean. Hortaz, asko areagotu da birusak animalietatik gizakietara jauzi egiteko arriskua, eta edonon gerta daiteke, gainera. Eta behin gertatuz gero, azkar heda daiteke mundu osora, gaur egungo bizimoduaren mugikortasunak laguntzaz. Aihartzaren iritziz, beraz, globalizazioak zerikusi zuzena du fenomeno horretan.

Ikertzaileen beste galderetako bat da nola lortzen duen duen saguzarren birus batek beste espezie bat, gizakia, infektatzea eta izurri bat eragitea. Aihartzaren esanean, horrek azalpen molekular bat eskatzen du. Azken argitalpenen arabera, badirudi COVID19an bi birusen elementuak aurkitzen direla, antza, mutazioz edo elkartu direnak: batetik, SARSa sortu zuen ferrasaguzarren birusaren antz handia duena, eta, bestetik, birusa gizakion zeluletan txertatzea ahalbidetzen duen genea, beste nonbaitetik hartua lukeena. Pangolina izan daiteke bigarren elementu horren jatorria.

Edonola ere, adituek aspaldi ohartarazi zuten halako zerbait gertatzeko arriskua zegoela, eta neurriak hartu behar zirela. Aihartzaren ustez, baina, beste kontu batzuei eman zitzaien lehentasuna.

Orain, beldur da pandemia hau saguzarren kalterako izango den. Eta argi du, saguzarrak jomugan jartzea baino, eraginkorragoa izango litzatekeela animalia basatien ezkutuko ehizaren eta merkatu beltzaren aurka egitea.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Barakaldon eraso matxisten aurka egindako elkarretaratze bat, aurtengo martxoan. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Gizon bat espetxeratu dute, neska lagun ohia hiltzen saiatzea egotzita

Jon O. Urain - Maddi Ane Txoperena Iribarren

Labanaz eraso dio andreari, eta emakumea larri dago, Gurutzetako ospitalean. Basauriko kartzelan sartu dute gizona. Mugimendu feministak elkarretaratzera deitu du gaur arratsalderako Barakaldon

Osasun zentro bateko sarrera, artxiboko irudi batean. ©MAIALEN ANDRES / FOKU

Bere burua hiltzen saiatu direnen arreta hobetzeko prozedura, abian

Oihane Puertas Ramirez

Oraintsuko Suizidio Ahaleginaren Kodea Osakidetzako sare osoan dago erabilgarri
LABeko suhiltzaileen atalaren prentsaurrekoa, atzo, Iruñean. ©IDOIA ZABALETA / FOKU

LABek Nafarroako Barne zuzendariaren dimisioa eskatu du

Joxerra Senar

Sindikatuak salatu du urteetako gabeziak «inoiz baino nabarmenago» geratu direla, eta ez dela egon ez aurreikuspenik, ez alerta gaitasunik

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...