Koronabirusa. ZIENTZIAREN TALAIATIK

Testak ez dira urrezko giltza

Osasungintzako langile bat, lagin bat hartzen.
Osasungintzako langile bat, lagin bat hartzen. SEM VAN DER WAL / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Ana Galarraga Aiestaran - Elhuyar Zientzia

2020ko apirilak 22

Bestelako plazetan ezin, eta sare sozialetan elkartzen dira (gara) adituak, iritzi-emaileak, jakinguratsuak eta denbora-pasa dabiltzanak. Halakoetan, informazioa usteekin eta gezurrekin nahasten da; komeni da, beraz, une batez zurrunbilotik atera eta kanpotik begiratzea. Horrela erreparatu nion bestela oharkabean igaroko zen esaldi honi: «Zientziak bere mugak ditu, eta azaldu egin behar dira».

Mario Fontan Vela Medikuntza Prebentiboan eta Osasun Publikoan espezializatutako medikuak bota zuen Twitterren, balizko pasaporte serologikoen baliogabetasuna azaltzean. Hain zuzen, nahiko zabalduta dago testak eta haietan oinarritutako «pasaporteak» konfinamendutik ateratzeko urrezko giltza izango direla. Uste horren arabera, antigorputzak detektatzen dituen test batean pertsona batek positibo emanez gero, immunea izango litzatekeela jakingo luke. Ez luke berriz infektatzeko arriskurik izango, ezta beste inor kutsatzekoa ere. Hortaz, immunitate-pasaportea edo pasaporte serologikoa izango luke, eta ez luke prebentzio-neurririk hartu beharrik izango.

Proposamen horrek galdera etikoak eta legalak sortzen ditu. Besteak beste, ez dagoenez testa herritar guztiei egiteko aukerarik, nola aukeratu nori egin? Baina, hori alde batera utzita, ez du oinarri zientifikorik. Smriti Mallapaty ikertzaileak Nature aldizkarian argi dio: testen ahalmenari balio handiegia eman zaio, eta txikiegia haien mugei. Are gordinago adierazi du antigorputz-testak egiten dituen Vitalant Institutuko zuzendariak, Michael Buschek: «Test txar bat egitea baino hobe da testik ez egitea».

Testak ezinbestekoak dira jakiteko zenbat hedatu den eta nori eragin dion pandemiak. Antigorputzen testek ez dute birusa detektatzen, baizik eta infektatuek birusen aurka sortzen dituzten defentsetako batzuk. Hain zuzen, immunitate-sistemak mekanismo bat baino gehiago erabiltzen ditu infekzioa gainditzeko, eta horietako bat dira antigorputzak, eta denak ez dira berdinak.

Egiten ari diren testak era askotakoak dira, eta guztiak ez dira behar bezain eraginkorrak eta fidagarriak. Izan ere, oso azkar garatu eta kaleratu dira, eskaera handia baita, baina, normalean, ontzat jotzeko, proba gehiago egin beharko lirateke, pertsona gehiagorekin. Horren ondorioz, erabiltzen diren testetako batzuen emaitzak ez dira fidagarriak.

Baina hori ez da dena. Oraindik ez dago garbi infektatu diren guztiek antigorputzak sortzen ote dituzten. COVID-19az arin gaixotu eta sendatu ziren 175 pertsonaren azterketak erakutsi du haietatik hamarrek ez zutela antigorputz neutralizatzailerik sortu.

Denbora ere kontuan hartu behar da. Izan ere, antigorputzak ez dira berehala sortzen. Hortaz, gerta daiteke infekzioa gainditu duen norbaitek negatiboa ematea, oraindik ez delako antigorputzak sortzeko nahikoa denbora igaro.

Tximinoekin egindako ikerketetatik ondorioztatu dute sendatu direnak ezin direla berriz gaixotu. Pertsonetan ere hala izango dela uste dute, edo, gaixotzekotan, sintoma arinak izango dituztela. Oraindik goiz da baieztatzeko, ordea. Eta ez dakite ezta immunitateak zenbat irauten duen ere. Beste galdera bat da ea antigorputzak dituztenek (gaitza gainditu eta babestuta daudenek) infekzioa transmititzeko (besteak kutsatzeko) gai ote diren. Pasaportea izateko, horrek ezinbesteko baldintza izan beharko luke. Alabaina, hori ere ezin dute bermatu. Alemanian, COVID-19arekin ospitaleratutako pazienteekin egindako ikerketa batean, ikusi dute astebete igarota pazienteen erdiek bazituztela antigorputzak, baina, hala ere, jarraitzen zuten birusa izaten gorputzean.

Ulertzekoa da jendeak erantzunak nahi izatea, eta zientzialariei eskatzea erantzunak. Agintariek ere haiengan jarri dute ardura. Horren aurrean, gogoan hartzekoa da Jim Al-Khalili fisikariak The Guardian egunkarian esandakoa: «Zalantza funtsezkoa da zientzian. Politikarientzat, ordea, ahuldade-zantzua da».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Oxford Unibertsitateko laborategiko ikerlari bat, lanean. ©JOHN CAIRNS/ EFE

Sanchezek iragarri duen txertaketa plan bateratua kritikatu du Jaurlaritzak

Edurne Begiristain

Urkulluk ez du begi onez ikusi txertaketa estrategia aurrez erkidegoekin ez alderatzea. Astrazenecak eta Oxfordek esan dute beraien txertoak %70ko eraginkortasuna duela
<b>PCR probak Gurutzetako ospitalean, artxiboko irudi batean.</b> ©L. JAUREGIALTZO / FOKU

Egun bakarrean 612 kasu positibo atzeman dira Hego Euskal Herrian

Uxue Rey Gorraiz

Urriaren 6tik aitzina izandako kasu kopururik apalena zenbatu dute Hegoaldean. 182 lagun daude ZIUetan ospitaleratuta COVID-19agatik
 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Kontsulta birtualek muga handiak dituzte»

Arantxa Iraola

Badira emozioak loratzen dituzten kontsultak, eta 'sakratua' adjektiboaz deskribatzen dituzte hainbatek. Bazak ikertua du gaia, eta argi du: izurriak eta ondoriozko arta telematikoak zaildu egin dituzte halakoak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna