Albistea entzun

Koronabirusa. ZIENTZIAREN TALAIATIK

Testatu, jarraitu, bakartu

Arrantzale batzuei testa egiten, gaur zortzi, Getarian.
Arrantzale batzuei testa egiten, gaur zortzi, Getarian. GORKA RUBIO / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Ana Galarraga Aiestaran - Elhuyar Zientzia

2020ko maiatzak 15

Azterketa serologikoen arabera, Euskal Herriko populazioaren zati txiki batek baino ez ditu antigorputzak SARS-Co-V-2 birusarekiko (%5ek baino gutxiagok). Horrek esan nahi du gehiengoak ez duela babesik COVID-19aren aurrean, eta, beraz, prebentzio-neurriak arintzearekin batera, izurria berpizteko arriskua dago.

Arrisku horri aurre egiteko neurriak hartuta ere, jarduera sozioekonomikoa berreskuratu ahala, fokuak piztu dira pandemiaren lehen kolpea azkarren gainditu zuten herrialdetan. Agerian geratu da zorrotz bete behar dela Osasunaren Mundu Erakundeak zehaztutako gidalerroa, fokuak lehenbailehen itzaltzeko: testatu, jarraitu eta bakartu. Lurralde bakoitzak bere egoerara eta baliabideetara egokitu du jarraibidea, baina lehentasunezko estrategia da denetan.

Testei esker, jakin daiteke pertsona bat une horretan infektatuta ote dagoen (birusaren RNAren detekzioa, PCR bitartez) ala infekzioa gainditu duen eta zer fasetan dagoen (antigorputzen detekzioa, test serologikoen bidez). Testak egiteko, populazio-talde batzuk lehentasunezkoak dira: osasun-langileak, adinekoen egoitzetako egoiliar eta langileak, zaintza-lanak egiten dituztenak, farmazialariak, jende askorekin harremana izatera behartuta egon diren langileak...

Gainerakoetan, berriz, norberaren ardura da adi egotea kutsatzeko arriskua saihesteko, eta, infekzioaren zantzurik izanez gero, osasun-zentrora jotzea, testa egiteko. Infekzioa baieztatuz gero, gainditu arte bakartuta egon beharko du. Behar duen tratamenduaren arabera, ospitalean edo etxean egon beharko du, infekzioa guztiz gainditu duela frogatu arte.

Aldi berean, transmisio katea eteteko, ezinbestekoa da jakitea norekin egon den infektatutako pertsona bakoitza, litekeena baita haiek ere infektatuta egotea. Horretarako, sakelako telefonoetako aplikazioak erabiltzen ari dira leku askotan, eta Euskal Herrian ere garatu dira horrelako sistemak. Telefonoen bidez zein beste metodoren bat erabilita, helburua da infektatutakoen kontaktu guztiak identifikatzea eta bakartzea, bi astez.

Hori dena modu sistematikoan egiteko, planifikazio sendoa eta baliabide asko behar dira. Hain justu, sistema prest izatea da konfinamendua arintzeko baldintzetako bat. Eta ardura handia da: huts egiten badu, berriro zorroztu beharko dira prebentzio-neurriak eta ondorioak larriak izango dira maila askotan.

Neurri batean, norbanakoen esku ere badago infekzioak prebenitzea. Horretarako, orain arteko jarraibideei eustea da eraginkorrena: ohitura bihurtzea eskuak eta gainazalak maiz garbitzea, aurpegia ez ukitzea, maskara erabiltzea leku itxietan, bi metroko tartea uztea beste pertsonekin, leku jendetsuetara ez joatea...

Portaera horiek norbereganatzeko, oso lagungarria da, batetik, ezagutzea jokabide jakin bakoitzaren onura (eta ez egiteak dakarren kaltea), eta, bestetik, eredu onak izatea. Zentzu horretan, arduradunek beti jokatu beharko lukete modu eredugarrian.

Eta baliabideak ere jarri behar dira. Adibidez, eskuak garbitzeko aukera eman behar da; maskarek eskuragarriak izan behar dute; espazioak eta zerbitzuak diseinatu daitezke pilaketak eragozteko; eta bakartuta egon behar izanez gero, epe hori modu duinean eta seguruan igaro ahal izatea bermatu behar da.

Denaren beharra egongo da, eta, guztiaren buru, hiru katebegiko estrategia: testatu, jarraitu, bakartu.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©Aitziber Arzallus - Gipuzkoako Hitza

«Espero dut orain sendaezinak diren gaixotasunak sendatzen ikustea»

Aitziber Arzallus - Gipuzkoako Hitza

Familiatik jaso du neurologiaren inguruko interesa Itxaso Martik, aita eta ama profesional entzutetsuak izandakoak baititu. Maite du bere lanbidea, nahiz eta aitortu une zail asko tokatzen zaizkiola.

Ertzaintzaren helikopteroa erreskate lanetan, gaur, Aralarren. ©BERRIA

Berrobiko mendizale bat hil da Balerdi mendian, Aralarren

Berria

39 urteko mendizalea 50 metrotik behera erori da. Ertzaintzaren helikopteroaren laguntzarekin erreskatatu dute gorpua.

Atzo Jon Rodriguez omendu zuten milaka lagunak, errepidean. ©Urtzi Urkizu

Furgoneta gidari bat atxilotu dute, txirrindulari bat nahita harrapatzeagatik Hondarribian

Berria

Mendelu auzoko kamerei esker identifikatu dute ibilgailua, eta gendarmeek atxilotu dute gidaria. 69 urteko txirrindularia ospitaleratu egin dute. Eztabaida bat izan zuten aurretik.

Atzoko ekitaldia: jendea txistuaren eta danbolinaren erritmoan dantzan, Txillardegiren omenezko horma irudiaren aurrean. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

«Zauria orbaintzeko» eskea

Julen Aperribai

Txillardegi oroitu dute Antiguan, eta Donostiako Udal Liburutegiari haren izena jartzeko eskaera ozendu. Ia 1.500 sinadura jasoak dituzte hala eskatzeko. Horma irudi berritua ere aurkeztu dute

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.