Albistea entzun

Koronabirusa. ZIENTZIAREN TALAIATIK

Emozioak ahaztuta

Bi emakumezko, itxialdian, Basaurin.
Bi emakumezko, itxialdian, Basaurin. ARITZ LOIOLA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Ana Galarraga Aiestaran - Elhuyar Zientzia

2020ko martxoak 28

Martxoaren 14an, bakartzearen eragin psikologikoei buruzko azterketa bat argitaratu zuen The Lancet medikuntza-aldizkariak. Bezperan agindu zuten konfinamendua Espainian, eta hiru egun geroago, berriz, Frantzian.

Konfinamenduaren helburua osasun-zerbitzuek gainezka ez egitea da, koronabirusak jotako pazienteak ez izatea ospitaleetan eta zaintza intentsiboko unitateetan artatu ditzaketenak baino gehiago. Hori baino lehen emandako prebentzio-neurriek ere osasun fisikoa babestea izan dute lehentasun: eskuak eta gainazalak garbitzea, aurpegia ez ukitzea, pertsonen artean tartea uztea...

Osasun fisikoa zaintzeko ezarritako bakartzeek eta berrogeialdiek, ordea, ondorio psikologikoak dituela erakusten du The Lancet-eko azterketak. SARS, MERS, ebola, H1N1 gripea edo zaldien gripea dela eta ezarri ziren bakartze edo berrogeialdiak ikertu dituzte, eta egoera horretan egon ziren pertsonek gainerakoek baino arazo psikologiko gehiago izan zituztela frogatu dute: estresa, asaldura emozionalak, depresioa, antsietatea, estres postraumatikoa, haserrea, neke emozionala, loezina, eta, batez ere, gogo falta eta suminkortasuna.

Emaitza horietan oinarrituta, buru osasuna zaintzeko aholkuak ere ematen ditu artikuluak: bakartzea ahalik eta laburrena izatea, ondo informatuta egotea, nahiko baliabide izatea, asperdurari aurre egitea eta komunikazioa bermatzea, eskuzabaltasunagatik egitea eta ez behartuta, eta arreta berezia eskaintzea osasun-langileei.

Aholku horiek benetan baliotsuak izan badaitezke ere, konfinamendua ezartzearekin batera emandako agindu, neurri eta aholkuen artean, alderdi psikologikoak ez du ia lekurik, ezta komunikabideetan ere. Hutsune esanguratsua da, Nahia Idoiaga Mondragon psikologiako doktorearen esanean, pandemia inpaktu nabarmena izaten ari baita herritarren emozioetan.

Idoiagak arrisku-krisiek eta osasun-izurriteek gizartean duten eragina aztertu zuen tesian. COVID-19aren krisiarekin, unibertsitateko bere ikasleak aztoratuta zebiltzala ohartu zen. Hala, izurriaren eragin emozionala neurtzea erabaki zuen, baita hezkuntza-zentroak itxi ondoren ere, ikasleengan zein gainerako populazio helduan.

Mila pertsona ingururen datuak bildu eta aztertu ditu, eta hiru dira nagusitzen diren emozioak: beldurra, haserrea eta nekea. Nabarmendu duenez, inpaktua handiagoa da gazteengan nagusiengan baino, nahiz eta azken horiek diren objektiboki osasun-ondorio larrienak pairatzeko arriskua dutenak. Aurretik izandako beste izurrietan ez da hala izan. Gazteek sare sozialen eta komunikabide digitalen bidez jasaten duten bonbardaketari egotzi dio hori.

Beste diferentzia bat da bilau berriak agertu direla; esaterako, ustez ezinbestekoa izan gabe etxetik ateratzen den bizilaguna edo txakurrarekin ibilbide luzeegia egiten duena. Agintariak ez dira arduradun gisa agertzen, eta komunikabideak jotzen dira estresaren eta antsietatearen erantzule nagusitzat. Bestalde, emakumeek gizonek baino gehiago adierazten dituzte beren emozioak.

Idoiagak salatu duenez, konfinamendua ezartzean talde zaurgarrienez ahaztu dira: haurrak, asaldura psikikoak dituzten pertsonak, eta mugikortasuna lehendik mugatuta dutenak. Ez da ulertzekoa zakurrekin salbuespena egitea, eta ez behar bereziak dituzten pertsonekin.

Eta egoerarekin nazkatuta egoteko eta kritiko izateko eskubidea aldarrikatu du. Izan ere, sare sozialetan zabaltzen den irudiaren arabera, badirudi gizarteak arazorik gabe onartu duela egoera, eta gustura dagoela etxeko goxotasunaz gozatzen, gustuko dituen jarduerak egiten, eta balkoira ateratzen. Baina errealitatea ez da hain polita, eta hori adieraztea ere osasungarria da. Osasuna ez baita bakarrik fisikoa; psikikoa eta soziala ere bada.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©Jesus Diges, EFE

Neurri murriztaileak beste bi astez luzatuko ditu Nafarroako Gobernuak

Ion Orzaiz

Ostalaritza 01:00etan ixteko arauari eta barran kontsumitzeko debekuari eutsiko diete, besteak beste.

Dozenaka herritar Tuterako Epaitegi parean eginiko protestan, gaur. ©Europa Press

Epaileak behin-behinean espetxeratu du Sara Pinaren senarra

Uxue Rey Gorraiz - Iosu Alberdi

Tuterako Auzitegiko 2. Instrukzioko Epaitegian deklaratu du gaur goizean, eta Pina hil izana onartu du. Dozenaka herritarrek protesta egin dute, hilketa gaitzesteko.

Usansolo Herri plataformako kideen agerraldia, gaur, Galdakaoko (Bizkiaia) udaletxean. ©Berria

Martxoa amaitu aurretik egin nahi dute herri galdeketa Usansolon

Julen Aperribai

Galdakaoko Udalak Usansolo udalerri bilakatzearen inguruko memoria eta galdeketa egitea onartuko ditu bihar, osoko bilkuran. Bizkaiko Batzar Nagusietan amaituko da prozedura, eta hark izango du azken hitza. Prozedura uda baino lehen amai daitekeela dio udalak.

Heriotzak lehengora itzuli dira Gipuzkoan ez beste tokietan

Heriotzak lehengora itzuli dira Gipuzkoan ez beste tokietan

Mikel P. Ansa

2020an heriotzak izugarri ugaritu ziren, eta 2021ean lehengora itzuli dira, iaz baino 2.700 jende gutxiago hilda. Gipuzkoan heriotzak ez dira hain nabarmen gutxitu, eta Iparraldean ugaritu egin dira. Grafiko interaktiboak, albistearen barruan.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.