Albistea entzun

Koronabirusa. OSASUNA PENTSALDIAN

Burnout sindromea

Maite Elizondo - Psikologoa

2021eko apirilak 15

Akidura fisiko eta mentala: insomnioa, buruko mina, elikadura desorekatua, libidoan gorabeherak, ikasketetan eta lanean absentismoa, urduritasuna, bakartzea, erruduntasuna, suminkortasuna, apatia, anergia... «Kokoteraino» egotearen sentsazioa.

Nahasmendu handia sortzen duten uretan murgilduta daramatzagu hamahiru hilabete, neurri ezegonkor eta datu larriekin, gure izanaren makuluetako dexente ahul sentituz, osasun fisiko, psikologiko eta sozialean eraginak pairatuz. Kanpo faktore hauek kontutan harturik, intentsitate ezberdinetan, baina gehiengo nagusi batek kokoteraino gaudenaren sentsazioa daukagu. Ez pentsa neke emozional zamatsu hau sentitzea inoren ahuleziaren isla denik. Egoera psikoemozional honek badu izena: Burnout sindromea. Izurritearen barnekiak ezagutu aurretik lan eremuetan garatzen zen gehienbat sindrome hau, bereziki erantzukizun handiko lanbideetan eta exijentzia maila handiko perfiletan (osasun langile, irakasle, zahar egoitzetako langile...). COVID-19aren urte luze honetan, berriz, Burnout sindromearekin bateragarriak diren sintoma batzuk herritar askorengan hedatzen ari dira, izurritearen albo ondorio moduan.

Osasunaren Mundu Erakundeak 2000. urtean izendatu zuen Burnout sindromea, nahiz eta lehenengo aldiz Herbert J. Freudenberger psikiatrak aztertu zuen 1974an. Denbora luzean hainbat iturritatik jasandako estresari erantzuteko modu desegokitzat definitzen dute. Sintomatologiak garapen progresiboa izan ohi du, poliki-poliki azaleratzen dena, eta bereziki zailtasunez jositako prozesuetan azaltzen da. Neke psikoemozional handia sortzen du, eta norberaren lorpenen pertzepzioan distorsioak sor ditzake, eguneroko arazoei aurre egiteko zailtasunak sentituz.

Seguraski gutariko askok azken hilabeteetan aipatutako sintometako batzuk zuzenean bizi ditugu, edo ondokoari antzeman dizkiogu. Ondorio psikoemozional hauen nondik norakoa ezagutzea garrantzitsua da psikologikoki eraginkorra den estrategia bat garatu dezagun. Arrazoi objektiboak badaude somatizazio hau ulertzeko: kanpo faktore estresanteak denbora luzean (hamahiru hilabete), maiztasun handian (egunero) eta intentsitate handian (datu larriak) bizi izanak osasun psikologikoan higadura bat ekarri ohi du, gauzatutako esfortzu mentalaren ondorioz.

Gaizkiegon honen atzaparretatik askatzeko baliabideak martxan jartzea interesgarria izan daiteke, beti ere errealismoaren ikuspegitik, testuingurua zein den jakinik eta bertara egokitzeko tresnak aktibatuz: komunikazio asertiboa, barne elkarrizketa osasuntsua, norbanakoaren zaintzan eta zaintza kolektiboan jarrera aktiboa, kulturak eta sormenak eskaintzen dizkigun aisialdi aberatsen oxigenazio mentala.

Har dezagun, beraz, ongizate psikoemozionala ere helburutzat. Osasuna ez baita bakarrik gaixotasunik eza, ongizate fisiko, psikologiko eta soziala uztartzen dituen egoera integrala baizik.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Marifran Aranjuelo. / ©Maialen Andres, Foku

«Gezur asko esan dizkigute metroari buruz»

Unai Zubeldia - Gipuzkoako Hitza

Donostiako metroaren aurkako borrokak eta migratzaileen eta presoen aldekoak bizi dute, gaur egun, Aranjuelo. Ez zaio batere gustatu Donostiak azken urteotan izan duen eraldaketa.

Jatetxe bateko zerbitzaria, atzo, Donostian, bi bezeroren COVID ziurtagiriak egiaztatzen. ©JON URBE / FOKU

Ostalariek ez dute polizia (ere) izan nahi

Maddi Ane Txoperena Iribarren Ane Eslava

Atzotik, Euskal Herri osoan da indarrean COVID ziurtagiria. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako 50 lagunetik goitiko jatetxeetako langile eta bezeroek egun batetik bertzera egokitu behar izan dute neurrira

Miren Basaras. / ©Aritz Loiola, Foku

«Pandemiak loa galarazi dit niri ere»

Ibai Maruri Bilbao - Bizkaiko Hitza

Miren Basarasek esan du txertoak «oso onak» izan arren, transmisioa eteteko neurriak ezinbestekoak direla. Uste du askatasunaren izenean txertoari uko egiten diotenak «berekoiak» direla.

Otxarkoagako bizilagunak, protesta batean, asteartean. / ©Aritz Loiola, Foku

Betiko zerbitzua gura dute Otxarkoagan

Ibai Maruri Bilbao, Bizkaiko Hitza

Kutxabankek astean egun bitara murriztu du Bilboko Otxarkoaga auzoan dagoen bulego bakarreko leihatila zerbitzua. Bizilagunek protestak hasi dituzte. Bankuek, oro har, Bizkaian, bulegoen %45 itxi dituzte azken hamabi urteetan. Kutxabankek dio erabilera gutxitu delako hartu dutela erabakia.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.