Albistea entzun

Martin Ugalde oroitzeko urtea

Azaroan ehun urte beteko dira kazetari, idazle eta politikaria jaio zenetik. Ez da urteurren bakarra izango, ordea: 1921ean sortu zen Mixel Labegerie musikaria ere, martxoan.
Martin Ugalde, 1997an.
Martin Ugalde, 1997an. AIURRI ALDIZKARIA Tamaina handiagoan ikusi

Ane Eslava -

2021eko urtarrilak 2

«Euskaltzaleok, Martin Ugalderen izena entzuten dugun aldiko, adiskideaz oroitzeaz gainera, sinbolo bat ere sentitzen dugu». Duela 16 urte irakurri zituen hitzok Anjel Lertxundik, Martin Ugalde zendu zen urtean, haren izena daraman kultur parkean. Azaroaren 11n 100 urte beteko dira kazetari, idazle, politikari eta kulturgilea sortu zela, Andoainen (Gipuzkoa).

70 liburutik gora idatzi zituen, eta kazetari gisa lan mardula egin zuen. 36ko gerran erbestera jo behar izan zuen, Venezuelara, eta 22 urte egin zituen han. Sorterrira itzulitakoan, politikagintzan aritu zen: EAJn afiliatu zen 1947an, eta, 1985ean, Eusko Alkartasunan. Euskaldunon Egunkaria-ko sustatzaile behinenetako bat izan zen, eta, 1990ean, berripaper haren Administrazio Kontseiluko lehendakari postua bete zuen. Lan horretan jardun zuen 1998ra arte; ohorezko lehendakari izan zen gero. 2004an zendu zen, 84 urterekin. Bi urte lehenago, haren izena jarria zioten egunkari honen erredakzio nagusia eta beste hainbat kultur eta gizarte ekimen hartzen duen guneari.

Baina ez da Martin Ugalde 1921ean jaio zen euskal sortzaile gogoangarri bakarra. Martxoan ehun urte beteko lituzke Mixel Labegeriek ere, euskal kantagintza modernoaren «aitatzat» hartua denak. Lanbidez medikua zen, eta bi disko txiki eta zortzi abesti baino ez zituen grabatu, baina euskal kantagintzarentzako bide berria urratzeko aski izan ziren. Urteurrenaren karietara, haren lana omentzeko ikuskizun bat egingo dute, ekainean, Kanbon (Lapurdi), Latsarria elkarteak antolatuta.

Euskal Herritik kanpora begiratuta, luzea da duela mende bat jaiotakoen zerrenda. Honako hauek dira nabarmentzeko moduko batzuk: 1921eko urtarrilean jaio ziren Friderich Durrenmatt, Leonardo Sciacia eta Patricia Highsmith idazleak; otsailean, Lana Turner eta Giulietta Masina aktoreak; martxoan, Astor Piazzolla tangoaren mitoa eta Simone Signoret eta Dirk Bogarde aktoreak; apirilean, Peter Ustinov aktorea; ekainean, Luis Garcia Berlanga zinema zuzendaria Jane Rusell Hollywoodeko izarra; abuztuan, Fernando Fernan Gomez aktore eta zinemagilea eta Maurice Tillieux komikilaria; irailean, Carmen Laforet eta Stanislaw Lem idazleak eta Deborah Kerr aktorea; urrian, Yves Montand eta Georges Brassens kantariak. Horietako asko oroitzeko ekitaldiak espero dira, eta batzuk prest dituzte. Esaterako, aurtengo Experiencia Piazzolla jaialdia (Buenos Aires) «berezia» izango dela esan dute, musikariaren omenez.

Horiek guztiak baino ehun urte lehenago jaio zirenen artean aipatzekoak dira da Charles Baudelaire eta Fiodor Dostoievski idazleak. Halaber, orain mende bat hil zirenen artean daude Camille Saint-Saens musikaria, Emilia Pardo Bazan idazlea eta Enrico Caruso tenorra; duela mende erdia, berriz, Igor Stravinski musikaria.

'Imagine' eta Oskorri

Heriotzaz eta jaiotzaz harago ere izango dira efemerideak 2021ean. Musikan, John Lenonentzat mugarri izandako Imagine diskoak 50 urte beteko ditu. Urte berean, 1971n, Bilbon, Oskorri taldea sortu zuten; ia bost hamarkadako ibilbidearekin Euskal Herriko talderik esanguratsuenetako bat izan zena. Artean, berriz, 1921ean Kursaal jauregia ireki zuten, Donostian, gaur izen bereko eraikina dagoen tokian.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Dea Kulumbegashvili zinemagile georgiarrak zuzendutako filmak irabazi zituen sari nagusiak iazko edizioan. ©ANDONI CANELLADA/FOKU

Donostiako Zinemaldiak sexu identifikazioaren bigarren txostena argitaratu du

Olatz Enzunza Mallona

Zuzendaritza, ekoizpen, gidoigintza, argazkigintza, musika eta muntaketa kategorietan lan egiten duten emakumezkoen parte hartzea aztertu du Donostiako Zinemaldiak. Iazko txostenarekin alderatuz, emakume profesional gehiago zenbatu dituzte, baina portzentajeaa ez da %40tik gorakoa film batean ere.

Askotariko lanak bildu dituzte erakusketan. Irudian, Marianna Christofides artistaren <em>It Exhausts my Elbow</em> proiektuko (2018) zenbait diapositiba. ©GORKA RUBIO / FOKU

Belaunaldi baten uzta

Ainhoa Sarasola

Bost urteotan Donostiako Tabakaleran egonaldia egin duten zenbait artistaren obrak ikusgai jarri dituzte zentroan, aurreneko aldiz, 'Estudiotik at' erakusketan

Don Inorrez taldeko abeslari eta gitarra jotzaile Imanol Ubeda, kontzertu batean. ©MONIKA DEL VALLE / FOKU

Don Inorrez musika taldeak 'Esku hutsik' bigarren lan luzea plazaratu du

Olatz Enzunza Mallona

Don Inorrez musika taldeak 'Esku hutsik' bigarren lan luzea plazaratu du. Hamar kantuz osatuta dago, eta aurreko lanaren jarraipen gisa deskribatu dute

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.