Albistea entzun

Koronabirusa. GIZARTEA PENTSALDIAN

Urte bat, galera ugari

Jonathan Caro - Erizain geriatra eta EHUko irakaslea

2021eko martxoak 10

Urteurrenek ospakizunak ekarri ohi dituzte, baina pandemiaren «urtebetetzeak» ez du ospakizunik merezi. Urte bat igaro da pandemiaren baieztapen ofiziala gertatu zenetik eta gauzak bat-batean aldatu zirenetik. Bada garaia atzera begiratzeko eta zer galdu dugun aztertzeko, galerak ugariak izan baitira.

Burura etortzen zaizkidan lehenengo galerak bizitzak dira. Milaka eta milaka bizitza itzali dira azken urtean koronabirusaren ondorioz. Euskal Herriko zahar etxeetan mila bat lagun hil dira pandemia honetan, mila bat familia apurtuta, mila bat bizi-proiektu agortuta.

Profesionalok ere geure galerak pairatu ditugu. Osasun langileen eta zaintzaileen artean heriotza asko gertatu dira birusak jota; hori dela eta, beldurra, nekea eta isolamendua gure sorbaldetan egon dira urtean zehar. Zahar etxeetan lan egiten dugunok hainbat galerari aurre egin diegu: alde batetik, egoiliarren heriotzak; beste aldetik, zaharren egoitzetako giroaren aldaketa bortitza; eta azkenik, gizartean geneukan irudiaren endekapena. Bizitzak ezin dira berreskuratu, baina zahar etxeen «bizitza» eta gizarteak guregan zeukan konfiantza berreskuratzea premiazko kontuak dira.

Minutuak, orduak, egunak eta hilabeteak galdu dira. Zaharren egoitzetan bizi diren pertsonek, orokorrean, bizi itxaropen murritza daukate. Euren familiek haiek bisitatzeko eta besarkatzeko daukaten astia ere mugatua da, eta birusak ordu horiek bahitu ditu. Gainera, prebentzio neurri gogorrek eta intzidentzia maila altuek besarkatzeko aroa atzeratu dute. Ondorioz, besarkadak, musuak, paseoak, elkarrizketak eta ospakizunak galdu dira; baliteke etorkizunean berreskuratzea, baina joan diren besarkadak ez dira inoiz bueltatuko, eta eman ez diren musuak eman gabe geratuko dira betirako.

Badakit lerro ezkorrak direla hauek, baina pasatutako garaia oso latza izan da; hala ere, irabaziak aurki ditzakegu esperientzia honetan. Alde batetik, zaharrentzako zerbitzuen egoera ezagutzeko eta hobetzeko aukera eman digu; bestetik, adineko pertsonek egoera larriei aurre egiteko daukaten indarra erakusteko aparteko oportunitatea izan da. Osasun langileok jainko ez garela ere argi geratu da, eta, aldi berean, gure egoiliarrak babesteko dugun joera geldiezina mahai gainean ipini da. Beraz, galera ugari eduki ditugu, baina gauza berriak ikasteko, txarto egin duguna zuzentzeko eta bikain egiten duguna indartzeko aukera ezin da galera bilakatu; aldiz, gizarte osorako etekina bihurtu behar da.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Irizpidea duzulako. Giroan zabiltzalako.

Zuk badakizulako.

Albiste gehiago

Kulturarteko Plaza Feminista, Hernanin. / ©Jon Urbe, Foku

Babespean ahaldundu ahal izateko gune berriak

Maria Ortega Zubiate - Gipuzkoako Hitza

Emakumeen etxeek emakumeentzako "babesgune bat" aldarrikatzen dute; elkarrekin "saretu" ahal izateko eremu bat izatea nahi dute. Hernanin, Elgoibarren eta Zumaian ireki berri dituzte, beren antz eta desberdintasunekin.

Matalaz espazioa. / ©Iñigo Uriz, Foku

Matalaz, "umil eta pragmatiko"

Edurne Elizondo - Nafarroako HItza

Iruñeko Alde Zaharreko gazte mugimenduak autogestioa oinarri duen proiektu berri bat abiatu du, Jarauta karrikako 75.ean. Maravillas gaztetxearen husteak utzitako «ajea» gainditu, eta hutsetik hasi dute bidea.

Formatu txikian egin duten arren, lehengoen antzerako irudi bat edo beste utzi du 2021eko Nafarroa Oinezek. ©Jagoba Manterola / Foku

Amaitu da Lizarrako Nafarroa Oinez

Paulo Ostolaza

Bi egunetan egin dute jaia, Lizarrako Ikastolak antolatuta. Eguraldiak lagundu ez duen arren, arazorik gabe bete dute egitaraua. Datorren urtean Tafallako Garces de los Fayos Ikastolak antolatuko du.

Nekane Lekuona. / ©Andoni Canellada, Foku

Minbiziaren ondorioak samurtu nahian umeei

Maria Ortega Zubiate - Gipuzkoako Hitza

Aspanogi elkarteak eskatu berri du protokolo bat ezar dezatela minbizia gainditu duten haurrei jarraipena egiteko. Gaixotasuna gainditu duten haurren %70ek jasaten dituzte ondorioak gerora.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.