Albistea entzun

Frantziako Asanblearako bozak. ANALISIA

Zalantza nagusiak

Etxebizitzen konpentsazio neurria kentzearen kontrako protesta.
Etxebizitzen konpentsazio neurria kentzearen kontrako protesta. G. FAUVEAU Tamaina handiagoan ikusi

Eguzki Urteaga - EHUko irakaslea

2022ko ekainak 12

Ekainaren 12an eta 19an, hauteskunde legegileak izango dira Ipar Euskal Herrian, Hexagono osoan bezala. Izan ere, bi itzuliko eskrutinio maioritarioa denez, lehen zein bigarren itzulian ezinbestekoa da barruti bakoitzean gehiengo soil ala osoa lortzea hautatua izateko. Eta jokoan dauden 577 eserlekuetatik 3 Iparraldean aukeratuko dira, nahiz eta 4. barrutia Biarnoaren zati batekin partekatu, horrek abertzaleei kalte egiten dielarik. Horrekin batera, hauteskundeen egutegia aldatu zenetik, hautatua izan den presidente bakoitzak beti eduki du gehiengo parlamentario bat, bere programa gauzatzeko aukera izanez. Ikusteko dago zer gertatuko den aldi honetan, hautesleria ezberdinen mobilizazio-maila erabakigarria izango delarik. Neke demokratikoa nabaria da hauteskunde ziklo luze baten ondorioz, nahiz eta kanpainan zehar bertako problematikek protagonismo berezia eduki duten.

Hain zuzen ere, nahiz eta Frantzian baino parte hartze garaiagoa izan den, bai 2017ko hauteskunde legegileetan eta bai 2022ko presidentetza hauteskundeetan, zundaketa ezberdinek iragartzen dute abstentzio-maila altua izango dela Iparraldean. Zentzu horretan, 2017ko hauteskunde legegileetan ezagutu zenaren antzekoa izan daiteke, jakinik lehen itzulian %41,47koa izan zela 4. barrutian, %47,08koa 5.ean eta %47,01ekoa 6.ean. Are eta handiagoa izan zen bigarren itzulian. Kontua da hauteskunde arauak dioela lehen itzulian lehen bi hautagaiak izan ala gutxienez hauteskunde zerrendetan izena eman dutenen %12,5 eskuratu behar dela bigarren itzulirako sailkatzeko. Horrek esan nahi du, abstentzioa garaia bada, %25 eskuratzea derrigorrezkoa izango dela horretarako. Horren jakitun, hala zentro-eskuinak nola ezkerrak zerrenda bateratuen apustua egin dute.

Preseski, Ensemble izenaren pean aurkezten diren hautagaiek aukera handiak dituzte berriz ere aukeratuak izateko, bereziki 5. eta 6. barrutietan. Izan ere, LREM, MoDem eta Horizons bezalako alderdien babesa dutenez, hautesleria zibikoagoa izanik (batik bat, adineko pertsonek, ikasketa maila garaikoek eta ondare handiagoa dutenek osatzen baitute) eta, azken presidentetza hauteskundeek sortutako dinamika aprobetxatuz, bai Vincent Bruk eta bai Florence Lasserrek benetako aukerak dituzte beren karguak mantentzeko. Nahiz eta azken honek iragan den legegintzaldian ez duen ekimen handirik hartu Ipar Euskal Herriari propioak zaizkion gaiak babesteko orduan, eta aldi honetan ez den hauteskunde kanpaina aktibo bat burutzen ari. 4. barrutiko egoera bestelakoa da, osasun arazoak direla medio, Jean Lassallek ez baitu berriz ere bere burua aurkeztuko eta bera ordezkatuko duen anaiak ez dituelako ibilbide politiko eta karisma berak.

NUPES etiketarekin aurkeztuko diren ezkerreko hautagaien egoera ezberdina da. Epe motzean burututako negoziazio gogor baten ondorioz, Frantzia Intsumituak, Berdeek, Alderdi Sozialistak eta Alderdi Komunistak hautagai bateratuak aurkeztuko dituzte egitarau komun baten inguruan, beren hautesleen aspaldiko eskakizunari jaramon eginez. Horri esker, esperantza delako bat sortzea lortu dute eta estatu mailan plazaratu diren azken zundaketek diote hasieran aurreikusten zen baino eserleku gehiago eskuratuko dituela. Iparraldearen kasuan ere, bigarren itzulirako sailkatzeko aukerak handitu dituzte. Hala ere, hiru zerrendaburuetako bi Frantzia Intsumituko ordezkariak izateak, jakinik lurraldearen erakundetzearen ala euskara babestearen inguruan zer-nolako posizioak mantendu dituzten eta ez direla oso ezagunak Iparralde mailan, kalte egin diezaiokete.

Azkenik, abertzaletasunak 2020 eta 2021eko udal eta departamendu hauteskundeetan erdietsitako emaitza onei jarraipena eman nahi die. Gogoratu dezagun, Urruña, Ziburu ala Itsasu bezalako Herriko Etxeak eskuratzeaz gain, EH Baik gora egin zuela bai ehunekoetan (%24,68) eta bai bozka kopuruetan, abstentzioa oso garaia izan arren. Zentzu horretan, alderdi abertzalearen helburua 2017ko hauteskunde legegileetan lortutako emaitzak hobetzea da, %10,42 eskuratu zuela jakinik, eta, ahal izanez gero, barruti batean, bigarren itzulirako sailkatzea. Kontuan izan behar da duela bost urte Peio Etcheverry-Ainchart ez zela bigarren itzulirako sailkatu %3,28rengatik. Nahiz eta hauteskunde legegileak ez diren hobekien datozkionak, estatu mailako kezkek lehentasuna baitaukate, kanpainan zehar EH Baik lortu du, maila batean behintzat, Iparraldeari propioak zaizkion gaiak hauteskunde eztabaidaren erdigunean jartzea, hala nola etxebizitza, euskara ala bake prozesua.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Antonio Caño 2018an, 'El Pais' egunkarik zuzendari zenean. Don Mitxelen albiste faltsua sinistu duenetako bat da. ©Fernando Villar / EFE

Arralderi buruzko txio batek agerian utzi du albiste faltsuen ahalmena

Paulo Ostolaza

Fikziozko herri horretako udalak Miguel Angel Blancoren hiltzailea seme kutun izendatu duela idatzi du Twitterreko Don Mitxel erabiltzaileak. Besteak beste, Daniel Lacalle ekonomialariak eta Antonio Caño El País-eko zuzendari ohiak sinistu eta zabaldu dute mezua.

Iruñeko zezen plaza, uztailaren 14ko arratsean. ©Iñigo Uriz, FOKU

Aske utzi dituzte Mutilzarra peñaren salaketaren harira Iruñean atxilotuak

Uxue Rey Gorraiz

Poliziak bost lagun atxilotu zituen atzo, uztailaren 14an Iruñeko zezen plazan izandako istiluekin lotuta. Aske dira, baina epaileak deklaratzera deituko ditu. Gorroto delitua egozten diete. Mutilzarraren arabera, hainbat pertsonak eraso egin zieten peñako zenbait kideri.

 ©IDOIA ZABALETA / FOKU

«Torturak erabat baldintzatu du ihes egiteko erabakia»

Maddi Ane Txoperena Iribarren

1960tik gaur egun arte arrazoi politikoengatik ihesean bizi izan diren euskal herritarren historiak bildu dituzte Doraik eta Pratek 'Bestaldean' liburuan. Nabarmendu dute askotarikoak direla bildutako bizipenak.
Foro Sozialaren agerraldi bat, uztailean. ©Monika del Valle / Foku

Foro Sozialak «etsigarritzat» jo du Sekretu Ofizialen Legea aldatzeko proposamena

Iosu Alberdi

Kritikatu du aurreproiektuak biktimen «birbiktimizazioan» sakontzen duela. Moncloari eskatu dio inbestidurako blokearekin akordioak lortzeko

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...