Albistea entzun

EPPUR SI MUOVE

Astiarraga(tar) bat izan, ohorez

Ivan Zuluetaren <em>Arrebato</em> filma (1980). Nicolas Astiarragak diruz lagundu zuen filma, eta Carlos Astiarraga zuzendari laguntzaile aritu zen.
Ivan Zuluetaren Arrebato filma (1980). Nicolas Astiarragak diruz lagundu zuen filma, eta Carlos Astiarraga zuzendari laguntzaile aritu zen. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Begoña del Teso -

2022ko ekainak 10

Izen hitza barrenetan duten esaldiez egiten dute gainezka euskarazko errefrau bildumek. Hala nola «Aberats izatea baino, izen ona hobe». Edo «Izenetik izanera, gogoa zubi». Eta, zer esanik ez, munduan barna zabaldua den «Izena duena bada» sendo eta irmo hori.

Bestalde, 2000. urtera arte, gutako askok ontzat ematen genuen Oscar Wilden The Importance of Being Earnest lan jostalariaren itzulpen zuzena La importancia de llamarse Ernesto zela. Gaztelaniaz, jakina. Frantsesera itzuli zuten horiek askoz ere dotoreago jokatu zuten bai jatorrizko bai helmugako hizkuntzekin. Baita lanaren izaera literarioarekin ere, eta L' important d´être constant bataiatu zuten.

2000. urte garrantzitsu hartan, Antton Olanok gauzak, hitzak eta benetako esanahia ekarri zituen bere onera, eta Fidel izan beharraz jarri zion izenburu komedia azeri horri.

Orduantxe ikasi genuen gaztelaniadunok ikasi beharrekoa. Hala eta guztiz ere, aspaldiko itzulpen horrek lagundu egingo dit artikulu hau aurrera ateratzen eta amaieraraino eramaten, zeren... izen batzuek badute besteek ez duten garrantzi apartekoa. Zinema kontuetan, kreditu tituluetan hainbat deitura irakurri orduko, hamaika antigoaleko oroipenez betetzen zaizkizu burua, bihotza eta arima.

Esaterako. Hegoaldean ikusgai den Santi Amodeoren Las gentiles argi-ilun oparoz landutako film majoan, Daniel Perez Astiarraga grazia duen baten berri jasotzen dugu.

Ez zaigu deigarri gertatzen soil-soilik kutsu euskaldunagatik. Egiari zor, aspaldi zaharrean dakigu baskoak, mundua korritu eta gero, planeta honetako bazter, txoko, kantoirik arraroenetan finkatu zirela, ginela.

Ez. Sevillan kokaleku duen film baten afixan Astiarraga(tar) bat izateak ez gaitu harritzen. Bestelako kontu batek harrapatzen gaitu. Izan ere, beste bi Astiarraga(tar) ezagutzen ditugu zinemaz elikatzen garenok: Nicolas eta Carlos. Eta bi horiek gabe, Zulueta(tar) baten filmik ez litzateke, agian, existituko.

Bitxia ere suertatzen zaigu ez Danielek ez Carlosek ez Nicolasek Euskal Herrian oinetxerik ez izatea, nahiz eta euren abizena hain leinu argikoa suertatu gure zoru maitatuan. Danielena Andaluzian aurkituko dugu. Aspaldikoa. Beste biena, erresuma izan zen Leongo lurretan.

Kuriosoa, baita ere, Danielen eta Nicolasen lanbidea, ogibidea. Ez zen eta ez da zinema. Nicolas arkitektoa zen. Eta da. Fama handikoa, egun ere ekinean diharduten arkitektoen dinastia batekoa. Daniel, berriz, industria-ingeniaria dugu; dragatze lanak ditu ardura hainbat itsas plataformatan.

Nicolasek dirua jarri zuen 1979n Ivan Zuluetaren Arrebato, Espainiako zinema azpikoz gora jarriko zuen pelikula, egiteko. Diru dezente. Izan ere, ekoiztetxe bat eta guzti sortu zuen horretarako, Carlos anaia bohemioarekin batera. Izan ere, Carlosek buru-belarri (alproja guztiei dagokien pertseberantzia arraro horrekin) jardun zuen zuzendari laguntzaile gisa filmaketan. Hain zuzen ere, Eusebio Poncelak antzezten duen pertsonaiak Sirgado du abizena, Astiarraga(tar)ren bigarrena...

Nicolasek segituan ulertu zuen zinema baino pozoi fuerteagorik, gozoagorik ez dela. Gaindosiaz elikaturik, 1982an kamera hartu zuen, eta, bere herri erromaniaren alde borroka amaigabean ibilitako Tony Gatlifekin batera, Corre, gitano, corre filmatu. Ausartu zen Antonio Arteroren Trágala perro film zakarra, garai hartako gizarteak sakratutzat jotzen zuen guztiaren kontra zihoana, ekoizten ere. Carlos anaia, bitartean, Madrilgo amaierarik gabeko gauetan barna ibiltzen zen...

Kontu kasik bera, abentura ia iguala Danielena; pelikula pare bat ekoitzi ditu Grupo Tranquilo izeneko bere enpresaren bitartez...

Izan naiteke zeharo oker, baina badira izenak izanak sorrarazten dituztenak. Hala izanik, badirudi Astiarraga(tar) bat bazara nahitaez edan behar duzula zinemaren pozoia. Sevillan, Leonen edo Madril hartan bezala...

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Errimadun bi ahots, doinu desberdinean

Bi ahots errimadun, nor bere doinuan

Miren Mujika Telleria

Irailaren 24an hasiko da Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusia, Getxon. Entseatzen hasia da Alaia Martin, baina, eguna gertu dagoen arren, urruti ikusten du oraindik. Aldiz, hamahiru urte dira Andoni Egañak txapelketak utzi zituela; lehiaren falta baino gehiago, aurreko prestaketarena sumatzen du.

Alaia Martin eta Andoni Egaña. ©Andoni Canellada / FOKU

Bi ahots errimadun, nor bere doinuan

Miren Mujika Telleria

Irailaren 24an hasiko da Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusia, Getxon. Entseatzen hasia da Alaia Martin, baina, eguna gertu dagoen arren, urruti ikusten du oraindik. Aldiz, hamahiru urte dira Andoni Egañak txapelketak utzi zituela; lehiaren falta baino gehiago, aurreko prestaketarena sumatzen du. ARGAZKIAK: Andoni Canellada / Foku

Simone Veilek 16 urte baizik ez ditu Gestapok arrastatu duelarik. ©PATXI BELTZAIZ

Biziaren martxari aldarri

Ainize Madariaga

Azken aldiz eman dute 'Simone Veil' pastorala Muskildin. Shoahren biktima izan zen, abortuaren legea lortu zuen Frantziako Parlamentuan, eta Europako Parlamentuko lehendakari izendatu zuten. Pastoral landua eta berritzailea izan da.
Belaontzia

Belaontzia

Aida Fullana

Aina Fullana Llull 1997an jaio zen, Manacorren (Mallorca), eta han bizi izan da beti. Istorioak asmatzeko grinak hartaraturik, ipuinak eta komikiak argitaratu ditu txikitatik. Katalan Hizkuntza eta Literaturako gradua ikasi zuen Balearretako Unibertsitatean. 2018an, lehen saria irabazi zuen Femeninoan Idatzitako Kontakizunen Lehiaketan, gazteen kategorian. Ikasketak bukatu eta gero, urtebete ibili zen bidaiatzeari eta idazteari emana. Konfinamenduan, lehenbiziko eleberria bukatu zuen, Els dies bons (Egun onak), eta Bromerak argitaratu zion, 2001ean Alfontso Bihotz-handiaren Institutuak Valencia saria eman eta gero, narratiba sailean. Valentziako Idazleen Kritika Saria jaso berri du eleberriak. Berrogeialdia bukatu zenean, helduentzako katalan eskolak ematen aritu zen. Aurten, zuzenketari eta hizkuntza aholkularitzari buruzko graduondoko bat egin du Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan, eta bertze bat helduentzako katalan irakaskuntzakoa Viceko Unibertsitatean. Ipuinak ere idatzi ditu zenbait aldizkarirentzat.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...