Albistea entzun

Haur eta gazte literatura. 'Siberia treneko ipuinak'

Bakarty James maite genuenekoa

Idazlea: Bernardo Atxaga. Ilustratzailea: Hainbat. Argitaletxea: Erein.

Imanol Mercero -

2019ko ekainak 2

Mundua hankaz gora ez balego, buruz jakingo zenituzke liburu honetako ipuinak.

Baina demagun mundua hankaz gora dagoela, eta ez duzula hauen berririk.

Jakizu, bada, bilduma berrargitaratua dela lau ipuin hauekin: Antonino Apreta, Txiten istorioa, Asto bat hipodromoan, eta Jimmy Potxolo. Lehen eta hirugarren ipuinak Jon Zabaletaren ilustrazioekin jantzita daude; bigarrena Asun Balzolarenekin; eta laugarrena Antton Olariagarenekin. Ez dugu ilustratzaileen ekarpenaz zabalago aritzeko tarterik, baina gogoan har Balzolak Bratislavako sari ospetsua jaso zuela lan honengatik, eta Olariaga zein Zabaleta euren sorkuntza maila gorenean ari zirela...

Egin dezagun memoria pixka bat gehiago.

Hasieran, Ereinek ale soltetan argitaratu zituen, 1982. eta 1984. urteen artean, Siberia treneko ipuin eta kantak deitzen zen bilduma osatuz. Izenburuaren bigarren parteari kasu eginda, 1986an jarraipen musikatua izan zuten, Flanery eta bere astakiloak (Elkar) LP/CDan. Lau ipuin horienaz gain, beste sei kanta ditu diskoak, hitz guztiak (katxondeo hutsa) Atxagarenak dira, JC Perezek musikatu zuen (erritmo dantzagarri-jostalariekin), eta Itoizeko hainbat jotzailerekin grabatua izan zen —gure etxean BERRIA egunkariak berrargitaratutako edizioa erabiltzen dugu, plazer handiz—. Azken bitxikeria: ipuin bakoitzak bere abestiaren hitzak eskaintzen ditu, amaieran.

Siberia treneko ipuinak ez dira lau ipuin solte. Liburuaren sarreran tren batean doazen lau pertsonaia aurkezten zaizkigu, Moskutik Siberiarako bidean, Atxagini, McAtxagen, Atxagof eta Atxaga deritzenak, treneko egun luzeetako ordu are luzeagoak entretenitzeko, ipuin kontari. Hurrenkeran, ipuin bakoitzaren aitzin solas gisara agertzen dira lau bidaiarien pasarteak —honen falta sumatu dut: pertsonaia horiekin osatzea amaiera, lana biribiltzeko—.

Berrargitalpenak ez ditu ipuinak aldatu. Erkatu ditudan biak (Jimmy eta Txitoena) bere horretan mantendu dira, (orto)grafia berregokitze txiki batzuk salbu, orriz orri, fotokopiak balira bezala.

Ipuinok tradiziozkoen ezaugarriak dituzte, baina idatzizko sorkuntza izanik, idazlearen asmoetara moldatuta agertzen dira ezaugarriok. Itxura tradizionalena Antoninoren ipuinak dauka, Axut saileko Martixio asmatzailea, edota Lau anaiak bezalakoekin erraz batzeko moduan. Txitoena, txikienek ibiltzen dituzten animalia ipuinen artean sailka daiteke, erresoluziorako erabiltzen duen pasarte irudimentsu eta aski interesgarria barne. Hipodromoko astoarena da lauetan irakaspena gehien lantzen duen ipuina, egitura eta kontamolde aldetik Bremengo musikarien ipuinarekin aski ongi ezkon litekeena, bestalde. Azkenik, Jimmy Potxolorena da, nire ustez, sorkuntza modernoena, besteak beste pertsonaien trataera psikologiko ñabartuena erakusten duelako, eta gure egungo ajeen ispilutzat har litekeelako, bere neurrian bada ere.

Guztietan literatur eta hizkuntz estetika nahia gailentzen da, irakaspen asmo bakanen gainetik.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Nelly Arcan idazle quebectarra (1973-2009). ©ADAM BILINSKI

Luxuaren azpietatik

Itziar Ugarte Irizar

Literatura ikasketak egin artean luxuzko 'scort' lanetan aritu zen Nelly Arcan idazlea, eta garai hartan ikusitakoak garratz aletu zituen 'Puta' bere lehen eleberrian. Euskarara ekarri berri dute.
Michael Jacksonek 24 urte zituen <em>Thriller</em> kaleratu zuenean. ©BERRIA

Pop musika irauli zuen diskoa

Mikel Lizarralde

1982an argitaratu zuen Michael Jacksonek 'Thriller', eta, 40 urte geroago, historian gehien saldutako diskoen artean segitzeaz gain, kantariaren obra nagusia da. Hainbat bitxikeriarekin berrargitaratu berri dute.
 ©NEVER FOR EVER

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...